काठमाडौं । सरकारले मंसिरसम्म बंगलादेशबाट रासायनिक मल आउने बताए पनि बंगलादेशले भने मल पैँचो दिन आनाकानी गरेको छ । बंगलादेशले आफ्नो देशको कानूनमा पैँचो दिने व्यवस्था नरहेको भन्दै नेपाल सरकारलाई बरु खरिद गरेरै मल लैजान प्रस्ताव गरेको बताइएको छ ।
धान रोप्ने समय जेठ–असारमा युरिया मलको हाहाकार भएपछि कृषिमन्त्री घनश्याम भुसालले छोटो प्रक्रियामा मल आयात गर्न बंगलादेश उत्तम विकल्प भएको निष्कर्ष निकालेका थिए । उनैकै प्रस्तावमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले १६ भदौमा बंगलादेशकी समकक्षी सेख हसिनासँग टेलिफोन संवाद गरी ५० हजार टन युरिया मल पैँचो दिन प्रस्ताव गरेका थिए । ओलीको प्रस्तावलाई स्वीकारे पनि बंगलादेशले कानूनी कारण देखाउँदै अहिलेसम्म मल पैँचो दिन आनाकानी गरेको हो ।
मन्त्रालयका अनुसार बंगलादेशबाट यूरिया मल किनेर ल्याउन मन्त्रिपरिषद्बाट पुनः निर्णय गराउनु पर्ने छ । यसअघि सापटी ल्याउन भने मन्त्रिपरिषद्ले स्वीकृति दिएको थियो ।
अहिले बंगलादेशले मल पैँचोको सट्टा आफूसँग खरिद गरेरै लैजान प्रस्ताव गरेको जनाइएको छ । कृषि तथा पशुपन्छी मन्त्रालयका अनुसार अहिले बंगलादेशले मल खरीद गरेर लैजान भनेपछि त्यस बारे छलफल भइरहेको जनाएको छ । छलफलबाट निष्कर्ष निस्किएपछि थप प्रक्रिया अघि बढाइने मन्त्रालयको भनाइ छ ।
मन्त्रालयका अनुसार बंगलादेशबाट यूरिया मल किनेर ल्याउन मन्त्रिपरिषद्बाट पुनः निर्णय गराउनु पर्ने छ । यसअघि सापटी ल्याउन भने मन्त्रिपरिषद्ले स्वीकृति दिएको थियो ।
यसअघि नै जीटुजी (गोभरमेन्ट टु गोभरमेन्ट) प्रकृयामा खरिद गर्न ठेक्का समेत लगाइसकिए पनि बंगलादेशले मल कसरी दिने भन्ने टुंगो नलगाउँदा आयात हुन् नसकेका कृषि सामग्री कम्पनीका प्रवक्ता विष्णु पोखरेलले बताए । उनका अनुसार अब छिट्टै खरिद प्रक्रिया टुंगिए अबको १ महिनाभित्र बंगलादेशबाट यरुीया मल आयात हुनसक्ने सम्भावना रहेको छ ।
सो मल आयात विगतमा ग्लोबल टेन्डर गरेर पैँचो ल्याउने भन्दा सस्तो पर्ने उनले बताए । ५० हजार मेट्रिक टन युरिया मल १२ करोड भन्दा कम मूल्यमा आयात हुने उनको भनाइ छ ।‘जीटुजी प्रोसेसबाट मल खरिद गर्दा ग्लोबल टेन्डरको भन्दा सस्तो पर्ने भएको छ, सरकारसर प्रकृया अघि बढ्यो भने २५ दिनमा मल नेपाल आउन थाल्छ,’ प्रवक्ता पोखरेलले भने ।
उनले चाँडोमा २५ दिन नभए १ महिना भित्र मल नेपाल आयाउने बताए । शुुरुमा नेपालले बंगादेशबाट पैँचो ल्याउने भनेको ५० हजार मेट्रिकटन मल अब चाँडै नेपाली किसानले खरिद गर्न पाउने छन् ।
मन्त्रालयले ग्लोबल टेन्डरमार्फत उक्त परिणामको मल ल्याउन शारदा प्रसाद अधिकारीको शैलुङ इन्टरप्राइजेज प्रालि र हुमनाथ कोइरालाको होनिको इन्टरप्राइजेज प्रालिलाई ठेक्का दिएको भए उनीहरुले समयमै मल नल्याएपछि भदौमा ठेक्का सम्झौता तोडेको थियो । ठेक्को तोडेपछि तत्कालै फेरि नयाँ ठेक्का लगाइ मल ल्याउन सम्भव नहुनेभन्दै बंगलादेशसँग पैँचो मागिएको थियो ।
कृषि सामग्री कम्पनीले चालु आर्थिक वर्षका लागि १ लाख १० हजार मेट्रिकटन यूरीया मल आयातका लागि टेन्डर भइसकेको छ । ९५ हजार मेट्रिकटन डिएपी मल आयातका लागि टेन्डर भएको छ भने १० हजार मेट्रिक टन पोटास मलका लागि पनि टेन्डर भइसकेको कृषि सामग्री कम्पनीले जनाएको छ ।
बंगलादेशले वार्षिक २५ लाख टन युरिया खपत गर्ने र त्यसमध्ये १५ लाख टन आफैँ उत्पादन गर्ने भएकाले नेपाललाई ५० हजार टन युरिया दिन तयार भएको हो ।
