काठमाडौं । भारतले प्याज निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको ३ महिना बितिसकेको छ । भारतले प्याज निर्यात रोकेपछि नेपालमा प्याजको भाउ आकाशियो ।
काठमाडौंमा प्याजको मूल्य २ सय ५० रुपैयाँ केजीसम्म पुग्यो । कतिले प्याजनै खान छाडे भने कतिले महँगो मूल्यमा किनेर खाए । केहीले सामाजिक सञ्चालमा प्याजलाई बहुमूल्य धातुहरुसँग तुलना गरी ब्यंग्य गरे ।
यसरी हेर्दा उपभोक्तामा के नेपाली बजारमा प्याज पाउनै मुस्किल परेको हो त भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ ।न्यून आम्दानी भएका वर्गले प्याज खान छाडे पनि बजारमा प्याज नै नभएको भने हैन । प्याज आयात हुन नसकेको पनि हैन । प्याज आयात भइरहेको छ । तर, केवल भारतबाट आयात हुन सकेको छैन ।
कतिपय व्यवसायीहरु यो पनि भन्ने गर्छन् की भारतबाट अवैध रुपमा केही मात्रामा प्याज बोडरमा पाइने गरेका छन् । त्यही प्याज केही मात्रामा काठमाडौंसम्म भित्रिएको छ ।
नेपाल प्याजमा पूर्णरुपमा भारतमा परनिर्भर हरेको थियो । नेपालमा भारतबाट ९० प्रतिशत बढी प्याज आयात हुने गरेको थियो । नेपालमा उपभोग हुने १० प्रतिशत नेपालमै उत्पादन हुने अथवा अन्य मुलुकबाट आउने प्याजले धानिरहेका थिए ।
हाल आएर नेपालमा एक्कासी हाहाकार मचिँदा चीनले धेरै मात्रमा प्याज निर्यात गरिरहेको छ भने अन्य मुलुकहरुले पनि नेपालमा प्याज निर्यात गर्न सुरु गर्न थालेका छन् ।
दक्षिण अफ्रिकी मुलुक नामिबीयाले पनि प्याज पठाउन थालेको हो । नामिबीयाले विगत केही समय यता १२ हजार केजी प्याज पठाएको भन्सार विभागको तथ्यांकले देखाएको छ । नामिबीयाबाट कूल ३ लाख ८७ हजार रुपैयाँ बराबरको प्याज आयात भएको हो ।
यस्तै उल्लेखनीय रुपमा नेपालमा प्याज निर्यात गरिरहेको चीनले पछिल्लो समय १ करोड ६० लाख ७२ हजार रुपैयाँ बराबरको प्याज पठाएको छ ।
निर्यात प्रतिबन्ध लगाउनु अघि भारतले चालू आवमा १ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ बराबरको प्याज नेपाल पठाएको थियो ।
गत आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को पहिलो चार महिनामा भारतबाट कूल ४९ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ बराबरको प्याज आयात भएको थियो । विगतमा यस अघि भारत बाहेक कुनै देशबाट प्याज आयात भएको देखिएको छैन ।
