काठमाडौं । गत आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमाससम्म तरलता (लगानीयोग्य रकम)अभावले कर्जा लगानी गर्न नसकेका बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई यो वर्ष भने सहज हुने देखिएको छ ।
प्रणालीमा थुप्रिएको पर्याप्त तरलता र नेपाल राष्ट्र बैंकले कर्जा विस्तारको लक्ष्य घटाउँदा बैंकहरूलाई कर्जा लगानी गर्न रकम अभाव नहुने देखिएको हो ।
गत वर्ष आर्थिक गतिविधि र मागमा आएको संकुचनले बैंकहरूले कर्जा लगानी गर्न नसक्दा अहिले बैंकिङ प्रणालीमा झन्डै ४ खर्ब रुपैयाँ पैसा थुप्रिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु वर्ष निजी क्षेत्रतर्फ ११.५ प्रतिशत कर्जा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।
सो अनुसार यो वर्ष बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ५ खर्ब ६२ अर्ब कर्जा लगानी गर्नुपर्छ । अहिले नै प्रणालीमा ४ खर्ब रहेको र आगामी दिनमा पनि निक्षेप थपिने हुँदा लगानी योग्य रकम अभाव नहुने बैंकरहरू बताउँछन् । यो वर्ष बैंकहरु निक्षेप खोज्न दौडिनु नपर्ने, बरु कर्जा लगानीमा केन्द्रित हुनुपर्ने देखिएको छ ।
अर्थतन्त्रमा आएको संकुचनले यो वर्ष ह्वात्तै कर्जा माग बढ्ने देखिँदैन । प्रणालीमा रहेको स्रोत र सोही अनुसार कर्जाको माग वृद्धि भए मौद्रिक नीतिले तय गरेको लक्ष्य पनि भेटिने उनीहरू बताउँछन् ।
नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष तथा एनएमबी बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुनिल केसी मौद्रिक नीतिले लिएको कर्जा विस्तारको लक्ष्य अहिलेको स्रोतको हिसाबले भेटिने बताए ।
‘साढे ११ प्रतिशतको ग्रोथ गर्नेभन्ने लक्ष्य छ । त्यो लक्ष्य अहिलेको कर्जा प्रवाहको अवस्था हेर्दा ठीकैसम्म जाने देखिन्छ । तर, क्यापिटल कम भएको बैंकहरूले कसरी गर्ने भन्ने कुरा छ, अन्यथा कर्जा लगानीको यो लक्ष्य स्रोतको हिसाबले भेट्ने नै देखिन्छ,’ उनले भने ।
गत वर्ष राष्ट्र बैंकले १२.६ प्रतिशतले निजी क्षेत्रतर्फ कर्जा विस्तारको लक्ष्य लिएकोमा ३ प्रतिशत मात्रै लगानी भएको थियो । यो एक वर्षमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले १ खर्ब ४१ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ ।
सानिमा बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत निश्चलराज पाण्डे अहिलेको अवस्था हेर्दा यो वर्ष कर्जा लगानीमा स्रोत अभाव नहुने बताउँछन् । ‘अहिलेको तरलताको अवस्था हेर्दा लगानीका लागि स्रोतको समस्या होला जस्तो लाग्दैन । ८३ प्रतिशत सीडी रेसीयो छ,’ उनले भने ।
विगतका वर्षहरू हेर्दा कर्जा विस्तारको यो लक्ष्य भेट्टाउन गाह्रो नभएको उनले बताए । ‘कर्जा विस्तारको यो लक्ष्य भेट्टाउन गाह्रो पनि होइन् । गत वर्ष साढे तीन/चार प्रतिशतको हाराहारीमा वृद्धि भयो । अघिल्ला वर्षहरूमा विस्तार भएको कर्जाको तुलनामा यो लक्ष्य धेरै होइन,’ उनी भन्छन् ।
गत वर्षको ६ महिना तरलता अभावले लगानी गर्न नसकेका बैंकहरूले त्यसपछिको ६ महिना माग नभएर लगानी गर्न सकेनन् । राष्ट्र बैंकका अनुसार अहिले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको औषत सीडी अनुपात ८३ प्रतिशतको हाराहारीमा छ ।
विद्यमान व्यवस्था अनुसार बैंकहरूले ९० प्रतिशतको सीडी अनुपात कायम गरेर कर्जा लगानी गर्न सक्छन् । त्यसअनुसार प्रणलीमा अहिले झन्डै ४ खर्ब रुपैयाँ लगानीयोग्य रकम रहेको बैकर बताउँछन् ।
वर्षभरी ५ खर्ब ६३ अर्ब कर्जा लगानीको लक्ष्य र अहिले नै साढे तीनखर्ब बढी तरलता हुँदा करिब वर्षभरीलाई नै पुग्ने स्रोत भएको वित्तीय क्षेत्रका जानकारको भनाइ छ ।
अहिलेमै अवस्थामा पनि आधा दर्जन बैंकहरू पूँजी कोषको दबाबले थप कर्जा विस्तार गर्न नसक्ने अवस्थामा छन् । त्यसैगरी, राष्ट्र बैंकले चालु साउनदेखि काउन्टर साइक्लिकल बफर व्यवस्था लागू गर्ने भनेको छ ।
जसका कारण अहिले ११ प्रतिशत रहेको पूँजीकोषमा काउन्टर साइक्लिकल बफर २ प्रतिशत लागू गर्दा बैंकहरूलाई थप कर्जा लगानी गर्न असहज हुने वित्तीय क्षेत्रका जानकार बताउँछन् ।
गत वर्ष तरलता अभाव हुँदा बैंकहरूलाई स्थानीय तहको ८० प्रतिशत रकम निक्षेपमा गणना गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको थियो । साउनदेखि सो व्यवस्था हटाइएको छ । गत वर्ष ५खर्ब ८१ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन भएको थियो ।
यो वर्ष पनि निक्षेप संकलन र हाल कायम रहेको प्रशस्त स्रोतका कारण तरलता अभावको सामना गर्नुपर्ने अवस्था नआउने बैंकरहरूको भनाइ छ ।
