काठमाडौं । आर्थिक सुस्तताका बाबजूद जलविद्युत् क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋण लगानी बढ्दै गएको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार गत आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले हाइड्रोपावरमा कर्जा लगानी २५ प्रतिशतले बढाएका हुन् । संस्थाहरूले गत एक वर्षमा हाइड्रोपावरमा ६० अर्ब २७ करोड रुपैयाँले ऋण लगानी गरेका छन् ।
२०७९ असार मसान्तसम्म जलविद्युत् क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कुल कर्जा लगानी २ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँ लगानी रहेकोमा २०८० असार मसान्तसम्म आइपुग्दा २ खर्ब ९९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ ।
पछिल्लो दुई वर्षमा ऊर्जा क्षेत्रमा संस्थाहरूको ऋण लगानी ५० प्रतिशतले बढेको तथ्यांकले देखाउँछ । आर्थिक वर्ष २०७७/७८ सम्म कुल २ खर्ब रुपैयाँ बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले यस क्षेत्रमा कर्जा लगानी गरेकोमा दुई वर्षमा झण्डै एक खर्ब रुपैयाँले लगानी बढाएका हुन् ।
हाइड्रो क्षेत्रमा प्रवाह भएको यो कुल कर्जा लगानीको ६.१२ प्रतिशत हिस्सा हो । गत वर्षसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले कुल ४८ खर्ब ४९ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेका छन् ।
अर्थतन्त्रमा देखिएको शिथिलताका बाबजुत हाइड्रोपावरमा भने संस्थाहरूको ऋण लगानी व्यापक वृद्धि भएको तथ्यांकले देखाउँछ । एक पटक लगानी गरेपछि लामो अवधिसम्म प्रतिफल दिइरहने भएकाले हाइड्रो सेक्टर बैैंकको लगानीको रोजाइमा पर्ने गरेको छ ।
अर्कोतिर उत्पादनमूलक क्षेत्रमा अनिवार्य लगानी गर्नुपर्ने नियामकीय प्रावधानका कारण पनि बैंकहरू लगानी गर्न बाध्य छन् । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कर्जा लगानी गर्दा तोकिएको क्षेत्रमा अनिवार्य तोकिएको न्यूनतम सीमासम्म कर्जा प्रवाह गर्नुपर्ने राष्ट्र्र बैंकले व्यवस्था छ ।जसको कारण बैंकहरू यस क्षेत्रमा कर्जा लगानी गर्न आकर्षित देखिएका छन् ।
राष्ट्र बैंकले वाणिज्य बैंकहरूका लागि कुल कर्जा लगानीको २०७९ असार मसान्तसम्म न्यूनतम ६ प्रतिशत, २०८० असार मसान्तसम्म ७ प्रतिशत, २०८१ असार मसान्तसम्म ८ प्रतिशत र २०८२ असार मसान्तसम्म १० प्रतिशत कर्जा उर्जा क्षेत्रमा प्रवाह गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ ।
अर्कोतिर राष्ट्र बैंकले व्यापार, घरजग्गा, सेयर धितो, सवारीसाधन जस्ता कर्जामा कडाइ गरेसँगै त्यो लगानी उर्जा क्षेत्रतिर डाइभर्ट भएको देखिन्छ । राष्ट्र बैंकले अघिल्लो वर्षदेखि यी क्षेत्रमा लगानी गर्न कडाइ गरेको थियो ।
सेयर धितो कर्जा, सवारी साधन, रियल स्टेट, चालु पूँजी कर्जा र आयात कर्जामा जोखिमभार बढाउँदा कर्जाको माग र लगानी दुवै घटेको छ । मागमा आएको संकुचनका कारण बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले समग्रमा कर्जा लगानी बढाउन सकेका छैनन् । घरजग्गा, अटो व्यवसाय र सेयर बजार जस्ता क्षेत्र अहिले संकुचन छन् ।
अनुत्पादक मानिने यी क्षेत्रमा बैंकहरूले घटाएको कर्जा लगानी, माग संकुचन र ऋण लगानीमा कडाइका कारण बैंक तथा वित्तीयहरू पनि ऋण लगानी बढाउने अवस्थामा छैनन् ।
बैंकरहरूका अनुसार अन्य क्षेत्रमा कर्जा लगानीको बाटो नहुँदा हाइड्रोपावर प्राथमिकतामा परेको हो । सोही कारण सेयर धितो कर्जा, सवारी साधन र रियलस्टेट कर्जाम गिरावट आउँदा जलविद्युतमा लगानी बढेको उनीहरूको भनाइ छ ।
