काठमाडौं । कोभिड १९ को असरले प्रभावित बनेका किसानको भुक्तानीका लागि सरकारले २० करोड रुपैयाँ ऋण दिने भएको छ । दुग्ध किसानको भुक्तानीका लागि कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) लाई २० करोड रुपैयाँ ऋण दिएको हो ।
देशभर कोभिड १९को दोस्रो लहरका कारण दुग्ध वस्तु खपत घट्दा डीडीसीले किसानको भुक्तानी गर्न सकेको छैन । किसानहरुले ४ महिना यता दूधको भुक्तानी पाउन सकेका छैन्न । किसानहरुको ४५ करोड रुपैयाँ भुक्तानी गर्न अझै बाँकी रहेको डीडीसीका मार्केटिङ प्रबन्धक संजीव झाले बताए ।
निषेधाज्ञमा दैनिक १ लाख ६० हजार लिटर दूध खपत भइरहेको थियो । निषेधाज्ञा अघि १ लाख ८० हजार लिटर दूध खपत भइरहेको थियो । हाल कोभिड पछि दूधको खपत केही बढेको छ ।
कोभिड अघि समेत गत वर्षको कोरोनाको असरका कारण दुग्ध क्षेत्र पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आउन सकेको थिएन । झाका अनुसार दोस्रो लहरको निषेधाज्ञ अघि दूधको खपत २५ प्रतिशत कम रहेको थियो । फेरि शुुरु भएको कोभिडको निषेधाज्ञाले थप १५ प्रतिशत खपत कम गराएको छ । यसरी हेर्दा दूधको खपत ४० प्रतिशत हाराहारीमा घटेको देखिन्छ ।
दूधको खपत सँगै दूधको संकलनमा समेत कमी आएको छ । दूध संकलन ७० देखि ८० हजार मेट्रिकटन भइरहेको उनले बताए । विगतमा सामान्तया दूधको संंकलन दैनिक १ लाख ८० हजार रुपैयाँ रहेको थियो ।
उनले पछिल्लो समय दूध स्टकमा राख्न सक्ने अवस्था समेत नरहेको बताए । विगतकै कोरोनामा राखिएको स्टक क्लियरेनस हुन नसकेकाले दूधको कुनै स्टक समेत राख्ने स्थान नभएको उनले बताए ।
हाल डीडीसीसँग १ हजार ६२ मेट्रिकटन धुलो दूध स्टकमा रहेको छ । ४२५ मेट्रिकटन बटर स्टकमा रहेको छ । झाले डीडीसीसँग १ अर्ब रुपैयाँ बढीका सामान अझै स्टकमा रहेको बताए ।
उनले सरकारसँग केही समस्या समाधानका लागि मन्त्रालयमा खबर गरिएको बताए । उनले ट्याक्स सहजीकरणका लागि ५ रुपैयाँसम्म सब्सिटीको माग गरिएको बताए । किसानको भुक्तानी सहजीकरणका लागि बैंकबाट ऋणको व्यवस्था गर्न प्रस्ताव गरिएको उनले बताए ।
दुग्ध उत्पादन सबैभन्दा धेरै होटल, रेष्टुरेन्टमा खपत हुने गरेकोमा हाल सबै बन्द हुँदा नकरात्मक असर परेको हो । ढुवानीमा समस्या नभए पनि दुग्ध जन्य उत्पादनको बजारीकरणमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ । जस कारण उत्पादित वस्तु भण्डारणमा समस्या उत्पादन भइरहेको छ ।
दूध दैनिक उपभोग्य वस्तु भएकाले उत्पादनमा कमि नल्याउन दैनिक दुई सिफ्ट बनाएर सबै मापदण्डसहित काम भइरहेको उनले बताए ।
