काठमाडौं । नेपालका ३० वटा भन्सार कार्यालयबाट वैदेशिक व्यापार हुने भए पनि ९० प्रतिशतभन्दा बढी सामान ७ वटा भन्सारबाट मात्रै भित्रिने गरेकाे ।
भन्सार विभागका अनुसार गत आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा कुल १५ खर्ब ९२ अर्बको वस्तु आयात भएको छ । सोमध्ये वीरगञ्ज, भैरहवा, ड्राइपोर्ट, विराटनगर, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, नेपालगञ्ज र रसुवागढी भन्सारबाट मात्रै १४ खर्ब ३७ अर्बको सामान भित्रिएको हो । यो कुल आयातको ९०.२७ प्रतिशत हो ।
सर्वाधिक सामान भित्रिने ७ नाकामध्ये ५ वटा भारतसँग सीमा जोडिएका छन् भने एउटा चीनसँग । एउटा भने विमानस्थल रहेको छ ।
भारतीय बन्दरगाहबाट नजिक र सहज सडक पूर्वाधारका कारण यी नाकाबाट धेरै वैदेशिक व्यापार हुने गरेको हो । त्यस्तै, तीन वटा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमध्ये त्रिभुवन विमानस्थलबाट मात्रै नियमित उडान हुने भएकाले व्यापार पनि यहीबाँटै धेरै हुने गरेको हो ।
पछिल्लो समय चीनसँग सीमा जोडिएको रसुवागढी भन्सारबाट पनि आयात बढ्दो छ । यस नाकाबाट मुख्यगरी विद्युतीय सवारीसाधन आयात बढ्दो छ ।
वीरगञ्ज नाकाबाट सबैभन्दा धेरै व्यापार हुने गरेको विभागको तथ्यांक छ । यस नाकाबाट कुल आयातमा एकतिहाई अर्थात् ३४.३० प्रतिशत हिस्सा रहेको छ । गत वर्ष यस नाकाबाट ५ खर्ब ४६ अर्बको आयात भएको छ ।
त्यस्तै, भैरहवाबाट कुल आयातको १५.२३ प्रतिशत, सुख्खा बन्दरगाहबाट १२.७८ प्रतिशत, विराटनगरबाट १०.५७ प्रतिशत, त्रिभुवन विमानस्थलबाट ९.१२ प्रतिशत, नेपालगञ्जबाट ४.४१ प्रतिशत र रसुवागढीबाट ३.८२ प्रतिशत आयात भएको विभागको तथ्यांक छ । अन्य २३ भन्सार नाकाबाट कुल आयातको ९.७७ प्रतिशत मात्र आयात भएको विभागले जनाएको छ । त्रिवेनी नाकाबाट सबैभन्दा कम ४ लाख ८२ हजार रुपैयाँको सामान आयात भएको छ ।
१० भन्सारबाट निर्यात शून्य
गत आवमा सबै भन्सार नाकाबाट सामान आयात भए पनि निर्यात भने हुन सकेन । ३० भन्सार मध्ये २० वटाबाट मात्रै सामान निर्यात भएको छ । १० भन्सारबाट निर्यात शून्य रहेको छ ।
विभागका अनुसार सुनसरी, जनकपुर, चोभार, भद्रपुर, महेशपुर, पोखरा विमानस्थल, राजविराज, ठाढी, गौतमबुद्ध विमानस्थल र त्रिवेणी नाकाबाट एक रुपैयाँको पनि सामान निर्यात भएको छैन ।
सरकारी बेवास्ता, आवश्यक पूर्वाधारको अभाव र छिमेकी देशको असहयोगका कारण यी भन्सारबाट निर्यात हुन नसकेको हो । ३० वटै भन्सारबाट वस्तु आयात हुने भए पनि केही नाकामा निर्यातका लागि आवश्यक व्यवस्था मिलाइएको छैन ।
त्रिभुवन विमानस्थलबाट झण्डै एकचौथाई निर्यात
गत वर्ष त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भन्सारबाट सबैभन्दा धेरै वस्तु निर्यात भएको छ । कुल १ खर्ब ५२ अर्ब रुपैयाँको सामान विदेशिँदा विमानस्थलबाट मात्रै ३४ अर्ब ५० करोड रुपैयाँको निर्यात भएको छ । यो कुल निर्यातको २२.५४ प्रतिशत हो । यस नाकाबाट गलैँचा, कार्पेट, छुर्पी लगायत वस्तु धेरै बाहिरिएको छ ।
दोस्रोमा विराटनगर भन्सारबाट ३१ अर्ब १४ करोडको सामान बाहिरिएको छ । यो कुल निर्यातको २०.४४ प्रतिशत हो । यस नाकाबाट अलैँची, चिया, अम्रिसो, अदुवा, प्लाइवुड लगायत वस्तु विदेशिएको छ ।
त्यस्तै, तेस्रोेमा वीरगञ्ज भन्सारबाट २०.४३ प्रतिशत वस्तु बाहिरिएको छ । यस नाकाबाट सिमेन्ट तथा क्लिंकर, फलामे पाता लगातयत वस्तु धेरै निर्यात भएको छ ।
नेपालले भद्रपुर, भैरहवा, विराटनगर, वीरगञ्ज, ड्राइपोर्ट, गौर, जलेश्वर, जनकपुर, कैलाली, कञ्चनपुर, कृष्णनगर, महेशपुर, मेची, नेपालगन्ज, राजविराज, रसुवा, सर्लाही, सती, सिराहा, सुनसरी, सुथौली, तातोपानी, त्रिवेणी, टाँडी, त्रिभुवन, पोखरा र गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भन्सार नाकाबाट अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार गर्दै आएको छ ।
