काठमाडौं । आफ्नो बक्यौता उठाउन भन्दै विगत दुई सातादेखि संघीय राजधानी काठमाडौंमा उखु किसानहरु आन्दोलनरत छन् । उनीहरुले अहिलेसम्म ५ वर्ष अघिदेखिको उखु बेचेको पैसा पाउन सकेका छैनन् ।
यसैबीच, विभिन्न उद्योगहरुले करिब ३५ करोड रुपैयाँ उखु किसानलाई भुक्तानी गरेका छन् । उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका सूचना अधिकारी उर्मीला केसीका अनुसार हालसम्म ३ उद्योगहरुले सो रकम भुक्तानी गरेका हुन् ।
श्रीराम चिनी मिलले हालसम्म २६ करोड रुपैयाँ भुक्तानी गरिसकेको छ । अन्नपूर्ण र इन्दिरा चिनी मिलले हालसम्म ५ करोड रुपैयाँ बढी रकम भुक्तानी गरिसकेको उनले बताइन् ।यी दुवै दुवै मिलको उद्योगीको एउटै हुन् ।
‘३ वटा चिनी मिलले भुक्तानी गरिरहेका छन्, लुम्बिनी मिलले भुक्तानी गर्न शुरू गरेको छैन, उसलाई भुक्तानी शुरू गर्न गृह प्रसासन मार्फत प्रस्ताव गरिएको छ,’ केसीले चाणक्य पोष्टसँग भनिन् ।
अझै ३२ करोड बढी भुक्तानी हुन बाँकी
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका अनुसार हालसम्म अन्नपूर्ण, इन्दिरा, श्रीराम र लुम्बीनी चिनी मिलले गरी कुल ६३ करोड रुपैयाँ बढी रकम भुक्तानी गर्नु पर्नेछ । सोमध्ये हालसम्म करिब ३५ करोड भुक्तानी भए पनि अझै २८ करोड भन्दा बढी किसानले पाउन सकेका छैनन् ।
उन्नपूर्ण चिनी मिलले १७ करोड रुपैयाँ भुक्तानी गर्न बाँकी रहेको छ । इन्दिरा चिनी मिले ४ करोड ७० लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका थिएनन् । यी दुबै एकै उद्योगीको भएकाले कुल २१ करोड ७० लाख मध्ये हालसम्म ५ करोड बढी रकम भुक्तानी भएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
सूचना अधिकारी केसीका अनुसार हाल अन्नपूर्ण चिनी मिलका व्यवसायीले दैनिक १ करोडको हाराहारीमा भुक्तानी गरिरहेको छ । श्रीराम चिनी मिलले ३३ करोड रुपैयाँ भुक्तानी गर्न बाँकी रहेको थियो । हालसम्म श्रीराम मिलले २६ करोड रुपैयाँ भुक्तानी गरिसकेको छ । लुम्बिनी चिनी मिलले ८ करोड ४० लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छैन । सो मिललाई उखु किसानको रकम भुक्तानी गर्न बारम्बार निर्देशन दिइरहेको उनले बताइन ।
‘हामीले लुम्बिनी चिनी मिललाई किसानको रकम भुक्तानी गर्न भनेर गृह प्रसासन मार्फत निर्देशन दिइरहेका छौँ, उसले केही दिनमा भुक्तानी शुरू गर्ने भनेको छ,’ केसीले भनिन् । उखु किसानहरुले काठमाडौं माइतिघर मण्डलामा आन्दोलन गर्न थालेको आज १२ दिन भइसकेको छ ।
मंसिर २८ गते उखु किसानहरुले माइतिघर मण्डलाबाट आन्दोलन शुरू गरेका हुन । सरकारले यही पुस १२ गतेभित्र सबै रकम भुक्तानी गर्न उद्योगीहरुलाई निर्देशन दिएको छ । ५ वर्ष यता उखु किसानहरुले उखुको मूल्य पाउन प्रत्येक वर्ष काठमाडौँं धाउनु परेको छ ।
यो वर्ष उद्योगीहरुकै मिलेमतोमा किसानले बेच्ने उखुको मूल्य प्रतिक्वीन्टल ५४४ रुपैयाँ मूल्य निर्धारण गरियो । तर, आजसम्म पनि निर्धारण गरिएको मूल्य किसानले समयमा भने जति पाउन सकेका छैनन् ।
किसानको भुक्तानीका लागि सीधै बैंकमा भुक्तानीको व्यवस्था मिलाए पनि रकम भुक्तानी नगर्नेलाई सरकारले कारबाहीको दायरामा ल्याउन सकेको छैन ।उखुमा मात्र नभई मल, बीउ, हरेक क्षेत्रमा सधै किसान पीडित हुनु परेको र ठगिने गरेका छन् ।
