काठमाडौं । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से)मा सूचीकृत कम्पनीहरूले गत आर्थिक वर्ष २०७९/८० को नाफाबाट लाभांश घोषणा गर्ने सिजन सुरू हुन लागेको छ ।
सूचीकृत एकाध बाहेक अधिकांश कम्पनीहरूले गत वर्षको चौथो त्रैमासको वित्तीय अपरिष्कृत विवरण सार्वजनिक गरिसकेका छन् । अब वित्तीय विवरणमा उल्लेख भएको अनुसार बाँड्न मिल्ने रकम सेयरधनीलाई बाँड्ने छन् ।
सूचीकृत कम्पनीहरूले अघिल्लो आर्थिक वर्ष सकिएको ६ महिना भित्र सो आवको साधरण सभा सम्पन्न गरिसक्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ । सो अनुसार साधरण सभा गर्नुअघि कम्पनीहरूले लाभांश बाँड्ने/नबाँड्ने घोषणा गर्दछन् ।
गत वर्षको नाफाबाट अहिले अधिकांश म्युचुअल फण्डहरूले लाभांश घोषणा गरिसकेका छन् । वाणिज्य बैंकतर्फ माछापुच्छ्रे्ले बैंकले पनि गत वर्षको नाफाबाट लाभांश घोषणा गरेको छ । भदौ १३ गते बसेको बैंक संचालक समितिको बैठकले सेयरधनीलाई १३.३० प्रतिशत बोनस सेयर र कर प्रयोजनका लागि ०.७० प्रतिशत नगद गरी कुल १४ प्रतिशत लाभांश दिने घोषणा गरेको हो । तोकिएको पूँजी कोष पुर्याउन नसक्दा माछापुच्छ्रेले लाभांश बाँड्न पाएको थिएन ।
अब क्रमशः अन्य कम्पनीहरूले पनि गत आव २०७९÷८० को मुनाफाबाट लाभांश घोषणा गर्दै जानेछन् । यहाँ हामीले गत वर्षको नाफाबाट वाणिज्य बैंकहरूले कति लाभांश दिन सक्छन् भन्ने विश्लेषण गरेका छौं ।
५ बैंकले लाभांश दिन नसक्ने
गत असार मसान्तसम्म २० वटा वाणिज्य बैंकले ७० अर्ब १७ करोड ५८ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन् । यो अघिल्लो आव २०७८/७९ को तुलनामा १४ अर्ब रुपैयाँ बढी हो । अघिल्लो आवमा वाणिज्य बैंकहरूले कुल ५६ अर्ब १७ करोड २३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका थिए ।
कुल ७० अर्ब खुद नाफा कमाएका वाणिज्य बैंकहरूको वितरण योग्य नाफा ३० अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ रहेको छ । यो रकम बैंकहरूले आफ्ना सेयरधनीलाई लाभांशको रुपमा वितरण गर्न सक्छन् । साथै, बैंककहरूले सेयर प्रिमियमबाट संकलन भएको रकमबाट पनि आफ्ना सेयरधनीलाई लाभांश खुवाउन सक्छन् ।
गत वर्षको नाफाबाट २० वटा वाणिज्य बैंकहरू मध्ये आधा दर्जन बैंकले लाभांश बाँड्न नसक्ने देखिएको छ । २० मध्ये २ बैंकले लाभांश नै बाँड्न नसक्ने र अरु ३ बैंकले पनि १ प्रतिशतभन्दा धेरै लाभांश बाँड्न नसक्ने देखिएको छ । प्रायः बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले १ प्रतिशत लाभांश नबाँड्ने हुँदा यस वर्ष ५ बैंकले लाभांश दिन नसक्ने देखिन्छ ।
गत वर्षको वित्तीय विवरण अनुसार कुमारी र हिमालयन बैंकको वितरणयोग्य नाफा ऋणात्मक छ । त्यस्तै, प्राइम, प्रभु र इन्भेष्टमेन्ट मेगाको लाभांश क्षमता १ प्रतिशभन्दा कम छ ।
बैंकहरूले वितरण योग्य नाफाबाट लाभांश नबाँड्न पनि सक्छन् । त्यस्तै, राष्ट्र बैंकले तोकेका शर्तहरू पूरा नभएमा पनि लाभांश बाँड्न पाउँदैनन् । अघिल्लो वर्ष पूँजीकोष नपुर्याउँदा लक्ष्मी, एनआइसी, एशिया, माछापुच्छ्रे, सनराइज बैंकले लाभांश बाँड्न पाएका थिएनन् ।
कुनको कति छ लाभांश क्षमता ?
गत वर्षको कमाइबाट वाणिज्य बैंकहरूले औसतमा ११.५१ प्रतिशत लाभांश बाँड्न सक्ने क्षमता रहेको छ । जसमा एभरेष्ट बैंकले सबैभन्दा धेरै लाभांश बाँड्न सक्ने देखिएको छ । बैंकको वितरण योग्य नाफा ४ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ रहेको छ । यसबाट बैंकले सेयरधनीलाई ४०.५० प्रतिशत लाभांश बाँड्न सक्ने देखिन्छ ।
यस्तै, दोस्रो धेरै लाभांश दिनसक्ने क्षमता एनआइसी एशियाको रहेको छ । विगत ३ वर्षदेखि सेयरधनीलाई कुनै प्रतिफल नदिएको एनआइसीको ३१.९९ प्रतिशत लाभांश बाँड्न सक्ने क्षमता छ ।
त्यस्तै, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड, २८.९९, सानिमा १७.७३, कृषि विकास बैंक १४.९२, नबिल १४.६४, नेपाल एसबीआईले १३.९३ प्रतिशत लाभांश बाँड्न सक्छनन् ।
त्यसैगरी, लक्ष्मी सनराइज, ग्लोबल र एनएमबीले ८ प्रतिशत, सिटिजन्सले ७.३०, नेपाल ६.६२ सिद्धार्थले ५.६५ र प्राइम कमर्शियल बैंकले १ प्रतिशत लाभांश बाँड्न सक्छ ।
प्रभु र इन्भेष्टमेन्टको लाभांश क्षमता १ प्रतिशतभन्दा कम रहेको छ भने कुमारी र हिमालयनले लाभांश बाँड्न सक्दैनन् । यी दुई बैंकको वितरणयोग्य नाफा ऋणात्मक छ ।
यद्यपि, बैंकहरूले बाँड्न मिल्ने सबै रकम सेयरधनीलाई नबाँड्न पनि सक्छन् । माछापुच्छ्रेको १५.२९ प्रतिशत लाभांश बाँड्ने क्षमता भए पनि १४ प्रतिशत मात्रै बाँड्ने घोषणा गरेको छ । घोषणा गर्दैमा पनि सेयरधनीले उक्त लाभांश नपाउन सक्छन् । नियामक निकायले रोकदिन सक्छ ।
