काठमाडौं । वैदेशिक व्यापारमा समग्र निर्यात घटिरहेको बेला सिमेन्ट निर्यातले नयाँ रेकर्ड बनाएको छ । चालु आर्थिक वर्षको चार महिना (साउन–कात्तिक)सम्म नेपालबाट हुने निर्यात झन्डै ८ प्रतिशतले घटे पनि सिमेन्ट निर्यात भने ३ हजार प्रतिशतले बढेको छ ।
भन्सार विभागका अनुसार चालु आवकोे चार महिनामा गत वर्षभरीको भन्दा ३५ करोड धेरैको सिमेन्ट निर्यात भएको हो । चालु आव २०८०/८१ को चार महिना (साउन-कात्तिक)मा झन्डै सवा करोड रुपैयाँ बराबरको सिमेन्ट र क्लिंकर निर्यात भएको विभागको तथ्यांक छ ।
विभागका अनुसार कात्तिक मसान्ससम्म कुल १ अर्ब १३ करोड रुपैयाँ बराबरको सिमेन्ट तथा क्लिंकर भारत निर्यात भएको छ । जसमा ५८ करोड ५७ लाख रुपैयाँ बराबरको १ लाख ७४ हजार टन क्लिंकर र ५४ करोड ४९ लाख रुपैयाँ बराबरको सिमेन्ट रहेको छ ।
चालु वर्षको कात्तिकसम्म गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ बढी बराबरको सिमेन्ट निर्यात्त भएको छ । गत आवको चार महिनामा ३ करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबरको सिमेन्ट निर्यात भएको विभागले जनाएको छ । गत वर्षभरी ७७ करोड ९३ लाख रुपैयाँ बराबरको सिमेन्ट निर्यात भएको थियो ।
भारतीय बजारमा बढ्दो सिमेन्टको मागका कारण निर्यातमा देखिएको उत्साहले व्यापार असन्तुलनको खाडल कम गर्न आशा जगाएको हो । आन्तरिक बजारमा सिमेन्टको माग बढ्न नसके पनि भारतीय बजारमा नेपाली सिमेन्टको माग बढ्दै गएको उद्योगीहरू बताउँछन् ।
साउन, भदौ, असोजतिर बर्खायाम र कात्तिकमा चाडपर्व हुँदा पूर्वाधार निर्माण कम हुने भएकाले सिमेन्ट खपतका लागि अफ सिजन मानिन्छ । मंसिरपछि आयोजना निर्माणको ठेक्का प्रक्रिया सकिएर काम अघि बढ्छ । आगामी महिनामा सिमेन्ट निर्यात झनै बढ्ने उद्योगीहरू बताउँछन् ।
नीतिगत डिपार्चर
सरकारले सिमेन्ट निर्यात सुरू गरेको १६ महिना भएको छ । यो अवधिमा निर्यात गर्ने उद्योगको संख्या चार पुगेको छ । २०७८ असार २४ गते पहिलोपटक पाल्पा सिमेन्टको ‘तानसेन’ ब्राण्ड भारत निर्यात सुरू भएको थियो । त्यसपछि, २०७९ असोज ३१ गतेदेखि अर्घाखाँची, २०८० जेठ २९ गतेदेखि बालाजी सिमेन्टले ‘बाहुबली’ र ‘श्रृष्टी’ ब्राण्डमा पीपीसी र गत भदौ २१ देखि सीजी सिमेन्टले निर्यात सुरू गरेका छन् ।
आन्तरिक बजारको मागभन्दा धेरै उत्पादन हुँदा सिमेन्ट निर्यातको बाटो सरकारले गत वर्ष खोलेको थियो । सरकारले आव २०७९/८० को बजेटमार्फत सिमेन्ट, स्टील, प्लाइवुडलगायत वस्तु निर्यातमा ८ प्रतिशत अनुदान र वार्षिक रु १० करोडभन्दाबढीको विद्युत् खपत गर्ने उद्योगलाई २ देखि १५ प्रतिशतसम्म महसुलमा छुट दिने घोषणा गरेपछि नेपाली सिमेन्ट उद्योगीले निर्यात सुरू गरेका हुन् ।
सरकारको यस नीतिले आन्तरिक बजारको मागभनदा धेरै सिमेन्ट उतपादन गरिरहेका उद्योगलाई निर्यातमा थप टेवा पुगेको छ । नेपाली सिमेन्ट उद्योगले भारत निर्यातका लागि भारत सरकारबाट गुणस्तरको प्रमाणपत्र लिनुपर्ने व्यवस्था छ ।अझै थप उद्योग सिमेन्ट निर्यातका लागि भारत सरकारबाट गुणस्तर प्रमाणपत्रको पर्खाइमा रहेको सिमेन्ट उत्पादकहरू बताउँछन् ।
अहिले भारतीय बजारमा पनि नेपाली सिमेन्ट बजारीकरण हुन नसकेको र बजारीकरण गर्न सक्ने तत्कालै अर्बौंको सिमेन्ट निर्यात गर्न सकिने संघले जनाएको छ ।
नेपालमा हाल ५० बढी सिमेन्ट उद्योग संचालित छन् । तीमध्ये करिब १५ वटाले सिमेन्ट र क्लिङ्कर दुवै उत्पादन गर्दै आएका छन । यी सिमेन्ट उद्योगको वार्षिक उत्पादन क्षमता झण्डै २ करोड २० लाख टन हाराहारी रहेको छ ।
कुन महिना कति निर्यात ?
चालु आवको सबैभन्दा धेरै सिमेन्ट तथा क्लिंर निर्यात असोजमा ४३ करोड ४६ लाख रुपैयाँ बराबरको भएको थियो । कात्तिकमा २७ करोड ७७ लाख रुपैयाँ बराबरको सिमेन्ट र क्लिंकर निर्यात भएको विभागले जनाएको छ ।
त्यस्तै, साउनमा २३ करोड ५० लाख र भदौमा १८ करोड ३५ लाख रुपैयाँ बराबरको क्लिंकर तथा सिमेन्ट निर्यात भएको थियो । २०७९ साउनदेखि सुरू गरेको सिमेन्ट तथा क्लिंकर निर्यात पहिलो महिना ४९ लाख र भदौमा ४० लाख रुपैयाँ बराबरको भएको थियो ।
२०७९ को असोजमा १ करोड ३६ लाख, कात्तिक १ करोड ३५ लाख, मंसिर ९१ लाख, पुसमा ४ करोड २० लाख, माघमा ८ करोड ७ लाख, फागुनमा १३ करोड ७६ लाख, चैतमा ११ करोड ७६ लाख रुपैयाँ बराबरको सिमेन्टजन्य वस्तु निर्यात भएको थियो ।
२०८० वैशाखमा १३ करोड १२ लाख, जेठमा १२ करोड ३२ लाख र असारमा १० करोड २९ लाख रुपैयाँ बराबरको सिमेन्ट निर्यात गरिएको विभागको तथ्यांक छ ।
