काठमाडौं । पछिल्लो समय लघुवित्त वित्तीय संस्थाको सेयर ‘हटकेक’ बन्दै गएको छ । लघुवित्त कम्पनीहरूमा पनि चुक्ता पूँजी कम रहेका लघुवित्तको सेयरमा लगानीकर्ताको आकर्षण उच्च देखिएको छ ।

भदौ महिनामा समग्रमा नेप्से घट्दो क्रममा रहेको छ । तर, थोरै चुक्ता पूँजी भएका लघुवित्तको सेयर मूल्य भने एकोहोरो बढिरहेको छ । नेप्सेमा हाल ५० वटा लघुवित्त सूचीकृत छन् । तीमध्ये ९ वटा लघुवित्तको मात्रै चुक्ता पूँजी ११ करोडभन्दा कम छन् । यिनै चुक्ता पूँजी कम भएका लघुवित्तको सेयर मूल्यमा अस्वभाविक वृद्धि भएको देखिन्छ । सबैभन्दा महँगो सेयर मूल्य हुने लघुवित्तमा अधिकांश न्यून पूँजी भएका लघुवित्तहरू नै रहेका छन् ।

साना लघुवित्तको सेयर मूल्य बढ्नुको मुख्य कारण सेयर संख्या कम हुनु नै हो । नेप्सेमा सूचीकृत १३ समूहका कम्पनी मध्ये लघुवित्त तुलनात्मक रुपमा सबैभन्दा कम चुक्ता पूँजी हुने कम्पनीमा पर्छन् । सेयर संख्या कम हुँदा आपूर्तिभन्दा माग धेरै हुँदा मूल्य बढेको हो । यद्यपि, केही लघुवित्तको सेयर मूल्य भने कर्नरिङ गरेर समेत उचालिएको पाइन्छ ।

त्यस्तै, लघुवित्तको सेयर मूल्य विगतको तुलनामा निकै सस्तो हुनु, राष्ट्र बैंकले अंकुश हटाउँदै लैजानु, वित्तीय अवस्थमा समेत सुधार आउनु लगायत कारण पनि रहेका छन् ।

पछिल्लो समय लघुवित्तहरूको सेयर मूल्य ३ वर्ष यताकै सस्तो भएको थियो । विगतमा ५ हजार माथिसम्म पुगेका लघुवित्तको सेयर ५००/६०० रुपैयाँ हाराहारीमा आएको थिए । आगामी दिनमा सेयर बजारले गति लिने अपेक्षा र मूल्य निकै सस्तो भएकाले लगानीकर्ताहरूले धमाधम लघुवित्तको सेयर किन्न थालेका हुन् ।

त्यसैगरी, पछिल्लो समय राष्ट्र बैंकले लघुवित्त संस्थाहरू माथि लगाएको अंकुश क्रमशः हटाउँदै लगेको छ । विगतमा बम्पर लाभांश दिँदै आएका लघुवित्तहरूले आगामी दिनमा पनि उच्च लाभांश दिनसक्ने भएकाले लगानीकर्ता सेयरमा आकर्षित हुन थालेका छन् ।

लघुवित्तको सेयर मूल्य बढ्नुको अर्को कारण हो वित्तीय अवस्थामा सुधार आउनु । गत वर्ष अधिकांश लघुवित्तको नाफामा उल्लेख्य सुधार आएको छ । राष्ट्र बैंकले दिएको कर्जा पुनर्तालिकीकरण/पुनर्संरचनाको सुविधा र अर्थतन्त्रमा आएको सुधारका कारण कर्जा असुली रिकभरी हुन थालेको छ । खराब कर्जा घटेको छ भने बैंकको ब्याजदर पनि घट्दो क्रममा छ । जसकारण समग्र लघुवित्त व्यवसायमा सुधार देखिएको छ । व्यवसायमा सुधार आएसँगै आगामी दिनमा नाफा बढ्ने र लाभांश दिने आसमा लगानीकर्ता लघुवित्तको सेयरमा आकर्षित भएका हुन् ।

यद्यपि, केही कमजोर वित्तीय अवस्था भएका लघुवित्तहरूको सेयर मूल्य चलखेल गरी बढाइएको छ । यस्तोमा लहडको भरमा महँगोमा सेयर किन्नु जोखिमपूर्ण देखिन्छ ।

५० वटा लघुवित्तमध्ये ३ वटाको सेयर मूल्य ३ हजार माथि पुगेको छ । जसमा आत्मनिर्भरको सबैभन्दा धेरै प्रतिकित्ता ५१५० रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, उपकार लघुवित्तको प्रतिकित्ता ३६३० रुपैयाँ र समाज लघुवित्तको ३४१२ रुपैयाँ पुगेको छ । यहाँ हामीले यिनै ३ लघुवित्तको वित्तीय अवस्थाको चर्चा गरेका छौं

कस्तो छ महँगा लघुवित्तहरूको वित्तीय अवस्था ?

आत्मर्निभर लघुवित्त : आत्मर्निभरले गत आवको असार मसान्तसम्ममा १ करोड ३९ लाख रुपैयाँ कमाएको छ । यो अघिल्लो आव २०७९/८० को तुलनामा ३ करोड ४७ लाख रुपैयाँ कम हो । लघुवित्तले अघिल्लो वर्ष असारसम्म ४ लाख ८६ हजारु रुपैयाँ नाफा कमाएको थियो ।

आत्मर्निभरको खुद ब्याज आम्दानी ३.५७ प्रतिशतले बढेर १२ करोड ३८ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । समीक्षा अवधिमा आत्मर्निभरले ८६ करोड १५ लाख रुपैयाँ निक्षेप र १४ करोड ८१ लाख रुपैयाँ सापटी लिई कुल १ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ ऋण लगानी गरेको छ ।

हाल ६ करोड ८५ लाख रुपैयाँ चुक्ता पूँजी रहेको लघुवित्तको रिजर्भ एण्ड सरप्लसमा १९ करोड ८७ लाख रुपैयाँ संचित छ ।

नाफा घटेसँगै लघुवित्तको प्रतिसेयर आम्दानीमा पनि भारी गिरावट आएको छ । समीक्षा अवधिमा लघुवित्तको प्रतिसेयर आम्दानी ७७.९७ रुपैयाँबाट घटेर २०.३७ रुपैयाँ झरेको छ । यस अवधिमा लघुवित्तको खराब कर्जा ७.५८ प्रतिशतबाट बढेर १३.२२ प्रतिशतमा झरेको छ ।

उपकार लघुवित्त : उपकारले गत आवको असार मसान्तसम्म १ करोड ८५ लाख रुपैयाँ खुद खुद नाफा कमाएको छ । यो अघिल्लो तुलनामा गत वर्ष यसको नाफा २१.४१ प्रतिशतले घटेको छ । अघिल्लो वर्ष उपकारले २ करोड ३६ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको थियो ।

समीक्षा अवधिमा उपकारको खुद ब्याज आम्दानी १२.४३ प्रतिशतले बढेर १३ करोड २९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । यसको संचालन नाफा भने ०.७२ प्रतिशतले घटेर २ करोड ८ लाखमा सीमित भएको छ ।

गत वर्ष असारसम्म उपकारले ७४ करोड ६८ लाख रुपैयाँ सापटी र १ अर्ब १९ करोड निक्षेप संकलन गरी कुल २ अर्ब १७ करोड कर्जा लगानी गरेको छ ।

हाल १० करोड ६१ लाख रुपैयाँ चुक्ता पूँजी रहेको उपकारको जगेडा कोषमा १५ करोड २६ लाख रुपैयाँ संचित छ । समीक्षा अवधिमा उपकारको प्रतिसेयर आम्दानी २३.७५ रुपैयाँ, प्रतिसेयर नेटवर्थ २२०.०६ रुपैयाँ र खराब कर्जा २.१३ प्रतिशत छ ।

समाज लघुवित्त : ५० वटा लघुवित्तमध्ये सबैभन्दा कम चुक्ता पूँजी भएको समाजले गत असार मसान्तसम्म ५१ लाख ३० हजार रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ । यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा समाजको नाफा ३२.३४ प्रतिशतले घटेको हो । अघिल्लो वर्ष समाजले ७५ लाख ८२ हजार रुपैयाँ नाफा कमाएके थियो ।

समीक्षा अवधिमा समाजको कम्पनीको खुद ब्याज आम्दानी भने ४.७८ प्रतिशतले बढेर २ करोड २ लाख ६४ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, असारसम्म समाजको संचालन मुनाफा २ करोड ३० लाख रुपैयाँ ऋणात्मक छ ।

समीक्षा अवधिमा समाजले २४ करोड ६५ लाख सापटी र १६ करोड ५ लाख निक्षेप संकलन गरी कुल ४४ करोड २७ लाख रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेको छ ।

हाल २ करोड २८ लाख रुपैयाँ चुक्ता पूँजी रहेको समाजको जगेडा कोषमा २ करोड ९७ लाख रुपैयाँ संचित छ । समीक्षा अवधिमा समाजको प्रतिसेयर आम्दानी २२.४५ रुपैयाँ, प्रतिसेयर नेटवर्थ २२९.९७ रुपैयाँ र खराब कर्जा ४.८२ प्रतिशत छ ।