काठमाडौं । गत आर्थिक वर्षदेखि उकालो लागेको बैंकको ब्याजदर यस वर्ष पनि घट्ने संकेत छैन् । बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको तरलता अभावले निक्षेपको ब्याजदर बढाउँदा बैंकको लागत बढेर आधारदर (बेसरेट) पनि बढेको हो ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले निक्षेप संकलनका लागि ब्याजदर वृद्धि गरे पनि अपेक्षा अनुसार निक्षेप संकलन नहुँदा हालसम्म तरलता अभावको समस्या कायमै छ ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थाको आधारदर उक्त संस्थाको लागतले निर्धारण गर्छ । बैंकको लागत बढ्यो भने आधारदरमा पनि फरक आउँछ । जसको प्रत्यक्ष असर कर्जाको ब्याजदरमा पर्छ र ऋणिले महंगो ब्याज तिर्नुपर्ने बाध्यता रहन्छ ।
अहिले वाणिज्य बैंकको आधारदर नै दोहोरो अंकमा पुगेको छ । जसमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले प्रिमियम थपेर कर्जा प्रवाह गर्छन् । कर्जाको प्रकृति हेरेर बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुलाई शून्यदेखि ६ प्रतिशतसम्म प्रिमियम जोडेर ऋण दिइरहेको पाइन्छ ।
पछिल्लो समय यस्तो आधारदर बढ्नेक्रम बढ्दो छ । वाणिज्य बैंकहरूले सार्वजनिक गरेको गत वर्षको वित्तीय विवरण अनुसार १ वर्षमा करिब ३ प्रतिशतले आधारदर बढेको छ ।
आव २०७७/७८ मा वाणिज्य बैंकको आधारदर औषतमा ६.८७ प्रतिशत रहेकोमा २०७८/७९ को अन्त्यसम्म ९.४६ प्रतिशत पुगेको हो । यस अवधिमा वाणिज्य बैंकको आधारदर औषतमा २.५८ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ ।
औषतमा ९.४६ प्रतिशत बेसरेट रहेककोमा ६ प्रतिशत प्रिमियम जोड्यो भने कर्जाको ब्याजदर करिब १६ प्रतिशत पुग्छ । अहिले निक्षेपको ब्याजदर नै १२ प्रतिशत छ । जसको कारण बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको आधारदरको उकालो ग्राफ लागेको छ ।
कुन बैंकबाट ऋण लिँदा सस्तो ?
जुन बैंकको आधारदर कम छ त्यो बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सस्तोमा कर्जा प्रवाह गर्छ भने जसको धरै छ त्यस्तो संस्थाले ब्याजदर महंगो लिने गरेको पाइन्छ । यद्यप, ऋणको प्रकृति हेरेर आधारदरमा कति प्रिमियम थप्ने भन्ने कुराले पनि ब्याजदर सस्तो–महंगो तय गर्छ ।
सबैभन्दा धेरै कुमारी बैंकको बेसरेट १०.५७ प्रतिशत रहेको छ । अघिल्लो आवमा ७.९ प्रतिशत बेसरेट रहेकोमा गत एक वर्षमा २.६७ बढेको सार्वजनिक वित्तीय विवरणमा उल्लेख छ ।
सबैभन्दा कम सरकारी स्वामित्वको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको बेसरेट ७.८६ प्रतिशत छ । यस बैंकबाट कर्जा लिँदा ग्रहाकहरुले सबैभन्दा कम ब्याजदरमा ऋण पाउने देखिन्छ भने बेसरेट उच्च भएका कुमारी,सिभिल, सेन्चुरी लगायतका बैंकबाट ऋण लिँदा महंगो ब्याज पर्ने देखिन्छ ।
यसैगरी, नेपाल बैंकको बेसरेट ७.९९ प्रतिशत रहेको छ । सिभिल बैंकको १०.४६, सेन्चुरी कमर्सियलको १०.२३ बेसरेट रहेको छ भने सिटिजन, मेगा,सनराईज बैंकको ब्याजदर १० प्रतिशत बढी रहेको छ ।
सबैभन्दा धेरै बेसरेट बढ्नेमा सानिमा बैंक पहिलो सथानमा छ । यस बैंकको बेसरेट १ वर्षमा ६.३४ प्रतिशतबाट ३.३७ ले बढेर ९.७१ प्रतिशत पुगेको हो ।
सनराईज,स्र्टन्डार्ड चार्टड, हिमालयन बैंकको बेसरेट ३ प्रतिशत बढीले बढेको छ । सबैभन्दा कम एनसीसी र कृषि विकास बैंकको बेसरेट १ प्रतिशत बढीले बढेको छ ।
