काठमाडौं । बैंकहरूमा कर्जाको माग बढ्न थालेको छ । अर्थतन्त्रमा आएको शिथिलताका कारण गत वर्षदेखि नै कर्जाको माग नहुँदा निक्षेप बैंकिङ प्रणालीमै थुप्रिएर बसेको थियो । तर, चालु आर्थिक वर्षको भदौदेखि भने कर्जाको माग केही बढ्न थालेको हो ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांक अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले भदौको तीन सातामा मात्रै ३४ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेका छन् । गत साउन मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल कर्जा लगानी ५१ खर्ब ७१ अर्ब रुपैयाँ रहेकोमा भदौ २३ गते आइपुग्दा बढेर ५२ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ ।
यस आधारमा भदौमा औसतमा दैनिक १ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको देखिन्छ । जबकि चालु आवको साउनमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले जम्मा २ अर्ब कर्जा लगानी गरेका थिए । भदौको २३ दिनमा ३७ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप थपिएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ । साउन मसान्तमा ६४ खर्ब ४७ अर्ब रहेको कुल निक्षेप बढेर ६४ खर्ब ८४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ ।
पछिल्लो समय अर्थतन्त्र क्रमशः चलायमान हुँदै जाँदा कर्जाको माग बढ्न थालेको हो । साथै, नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिगत लचकता र घट्दो ब्याजदरले पनि कर्जाको माग बढाउन सहयोग पुर्याएको छ । अहिले पनि उत्पादनमूलक क्षेत्रमा कर्जाको माग बढ्न नसके पनि अटो कर्जा, सेयर कर्जा, घरजग्गा र व्यापार कर्जाको माग बढेको बैंकरहरू बताउँछन् ।
हालै सम्पन्न नाडा अटो शोमा ४ हजार बढी गाडी बुकिङ भएका थिए । त्यतिबेला गाडी बुकिङ गरेकाहरूले अहिले बैंकबाट ऋण लिन थालेका हुन् ।
त्यस्तै, पछिल्लो समय सेयर बजारले गति लिएको छ । यद्यपि, असार १७ यता डेढ महिनामै १ हजार अंकले बढेको नेप्से भदौ लागेपछि घट्दो क्रममा छ । सेयर कर्जामा राष्ट्र बैंकले संस्थागततर्फको २० करोडको सीमा खारेज गरेपछि ठूला लगानीकर्ताहरूले धमाधम ऋण लिन थालेको बैंकरहरू बताउँछन् । सस्तो ब्याजदर र राष्ट्र बैंकको लचकतासँगै सेयर कर्जाको माग बढेको बैंकरहरूको भनाइ छ । गत वर्षदेखि नै सेयर कर्जाको माग बढ्दो क्रममा थियो । गत आवमा मात्रै सेयर कर्जा लगानी १८ प्रतिशत अर्थात् झण्डै १३ अर्ब रुपैयाँले बढेको थियो ।
त्यस्तै, दशैं, तिहार लगायत ठूला चाडपर्व नजिकिएकाले व्यापार कर्जाको पनि माग बढेको छ । दशैं, तिहारमा अन्य समयकोभन्दा उपभोग्य वस्तुको माग बढ्ने भएकाले व्यापारीहरूले धेरै आयात गर्छन् । जसले बैंकमा ऋणको माग बढाएको देखिन्छ ।
पछिल्लो समय घरजग्गा कर्जाको पनि माग बढ्न थालेको छ । २०७९ जेठमा भूउपयोग नियमावली लागू भएपछि सुस्त रहेको घरजग्गा कारोबार पछिल्ला महिनाहरूमा केही बढ्न थालेको छ । त्यस्तै, पछिल्लो समय बैंकबाट ऋण लिएर व्यक्तिगत घर बनाउने क्रम पनि केही बढेको छ । यसले पनि बैंकमा कर्जाको माग बढाएको हो ।
घरजग्गा, सेयर, अटो कर्जाको माग बढे पनि अर्थतन्त्र चलायमान बनाउने औद्योगिक क्षेत्रमा भने कर्जाको माग बढ्न सकेका छैन । निर्माण क्षेत्र सुस्त हुँदा सिमेन्ड, डण्डी लगायत वस्तुको माग बढ्न सकेको छैन ।
अहिले बैंकिङ प्रणालीमा साढे ६ खर्ब रुपैयाँ बढी तरलता थुप्रिएको छ । ब्याजदर पनि २ वर्ष यताकै सस्तो भएको छ । तर, उपभोग्य वस्तुको माग र व्यवसायीको मनोवल बढ्न नसक्दा अपेक्षित रुपमा कर्जाको माग बढ्न सकेका छैन ।
आर्थिक संकुचनकै कारण गत वर्ष पनि कर्जा विस्तारको लक्ष्य आधा मात्रै पूरा भएको थियो । राष्ट्र बैंकले गत आव २०८०/८१ मा निजी क्षेत्रतर्फ साढे ११ प्रतिशत कर्जा विस्तारको लक्ष्य राखेकोमा ५.८ प्रतिशत मात्रै लगानी भएको थियो । थियो । तर, लक्ष्यको आधा मात्रै कर्जा लगानी भएको छ ।
राष्ट्र बैंकको लक्ष्य भेट्टाउन गत वर्ष बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले ५ खर्ब ६० खर्ब बढी रुपैयाँ कर्जा लगानी गर्नुपथ्र्यो । तर, १ वर्षमा २ खर्ब ७६ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ मात्रै लगानी गरेका थिए ।
चालु आवमा राष्ट्र बैंकले निजी क्षेत्रतर्फ १२.५ प्रतिशतको कर्जा विस्तार लक्ष्य राखेको छ । सो अनुसार ६ खर्ब रुपैयाँ बढी कर्जा लगानी गर्नुपर्छ । लक्ष्य अनुसार कर्जा लगानी गर्न बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता भए पनि कर्जाको माग बढ्नेमा भने शंका छ ।यद्यपि, बजारमा कर्जाको माग बढाउन राष्ट्र बैंक र सरकारले एकपछि अर्को नीतिगत लचकता अपनाउँदै आएका छन् ।
