काठमाडौं । सेयर बजारले पछिल्ला केही दिन देखि सकारात्मक संकेत देखाउन थालेको छ । लामो समयसम्म घटेर अहिले केही सकारात्मक संकेत देखाउँदा नयाँ लगानीकर्ताहरु बजार पस्ने संभावना बढ्नेछ ।
यहाँ नयाँ लगानीकर्ताले ध्यान दिनुपर्ने कुरा के हो भने सेयर बजारमा राम्रो समयपछि नराम्रो र नराम्रो समयपछि राम्रो समय आउनु अवश्यमंभावी हुन्छ ।
अघिल्लो बुल रनमा (राम्रो समय) बजार पसेकाहरुले एकदमै नराम्रो समयमा सामना गर्नु पर्यो भने अहिलेको नराम्रो समयमा बजार पस्नेहरुले राम्रो समयको स्वाद चाख्न अवश्य पनि पाउनेछन् ।
यो त भयो सामान्य सैद्धान्तिक कुरा । अब, बजार पस्ने सोच बनाएका नयाँ लगानीकर्ताहरुले व्यवहारिक रुपमा कसरी बजार पस्ने त ? भन्ने विषयमा यहाँ केही चर्चा गरिनेछ ।
नेपालमा एउटा समस्या के छ भने विद्यालय वा कलेजहरुमा सेयर बजारका बारेमा व्यवहारिक ज्ञानका बारेमा खासै अध्यापन गराईंदैन । मानिसहरुले सेयर बजारका बारमा सिक्ने ठाउँ सिमित छन् । मिडियाहरुमा झुल्कने ‘विश्लेषकहरु’का विचारमा उनीहरुका आग्रह र पूर्वाग्रह प्रतिविम्वित हुन्छन् ।
यी समस्याका बावजूद एकदमै नयाँ लगानीकर्ताले बजार पस्नुअघि गर्नुपर्ने सबैभन्दा पहिले गर्नुपर्ने कुरा भनेको यो बजारका बारेमा सके जति सूचना बटुल्नु हो । जहाँ बाट हुन्छ त्यहाँ बाट धेरै भन्दा धेरै सूचना बटुल्ने, कुनै नयाँ व्यापार शुरु गर्दा मानिसहरुले उक्त व्यापारको बारेमा सूचना बटुले जस्तै । मिडिया, युट्युब भिडियो आदिबाट सूचना बटुल्न सकिन्छ । केही सामान्य तालिम पनि लिन सकिन्छ ।
यदि नयाँ लगानीकर्ताको आफ्नो पेशा वा आम्दानीको स्रोत छ र यसो अलिअलि भएको बचत सेयर बजारमा लगानी गर्ने सोच हो भने खासै टाउको दुखाउनु पर्ने कारण छैन । सामान्य अध्ययन गर्ने , आफूले बुझन्े ब्यवसाय गरिरहेको ‘सेक्टर’को कम्पनी छान्ने र आफ्नो बचतको एक हिस्सा लगानी गर्ने ।
यहाँ ध्यान दिनुपर्ने कुरा के हो भने आफूले नबुझ्ने व्यवसाय छ भने लगानी नगर्नुहोस् । उदाहरणको लागि तपाईंलाई बीमा कम्पनीको व्यवसायको प्रकृति, वित्तीय विवरण आदि बुझ्नुहुन्न भने त्यो क्षेत्रमा लगानी नगर्नुहोस् । बैंक बुझ्नुहुन्छ भने बैंकमा गर्नुहोस् । अघिल्लो बुल रनमा बजार पसेका धेरै लगानीकर्ताले आफूले लगानी गर्ने कम्पनीको व्यवसायको प्रकृति नबुझेको हुनाले पैसा गुमाएका हुन् ।
यसरी लगानी गरेपछि तपाईंलाई सेयर बजारको बारेमा धेरै जानकारी आफैं हुनथाल्छ । बजार नपस्दा सिक्न धेरै समय लाग्छ भने बजार पसिसकेपछि सिकाईले गति लिन्छ । पैसा लगाइसकेपछि मान्छेको सेयरबजार तर्फ धेरै ध्यान जाने हुँदा ज्ञान पनि बढ्दै जान्छ । त्यसपछि आफ्नो लगानीको हिस्सा बढाउँदै लैजाँदा जोखिम कम हुन्छ ।
अब जसलाई पूर्णकालीन रुपमा सेयर बजारमा छिरेर दैनिक रुपमा ट्रेडिङ समेत गर्नुछ उनीहरुको कुरा गरौं । यस्तो योजना भएका लगानीकर्ताहरुले चाँही सेयर बजारको बारेमा धेरै भन्दा धेरै ज्ञान पहिल्यै लिनु अनिवार्य हुन्छ । यसका लागि कोर्स गर्ने, समिनार इत्यादिमा भाग लिने, वर्कशपमा जाने, किताब पढ्ने, लेखहरु पढ्ने गर्नै पर्छ ।
कम्तीमा ६ महिना सेयर बजारको बारेमा सिक्नका लागि आफ्नो समय खर्चिनुहोस् । त्यसपछि थोरै लगानी गर्नुहोस् र आफ्नो आत्मविश्वास बढाउँदै लैजानुहोस् । जसै आत्मविश्वास बढ्नै जान्छ, व्यवहारिक ज्ञान थपिदैं जान्छ, लगानी बढाउँदै लैजानुस् ।
कुरा गाडी चलाउन सिके जस्तै हो । सिक्ने बेलामा विस्तारै गाडी चलाइन्छ । शुरुमा अवश्य पनि एकदुई ठाउँमा ठोक्किइहाल्छ । तर, ठोक्किएपनि चोट नलाग्ने गरि विस्तारै चालाइन्छ । सेयर बजारमा पनि ठोक्किनु, लड्नु अनिवार्य छ । रातारात करोडपति बन्न सम्भव छैन । अरुको हेरेर लाभिने कुरा हुँदैन । प्रतिशतमा कमाउने प्रयास गर्नुहोस्, गुणामा होइन ।
सेयर बजारमा पैसा कमाउनका लागि २-३ वर्ष कम्तीमा लाग्छ भनेर आफूलाई मनोवैज्ञानिक रुपमा तयार पार्नुस् । र, त्यतिबेलासम्म टिक्ने र सिक्ने योजना बनाउनुस् । कमाउने त्यसपछि हो ।
शुरुमै कमाउने तर्फ लाग्दा झुक्केर कमाइहाले पनि फेरी पछि त्यो भन्दा धेरै गुमाउने संभावना धेरै हुन्छ, जुवामा जस्तै । सेयर बजार जुवाको खाल होइन । स्पष्ट आर्थिक अवधारणामा आधारित बजार हो ।
सेयर बजारमा सम्पत्ति कमाइन्छ । यसले तपाईंलाई राम्रो फल दिन्छ । तर, यसका लागि तपाईंले सिक्नु पर्छ, बजारलाई सम्मान गर्नुपर्छ र यसको प्रणालीलाई बुझ्नुपर्छ ।
