काठममाडौं । कात्तिकमा कर्जाको ब्याजदर बढेकाे छ । बैंकहरुले असोजमा निक्षेपको ब्याजदर बढाएसँगै लागत बढ्दा कात्तिकमा कर्जाको ब्याजदर बढ्ने भएको हो । । निक्षेपको ब्याजदर भने बैंकहरुले कात्तिकमा नबढाउने भएका छन् । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासको असोजमा बैंकहरुले निक्षेपको ब्याजदर बढाएका थिए ।
बैंकहरुले हरेक महिना निक्षेपको ब्याजदर प्रकाशित गर्छन् भने लागत अनुसार बेसरेट तीन महिनामा निर्धारण गर्छन् । सोही अनुसार लागत र असोजमा गरिएको ब्याजदर वृद्धिले बेसरेट नै १० प्रतिशत माथि पुग्ने अनुमान छ ।
गत आवको अन्तिम त्रैमासमा बैंकहरुको बेसरेट ९.४५ प्रतिशत पुगेको थियो । जुन अघिल्लो आवको सोही अवधिको तुलनामा ३ प्रतिशत बढी हो । अहिले बैंकको आधारदर नै दोहोरो अंकमा पुगेको छ ।
जसमा बैंकहरुले ७/८ प्रतिशतसम्म प्रिमियम जोडेर ऋण लगानी गरिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा कर्जाको ब्याजदर १८ प्रतिशतसम्म पुग्ने बैंकरहरु बताउँछन् । आधारदर बढ्दा नयाँ ऋणी तथा पुरानो कर्जा नविकरण गर्नेहरु समेत महंगो ब्याजको मारमा परेका छन् ।
बैंकहरुले आफ्नो लागतको आधारमा बेसरेट निर्धारण गर्छन् भने त्यसमा प्रिमियम जोडेर कर्जाको ब्याजदर तोकिन्छ । निक्षेपको ब्याजदर वृद्धि हुँदा त्यसले बैंकको लागत बढाउँछ र आधारदर बढेर ऋणीले महंगो ब्याज तिर्नुपर्ने अवस्था आउँछ ।
गत भदौमा बैंकहरुले ११.०३ प्रतिशतसम्म मुद्दतीको ब्याजदर दिइरहेकोमा असोजमा बढाएर १२.१३३ प्रतिशतसम्म पुर्याएका थिए । कात्तिकमा पनि निक्षेपको सोही ब्याजदर कायम गरिएको छ ।
गत वर्षदेखि वित्तीय प्रणालीमा कायम तरलता अभावले बैंकहरुले कर्जा लगानी गर्न पाएका छैनन् । व्यवसाय तथा नाफा संकूचन हुने भएपछि बैंकहरु निक्षेप तान्न कर्जाको ब्याजदर वृद्धिमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् । तर, ब्याज बढाएपनि यस निक्षेप संकलन भने बढेन् । उल्टै बैंकको लागत बढेर कर्जाको ब्याजदर आकाशिँदा ऋणीको टाउकोमा झनै ब्याज थोपरियो । अहिले बैंकहरुले गरेको ब्याजदर वृद्धिबारे नेपाल उद्योगा वाणिज्य महासंघ,चेम्बर अफ कमर्स लगायत निजी क्षेत्र विरोधमा छ ।
होटल एसोसियसन अफ नेपाल (हान) ले बैंकको साँवा ब्याज भुक्तानीका लागि समयसीमा बढाउन नेपाल राष्ट्र बैंकलाई अनुरोध गरेको छ भने अन्य क्षेत्रका व्यवसायीहरुले पनि ब्याजदर घटाउन माग गरेका छन् ।
नेपाल चेमबर अफ कमर्सका अध्यक्ष राजेन्द्र मल्लले ब्याजदर वृद्धिले उद्योग व्यवसाय नै धरासाय हुने अवस्था आएको बताए ।
‘मुलुकको अर्थतन्त्रमा कोभीड र अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यवृद्धिको दबाब कायमै छ । यही समयमा भएको ब्याजदर वृद्धिले उद्योगी व्यवसायीलाई निकै समस्या परेको छ,’ उनले भने ।
बैंकको आधारदरमा राष्ट्र बैंकले प्रिमियम २ प्रतिशतसम्म मात्र थप गर्ने व्यवस्था गरेमा ब्याजदर घट्ने उनले बताए । उद्योगी, वयवसायीहरुले ब्याजदर घटाउनु पर्ने माग राखेका छन् । तर, नियमक निकाय नेपाल राष्ट्र बैंक भने चुपचाप छ । मूल्यवृद्धि नियन्त्रण गर्न ब्याजदर वृद्धि आवश्यक रहेको भन्दै राष्ट्र बैंकले बैंकहरुको यस कदमलाई प्रोत्साहन गरिरहेको छ ।
महंगी नियन्त्रणका लागि वस्तुको माग कम गर्न ब्याजदर बढाउने सर्वव्यापी अर्थशास्त्रीय शिद्धान्त भएपनि नेपाल जस्तो आयतमुखी अर्थतन्त्र भएको मुलुकमा यसतो नीतिले काम नगर्ने अर्थशास्त्रीले बताउने गरेका छन् ।
उनीहरुका अनुसार जुन बेला प्रणालीमा तरलता प्रसस्त थियो त्यस अवधिमा महंगी सामान्य रहेको र अहिलेको ब्याजदर वृद्धिले उल्टै मुल्य वृद्धिलाई प्र्रोत्साहन गरेको छ ।
गत आवको दोस्रो त्रैमासदेखि खड्कीएको तरलता अभावका बावजुत ब्याजदर बढाउदा पनि उक्त समस्या कम हुन नसकेपछि बैंकहरुले पछिल्लो ६ महिना स्थिर ब्याज कायम गरेका थिए ।
