काठमाडौं । बजारमा चिनी अभाव भएको ३ महिना बितिसक्यो । सरकारले दशैं अघि नै भारतबाट चिनी ल्याएर सहज उपलब्ध गराउने बताएको थियो । तर, तिहार सकिँदासम्म सरकारले ल्याउने चिनी कहिले आउँछ टुंगो छैन ।
खाद्य व्यवस्थापन तथा व्यापार कम्पनीले १० हजार टन चिनी आयातका लागि गत असोज १० गते ठेक्का आह्वान गरेको थियो । बोलपत्र पेश गर्ने अन्तिम दिन मंसिर १ गतेसम्म कुनै आवेदन नपरेपछि चिनी आयात अनिश्चित भएको हो ।
४५ दिनको समय राख्दै ठेक्का आह्वान गरे पनि चिनी आयात गर्न कसैले चासो नदेखाएको खाद्य व्यवस्थापन कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीकी सूचना अधिकारी सर्मीला सुवेदीले चिनी आयातका लागि कसैले पनि आवेदन नहालेको बताइन् । उनले अब फेरि रिटेन्डर आह्वान गरिने बताइन् ।
‘हामीले १० हजार टन चिनी आयातका लागि दशैंअघि नै टेन्डर आह्वान गरेको थियौं । अन्तिम मितिसम्म कसैको आवेदन परेन,’ उनले चाणक्य पोष्टसँग भनिन्, ‘अब फेरि रिटेन्डर गर्छौं । तयारी हुँदै छ ।’
अब उखु क्रसिङ गर्ने सिजन पनि नजिएकाले बजारमा अभाव हट्दै जाने उनले बताइन् । अहिले खुद्रा बजारमा चिनीको भाउ प्रतिकिलो १२० रुपैयाँदेखि १५० रुपैयाँसम्म छ भने जुनसुकै पसलमा पनि पाउने अवस्था छैन ।
यस्तै, सरकारले साल्ट ट्रेडिङलाई समेत १० हजार टन चिनी आयातको अनुमति दिएको छ । साल्ट ट्रेडिङले बजारमा अभाव हटाउन नेपाली उद्योगहरूबाट ३ हजार मेट्रिकटन चिनी खरिद गरेर सहुलियतमा बिक्री गरिरहेको छ ।
सो चिनी ९७ रुपैयाँमा साल्ट ट्रेडिङले बिक्री गरिरहेको छ । साल्ट ट्रेडिङबाट चिनी किन्ने व्यवसायीले १२० रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरिरहेको जनाइएको छ । हाल साल्ट ट्रेडिङसँग १ हजार टन हाराहारी मात्र चिनी मौज्दात रहेको छ ।
सरकारले ५० प्रतिशत भन्सार छुटमा २० हजार क्विन्टल चिनी आयातको अनुमति दिएको छ । जसमा खाद्य र साल्ट ट्रेडिङले १०÷१० हजार टन आयातको अनुमति पाएका छन् ।
देशभर वार्षिक २ लाख ६५ हजार मेट्रिक टनदेखि ३ लाख टन चिनी माग हुँदै आएको छ । सो मध्ये १ लाख मेट्रिक टन चिनी नेपाल उत्पादन हुने गरेको छ भने बाँकी आयातमा निर्भर छ ।
वर्षेनी किसानले उखुको मूल्य समयमा नपाउने र पैसा भुक्तानीका लागि आन्दोलन गर्नुपर्ने बाध्यता भएकाले समेत देशमा उखु खेती घट्दै गएको छ । किसानहरू अन्य बालीमा लागेका छन् । जसले गर्दा वर्षेनी उखुखेती घट्दै गएको किसानहरू बताउँछन् ।
