अहिले देशको औद्योगिक सम्बन्ध सहज अवस्थामा रहेको र श्रम विवादको संख्यामा कमी भइरहेको महसुश नेपालको औद्योगिक क्षेत्रले गरेको छ ।
औद्योगिक सम्बन्धका मुख्य पक्षहरु रोजगारदाता र ट्रेड युनियनको सोचाई र व्यवहारमा आउने सकारात्मक परिवर्तनले नै श्रम तथा औद्योगिक सम्बन्ध बलियो र दिगो वनाउन सक्छ । यस किसिमको सोचले देशमा औद्योगिक प्रवद्र्धन र रोजगारी सिर्जनामा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास समग्र निजी क्षेत्रले लिएको छ । यस्ता सम्बन्धलाई थप बलियो र भरपर्दाे बनाउन अझै सहकार्य गर्नुपर्ने अवस्था विद्यमान रहेको छ ।
रोजगारदाता र ट्रेड युनियनहरुले आर्थिक एवं सामाजिक विकासका सहयात्री र साझेदारको रुपमा आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन् । त्यसको लागि निजी क्षेत्रले त्यही रुपको व्यवहार गरिरहेको छ ।
श्रम ऐन र सामाजिक सुरक्षा ऐन निर्माण गर्न रोजगारदाता र ट्रेड युनियनहरुले लामो समय सहकार्य गरेकोले अहिले यी महत्वपूर्ण कानुन कार्यान्वयनको चरणमा रहेको हो ।
योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजना कार्यान्वयनको क्रममा केही व्यवहारिक जटिलता देखिए पनि एकले अर्काेलाई दोष दिएर नभई व्यवहारिक ढंगले सहमति र सहकार्य गर्दै अघि बढ्दा त्यसले दुबै पक्षलाई फाइदा पुग्ने छ ।
श्रम सम्बन्ध विभिन्न आरोह अवरोह पार गर्दै हालको अवस्थामा आईपुगेको र विगतको असहज परिस्थिति र अप्ठेरोहरु पनि हामीले भोगेकोले आगामी दिनहरुलाई सहज बनाउँदै लैजान सम्बन्धीत सबै सरोकारवालाहरुको बलियो सम्बन्ध हुन जरुरी छ ।
निजी क्षेत्र असल श्रम सम्बन्ध र औद्योगिक शान्ति कायम गर्ने उद्देश्यका साथ निरन्तर सहकार्यमा जोड दिँदै आएको विषय सबै सामू रहेको छ । श्रम सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउन कहाँ र कस्तो कानुनी र नीतिगत सुधार आवश्यक पर्छ त्यहाँ बसेर छलफल गर्नु पर्छ । त्यसको लागि निजी क्षेत्र सधैँ तयार रहेको छ ।
साथै, भरपर्दाे श्रम सम्बन्ध विकासका लागि आवश्यक कानुन र नीतिमा सुधार गर्ने सरकारसँग निजी क्षेत्रले सधै काम गरिरहेको छ । विगतमा भएको सहमति र सहकार्यलाई मुलुकको औद्योगिक क्षेत्रले नबिर्सेकोले त्यसलाई कार्यान्वयनमा लान ढिला गर्नु हुँदैन ।
परिवर्तनलाई आत्मसाथ गर्न सजिलो हुँदैन, मुलुकमा थप लगानी आर्कषण गरी स्वदेशमै बढीभन्दा बढीलाई रोजगारीका अवसर प्रदान गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता राखी हामिले काम गरिरहेका छौ । यसमा ट्रेड युनियनको तर्फबाट रचनात्मक एवं जिम्मेवारीपूर्ण भूमिका निर्वाह हुनु आवश्यक छ ।
(राजधानीमा आयोजित औद्योगिक सम्बन्ध र श्रम नीति विषयक गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका उपाध्यक्ष चन्द्रप्रसाद ढकाल)
