करदाताहरुले कुन देशमा अत्याधिक आयकर तिर्छन भन्ने सामान्य जनचासोको विषय रहेको छ । विश्वका केही देशहरुमा नागरिकले आम्दानीको आधाभन्दा बढी कर तिनुपर्ने व्यवस्था रहेको छ भने केही देशमा कर नै तिर्न नपर्ने व्यवस्था छ ।
प्राय:जसो युरोपियन देशहरु उच्च करको दर भएका देशमा पर्छन भने विश्वकै धेरै प्रतिव्यक्ति आम्दानी भएका कतार, कुवेत, साउदी अरबलगायतका देशका नागरिकले आय कर नै तिर्नु पर्दैन् ।
सन् २०१९ मा स्वीडेनका उच्च आम्दानीकर्ताहरुले ५७.१९ प्रतिशत आयकर बुझाएका छन् । यो विश्वकै सबैभन्दा बढी हो । विश्वका धनी देशहरुको संगठन ‘ओइसीडी’ का सदस्य राष्ट्रहरुको औसत आयकर ४१.६५ प्रतिशत रहेको छ ।
सामान्यत उत्तरी युरोपका देशहरुमा आयकरको दर उच्च छ । डेनमार्क, फिनल्याण्ड र आइसल्याण्डमा आयकर क्रमशः ५५.८९, ५३.७५ र ४६.२४ प्रतिशत रहेको छ ।
सामाजिक उत्तरदायित्व वहन र धनीले गरिबलाई सहयोग गर्नुपर्ने सैद्धान्तिक अवधारणामा आधारित भएर अस्ट्रिया, नेदरल्याण्ड र बेल्जियम जस्ता देशहरुले पनि आयकरको यस्तै मोडल अपनाएका छन् ।
विश्वका कतिपय देशहरुमा भने आयकर तिर्नै पर्दैन । तेल बेचेर धनी भएका राष्ट्रहरु साउदी अरब, कतार र कुवेत जस्ता देशहरुमा आयकर तिर्नु पर्दैन । यसैगरी क्याराबियनका केही टापु राष्ट्रहरु एङगुइला, एन्टिगुवा र बारबुडामा पनि आयकर जनताले आयकर तिर्नुपर्दैन ।
दक्षिण एशियामा के छ अवस्था ?
केही समय अघि प्रधानमन्त्री केपी ओलीले नेपालमा आयकरको दर दक्षिण एसियाकै न्यून रहेको बताएका थिए । यद्यपी तथ्याङंकले भने त्यस्तो बताउँदैन । नेपालमा व्यक्तिगत र व्यवसायीक आयकरको दर दक्षिण एशियाकै उच्च रहेको छ ।
नेपालमा व्यक्तिगत आयकर न्यूनतम १ प्रतिशत र अधिकतम ३६ प्रतिशत रहेको छ भने छिमेकि राष्ट्र भारतमा न्यूनतम शून्य प्रतिशत र अधिकतम ३० प्रतिशत रहेको छ । दक्षिण एसियाको भुटानमा भने व्यक्तिगत आयकर न्यून रहेको छ । भुटानमा व्यक्तिगत आयकर अधिकता २५ प्रतिशत रहेको छ । माल्दिभ्समा भने व्यक्तिगत आयकर तिर्नुपर्दैन ।
कर्पोरेट आयकरको दर पनि नेपालमा उच्च छ । नेपालमा कर्पोरेट आयकरको दर ३० प्रतिशत रहेको छ भने भारतमा २५ प्रतिशत रहेको छ ।एजेन्सीको सहयोगमा
