काठमाडौं । लघु बीमा व्यवसायमा बीमितको आकर्षण घट्दो क्रममा देखिएको छ । नियामक निकाय बीमा प्राधिकरणले बीमाको पहुँच वृद्धि गर्न लघु बीमा कम्पनीको संख्या बढाए पनि व्यवसायिक आकार भने घटेको हो ।
प्राधिकरणले गत वर्ष जीवन र निर्जीवनतर्फ गरी कुल ७ वटा लघुबीमा कम्पनीलाई लाइसेन्स दिएको थियो । जीवन लघुबीमाको हिस्सा यथावत रहे पनि निर्जीवन लघु बीमा व्यवसायप्रति भने आकर्षण नदेखिएको तथ्यांकले देखाएको छ ।
प्राधिकरणको तथ्यांक अनुसार साउनमा निर्जीवन बीमा र लघु बीमा कम्पनीहरूले लघुबीमा बापत जम्मा २९ लाख रुपैयाँ प्रिमियम संकलन गरेका छन् । यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा आधाभन्दा धेरैले कम हो । अघिल्लो वर्षको साउनमा बीमा कम्पनीहरूले लघुबीमाबापत ६३ लाख प्रिमियम संकलन गरेका थिए ।
नेपाल बीमा प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक एवं प्रवक्ता राजुरमण पौडेल अब लघु बीमा कम्पनीले व्यवसाय सुरू गरिसकेकाले पहुँच बढ्ने दाबी गर्छन् ।
‘ठूला बीमा कम्पनीहरूले लघु बीमा गर्न सकेका थिएनन् । उनीहरू मुख्य व्यवसायमै केन्द्रित हुँदा लघु बीमालाई ध्यान दिएका थिएनन्,’ उनले भने, ‘अब माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीहरूले व्यवसाय सुरू गरिसकेका छन् । प्रदेश र ग्रामिण क्षेत्रमा गएर उनीहरूले काम गर्दा लघु बीमा व्यवसायको पहुँच बढ्छ ।’
ठूला बीमा कम्पनीहरू सहरी क्षेत्रमा केन्द्रित हुँदा ग्रामिण ठाउँमा बीमाको पहुँच बढ्न नसकेको र लघु बीमा व्यवसाय पनि फस्टाउन नसकेको उनले बताए ।
नेपाल बीमा प्राधिकरणले लघुबीमाको पहुँच वृद्धि गर्न भन्दै गत वर्ष सोही व्यवसाय गर्ने प्रयोजनको लागि सात लघुबीमा कम्पनीलाई लाइसेन्स वितरण गरेको थियो । यी कम्पनीहरूको कार्यालय नै प्रदेशमा हुने र सोही क्षेत्रमा गएर काम गर्नुपर्ने मापदण्ड प्राधिकरणले तोकेको छ ।
प्राधिकरणले ग्रामीण क्षेत्रमा स–सानो विपत्ति र नोक्सानीको जोखिमलाई समेत व्यवस्थित गरेर घरेलु तथा सानो व्यवसाय सुरक्षणका लागि लघु बीमा कम्पनीको आवश्यकता भएको भन्दै अध्ययन गरेको थियो ।
सोही आधारमा चारवटा जीवन र तीन निर्जीवन लघुबीमा कमपनीलाई लाइसेन्स वितरण गरिएको थियो । अहिले ति कम्पनी मध्ये दुई जीवन र दुई निर्जीवन लघुबीमाले व्यवसाय थालिसकेका छन् ।
तर, कम्पनीको संख्या वृद्धि हुँदा लघु बीमाको व्यवसायीक आकार र पहुँच बढ्नुपर्नेमा उल्टै खुम्चिएको छ । पूरा व्यवसाय गर्दै आएका ठूला बीमक कम्पनीहरूले समेत लघु बीमा व्यवसाय गर्दै आएका छन् ।
लघुबीमाको पहुँच र व्यवसायीक अवस्था भने प्राधिकरणको सोच र नीतिभन्दा उल्टो देखिएको छ । छुट्टै माइक्रोइन्स्योरेन्स कम्पनी स्थापना गरेर व्यवसाय गर्न दिए थप प्रभावकारी हुन्छ भन्ने नियामकको निष्कर्ष असफल देखिएको तथ्यांकले देखाउँछ ।
नगन्य हिस्सा
कुल निर्जीवन बीमा व्यवसायमा निर्जीवन लघु बीमा कम्पनीको हिस्सा नगन्य रहेको छ । बीमा प्राधिकरणका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउनमा ०.०७३ प्रतिशत हिस्सा निर्जीवन बीमामा लघु बीमाको रहेको छ ।
आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा १४ निर्जीवन र २ निर्जीवन लघुबीमा कम्पनीले २९ लाख रुपैयाँ प्रिमियम संकलन गरेका छन् । यो महिना कम्पनीहरूले २ हजार १५ लघुबीमालेख जारी गरेका थिए ।
गत आर्थिक वर्षको तुलनामा यो वर्ष ३३.७९ लाख रुपैयाँले बीमा शुल्क र ९ सयले बीमालेखमा गिरावट आएको छ । समीक्षा अवधिमा कम्पनीहरूले ६३ लाख प्रिमियम संकलन गर्दा २ हजार ९०९ बीमालेख जारी भएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
साउनमा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले कुल प्रिमियम ३ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ संकलन गरेका थिए । लघु जीवन बीमा व्यवसाय पनि बढ्न नसकेको तथ्यांकले देखाउँछ । गत वर्षको साउनमा १३ करोड रुपैयाँ बराबरको व्यवसाय गरेका कम्पनीले चालु वर्षको साउनमा पनि त्यत्ति नै रकम संकलन गरेका छन् ।
