काठमाडौं । महँगा चकलेट तस्करी हुन थालेको र त्यसले भन्सार राजस्वमा नकारात्मक परेको भन्दै सरकारले चालू आर्थिक वर्षको बजेट मार्फत चक्लेटमा लाग्दै आएको भन्सार शुल्क १० प्रतिशत घटाएको थियो ।
पूर्वअर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले यसअघि लाग्दै लाएको ४० प्रतिशत भन्सारलाई घटाएर ३० प्रतिशतमा झारेका थिए । त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव चकलेट आयातमा देखिएको छ ।
चकलेट आयातमा लगाइएको भन्सार दर घटेसँगै आयात दोब्बर भन्दा बढीले बढेको छ । चालू आर्थिक वर्षको ६ महिना (साउन–पुस)मा चकलेट आयात १३६ प्रतिशतले बढेको भन्सार विभागको तथ्यांकले देखाएको छ ।
चालू आर्थिक वर्षमा कुल ८ अर्ब १९ करोड ९२ लाख रुपैयाँ बराबरको चकलेट तथा चकलेट जन्य सामग्री आयात भएको छ । यो गत आर्थिक वर्ष भरी आयात भएको भन्दा ३ बढी रुपैयाँ हो ।
चालू आवको ६ महिनामा १४ करोड ४० लाख केजी चकलेट आयात भएको विभागको तथ्यांकले देखाएको छ । विभागका अनुसार चकलेट आयातका क्रममा ४ अर्ब २६ करोड ८८ लाख रुपैयाँ राजश्व संकलन भएको छ ।
गत आर्थिक वर्ष २०७६/७७ को सोही अवधिमा जम्मा ३ अर्ब ४७ करोड ३७ लाख रुपैयाँ बराबरको चकलेट आयात भएको थियो । सो रकममा २ करोड ३१ हजार केजी चकलेट आयात भएको थियो । सो अवधिमा चकलेट आयातका क्रममा १ अर्ब ३४ करोड ७७ लाख रुपैयाँ बराबर राजश्व संकलन भएको थियो ।
गत आर्थिक वर्षमा कुल ५ अर्ब ८९ करोड ५५ लाख रुपैयाँ बराबरको चकलेट आयात भएको थियो । सो रकममा ७ करोड ५५ लाख ५३ हजार केजी चकलेट आयात भएको हो । सो आयातका क्रममा ३ अर्ब रुपैयाँ बढी राजश्व संकलन भएको थियो ।
आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा १० हजार ७०० मेट्रिक टन चकलेट आयात भएको थियो । उक्त सामग्री करिब ३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको आयात भएको हो ।
भारतबाट मात्रै ९९ प्रतिशत चकलेट आयात
नेपालमा विश्वका करिब २ दर्जन बढी देशबाट चकलेट आयात हुने भए पनि अधिकांश् चकलेट भारतबाट मात्रै आयात हुने गरेको छ । विभागको तथ्यांक अनुसार करिब ९९ प्रतिशत चकलेट भारतबाट आयात भएको छ ।
कुल ८ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ मध्ये ८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको चकलेट भारतबाट मात्रै आएको छ भने विश्वका अन्य देशबाट जम्मा १९ करोड ९२ लाख रुपैयाँ बराबरको चकलेट आयात भएको छ ।
नेपालमा मुख्य गरी भारत, चीन, इटाली, जर्मन, यूएई, स्पेन, स्वीजरल्याण्ड, वेलायत, अमेरिका, रसिया, सिंगापुर, नेदरल्याण्ड, फिलिपिन्स, जापान, कोरिया, साउदी, कतार लगायतका विभिन्न देशरुबाट समेत चकलेटहरु आयात हुने गरेको छ ।
नेपालमा हाल १२० भन्दा बढी व्यावसायी फार्महरुले चकलेट आयात गर्दै आएका छन् । जसमा करिब आधाभन्दा बढी हिस्सा विशाल ग्रुपले ओट्ने गरेको छ ।
स्वदेशमै चकलेट उत्पादन गर्ने उद्योगहरु भए पनि भन्सार दर घटाएसँगै ती उद्योगहरु झन धराशयी हुँदै गएका छन् । सरकारले स्वदेशी उद्योगहरुलाई प्रोत्साहन गर्नु पर्नेमा उल्टै विदेशी वस्तुको आयातलाई सहज पारी स्वदेशी उद्योगलाई हतोत्साहित बनाएको व्यवसायीको भनाइ छ ।
