काठमाडौं । काडमाडौं महानगरपालिकाको टेकुस्थित बायो ग्यास प्लान्टको मर्मत सकिएको पाँच महिना बिते पनि अझै संचालनमा आउन सकेको छैन ।
राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रले मर्मत सम्भार गरी उक्त ग्यास प्लान्ट महानगरपालिकालाई हस्तान्तरण गरे पनि आवश्यक उपकरण जडान हुन नसक्दा अझै संचालनमा आउन नसकेको हो ।
फोहोरबाट ग्यास उत्पादन गर्ने उक्त प्लान्टमा ग्यास संकलन गर्ने बेलुन (उत्पादित ग्यास स्टोर गर्ने ट्यांकी जस्तै उपकरण) जडान हुन नसक्दा संचालनमा आउन नसकेको हो ।
महानगरका वातावरण व्यवस्थापन विभाग प्रमुख रविनमान श्रेष्ठले प्लान्टमा बायो ग्यासबाट उत्पादिन ग्यास भर्ने बेलुन जडान नहुँदा संचालनमा ल्याउन नसकिएको बताए ।
उनले उक्त बेलुन भारतबाट ल्याइसकिएकाले अब चाँडै जडान गरी प्लान्ट संचालनमा ल्याइने बताए । उनले उक्त बेलुनको मूल्य ६/७ लाख रुपैयाँ पर्ने बताए ।
‘अब २ महिनामा प्लान्ट सञ्चालनमा आउँछ, बेलुन हाल्न बाँकी थियो, त्यो आइसक्यो, अर्को महिना जडान भइसकेपछि, बेलुनमा ग्यास भरेर राख्नुपर्छ, त्यतिकै गरे पड्किन्छ,’ श्रेष्ठले चाणक्य पोष्टसँग भने ।
उक्त प्लान्टमा जडान गर्ने बेलुन झन्डै एक तले घर जत्रो हुने छ । उक्त बेलुनमा प्लान्टबाट उत्पादन हुने ग्यास संकलन गरिनेछ । बायो ग्यास प्लान्ट भित्र २ वटा कुहिने फोहोर राख्ने क्षमताको ट्यांकर रहेको छ । उक्त ट्यांकरमा ३ देखि ४ टन फोहोर अटाउने छ ।
विगत ९ वर्षदेखि जीर्ण अवस्थामा रहेको उक्त बायो ग्यास प्लान्ट राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रले मर्मत गरी संचालन गर्न मिल्ने बनाएको हो । महानगरपालिकाले हालसम्म बायो ग्यास मर्मतका क्रममा साझेदारीमा ६५ लाख रुपैयाँ खर्च भएको जनाएको छ ।
बायो ग्यास प्लान्ट संचालनमा आएपछि प्रत्येक दिन ९६ केजी बायो ग्यास उत्पादन गर्ने छ । प्लान्टले दैनिक १५ सय केजी मल उत्पादन गर्न सक्ने छ । टेकु प्लान्टमा ३०० टन फोहोरबाट १४ किलोवाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य महानगरको रहेको छ ।
वि.सं. २०७१ सालमा दाताको सहयोगमा बायो ग्यास मेसिन ल्याइएको थियो । युरोपेली युनियन (इयू)ले महानगरको २० प्रतिशत र अन्य ८० प्रतिशत लागत आफैँले व्यहोर्ने गरी १ करोड ८६ लाखको प्लान्ट ल्याएर टेकुमा जडान गरिदिएको थियो । बिजुली र ग्यासलगायत नवीकरणीय ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिने यस प्लान्टको प्रयोगले सहरभित्रको अधिकांश फोहोरलाई मोहोरको रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने विश्वास राखिएको थियो ।
२०७४ मा मेयरमा चुनिएलगत्तै विद्यासुन्दर शाक्यले बिजुली बालेर उद्घाटन गरेका थिए । त्यसपछि यो प्लान्ट बन्द अवस्थामा रहेको थियाे । गतवर्ष महानगरकाे नेतृत्वमा बालेन्द्र शाह आएसँगै उक्त बायो ग्यास प्लान्टको मेसिन मर्मतका लागि आविष्कार केन्द्रलाई जिम्मा दिइएको थियो ।
हाल काठमाडौंमा दैनिक करिब हजार मेट्रिकटन फोहोर उत्पादन हुन्छ । सो फोहोरको केही प्रतिशत पनि काठमाडौंमा व्यवस्थापन गर्न सकिने अवस्था छैन ।
