काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमास(साउन–असोज) मसान्त सम्ममा नेपालको व्यापार घाटा साढे तीन खर्ब पुगेको छ । भन्सार विभागको तथ्यांक अनुसार गत वर्षको पहिलो त्रैमासको तुलनामा चालु आवमा १३.१३ प्रतिशतले व्यापार घाटा घटेको हो । गत वर्षको असोज मसान्तसम्म ४ खर्ब १३ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ बराबरको व्यापार घाटा रहेकोमा चालु वर्ष भने घटेर ३ खर्ब ५९ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।

यस आवमा वैदेशिक व्यापारको हिस्सा पनि घटेको विभागले जनाएको छ । गत वर्षको असोज मसान्तसम्म ५ खर्ब ४३ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ बराबरको कुल वैदेशिक व्यापार रहेकोमा यस वर्ष १८.५४ प्रतिशतले घटेर ४ खर्ब ४२ अर्ब रुपैयाँमा सिमित भएको छ ।

चालु वर्ष १६ प्रतिशतले आयात घटेको छ । विभागका अनुसार यस अवधिमा ४ खर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा ४ खर्ब ७८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सामान आयात गरिएको थियो ।

निर्यात पनि ३५.७१ प्रतिशतले घटेर ४१ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँमा सिमित भएको छ । सरकारले विदेशी विनिमय संचिति घटेको भन्दै गत वैशाखदेखि कतिपय वस्तुको आयातमा कडाइ गरेको छ ।

हालसम्म गाडी आयात खुलाइएको छैन् । व्यापार घाटामा आयात प्रतिबन्धको सकारात्मक प्रभाव देखिएपनि निर्यात पनि उच्च अंकले घटेको सरकारी तथ्यांकले देखाउँछ । वित्तीय प्रणालीमा तरलता अभावका कारण उद्योग व्यवसायमा नयाँ लगानी थपिएको छैन् भने ब्याजदर तथा मूल्य वृद्धिका कारण लागत बढ्दा सञ्चालनमा रहेका उद्योगहरु पनि पूर्ण क्षमतामा चल्न सकेका छैनन् ।

आन्तरिक उत्पादन नबढ्दा निर्यातको हिस्सा घटेको छ भने आयातमा गरिएको कडाइले वस्तुको आयात पनि घटेको देखिन्छ । नेपालको कुल वैदेशिक व्यापारमा आयातको अनुपात ९०.५६ प्रतिशत रहेको छ भने निर्यात ९.४४ प्रतिशत छ ।

बढ्दो व्यापार घाटाले अर्थतन्त्रमा चुनौती थपेको निष्कर्ष सहित नेपाल राष्ट्र बैंकले नीतिगत कडाइ गदै आएको छ भने उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयल केही वस्तुको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ ।

भारतसँग मात्र आधाभन्दा बढी व्यापार घाटा

नेपालको व्यापार घाटाको हिस्सा सबैभन्दा धेरै भारतसँग छ । पछिल्लो तीन महिनामा भारतबाट नेपालले २ खर्ब ४४ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात गरेको छ भने २९ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात गरेको छ । यस अवधिमा नेपालले भारतसँग मात्र २ खर्ब १५ अर्ब रुपैयाँ व्यापार घाटा बेहोरेको छ ।

चीनसँग नेपालको व्यापार घाटा ५५ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । इन्डोनेसियासँग १३ अर्ब,अर्जेन्टिना १० र युएईसँग ८ अर्ब रुपैयाँ व्यापार घाटा बेहोरेको छ ।

यी हुन् सबैभन्दा धेरै आयात गरिएका १० वस्तु

असोज मसान्तसम्म ४ खर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयातबाट सरकारले ९६ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ । यस अवधिमा सबैभन्दा धेरै २९ अर्ब २ढ करोड रुपैयाँ बराबरको डिजेल आयात भएको छ । यसवापत सरकारले ९ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ । दोस्रोमा १८ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ बराबरको पेट्रोल आयात भएको छ ।

पेट्रोल आयातबाट सरकारले ९ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ । खाना पकाउने एलपीजी ग्याँस र स्वाविन तेल १४÷१४ अर्ब रुपैयाँ बढीको आयात भएको छ ।

यसैगरी, पाम तेल र फलामजन्य कच्चा पदार्थ ९÷९ अर्ब रुपैयाँ बढीको आयात भएका छन् । स्मार्ट फोन साढे ८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको आयात भएको विभागले जनाएको छ ।