विशेष सम्पादकीयः अर्थतन्त्रसँग जोडिएको समाजवाद र हामी

Advertisement Section

काठमाडौं । नेपालमा सर्वाधिक चल्तीका दुई विषय यहाँ चर्चा गर्न खोजिएको छ । एउटा समाजवादी चिन्तन र अर्को राष्ट्रवादी नारा । हामीले विगत २० वर्षदेखि सुन्दै आएको यी दुबै शब्द आर्थिक विकास विना असम्भव कुरा हुन् ।

विक्रम सम्बत २०५९ सालमा चाणक्य मासिकको सुरुवात गर्दा देशमा शसस्त्र युद्ध चलिरहेको थियो । समाजवादी चिन्तन बोकेको काँग्रेस र उस्तै लहडमा हिडेको नेकपा एमाले मुख्य राजनीतिक दल थिए ।

उनीहरुको राजनीतिक दर्शन र त्यसले समाजमा उत्पन्न गरेको नैराश्यता यहाँ चर्चा गरिरहनु परेन, हामी सबैले दैनिक भोग्दै आएकै छौं । समय क्रमसँगै ब्यापारीले बैंक, बीमा, स्कुल, अस्पताल जस्ता क्षेत्रमा लगानी गरे । व्यवसायी बन्ने र यही उद्योग खोल्ने विषय उनिहरुको मन मस्तिष्कबाट बाहिर निस्कियो ।

माथि उल्लेख गरिएका क्षेत्र सेवाभावले संचालन हुनुपर्ने हो तर, व्यपारीकै हामीमुली सहित लगानी र नेतृत्व उनिहरुलाई नै दिएसँगै त्यसको प्रत्येक्षमार आमनागरिकलाई नै पर्दै आएको छ । उदाहरणमा यही विषयलाई हामी हेर्न सक्छौं ।

कुनै एउटा परिवारले आफ्ना दुई बच्चा सामान्य निजी स्कुलमा १२ कक्षासम्म पढाउँदा आजको हिसावले करिब ४० देखि ४५ लाख रुपैयाँसम्म खर्च गर्छ । सरकारले १२ कक्षासम्मको शिक्षा निःशुल्क घोषणा गरेको छ । तर, यहाँ दिइने शिक्षाले अहिलेका निजी स्कुलबाट आउने विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने अवस्था नदेख्दा निजी स्कुलमा बच्चा पढाइ रहेका छन् ।

यदि वार्षिक एक खर्बभन्दा धेरै बजेट दिइने सरकारी स्कुल स्तरिय हुन्थ्यो भने त्यो परिवारले आफ्नो सक्रिय जीवनमा ठूलो रकम बचत गर्न सक्थ्यो । अहिले ६८ वर्षको उमेरबाट वृद्धभक्ता वितरणको नाममा बुढाबुढीसँग भोट खरिद गर्ने लालसा बाँड्नै पर्दैन थियो ।

त्यही अवस्था स्वास्थ्य लगायतका क्षेत्रमा पनि विद्यमान छन् । यसको समूचित सम्बोधन बीना समाजवाद आउन्न र यसको उचित सम्बोधन भएको दिन समाजवाद होइन पुँजीवाद आउने छ । ठूला पुँजीवादी अर्थतन्त्रमा मानिसको आम्दानी र बचतको अनुपात निकै उत्कृष्ट रहेको छ ।

नेपालका समाजवादीहरुको ध्यान अर्थतन्त्र ‘कोल्याप्स’ बनाउनु पर्छ । सिमित अवशरवादी र दलालको जिम्मा लगाउनु पर्छ भन्ने ध्यानबाट ग्रसित छ । त्यसैको काष्टिङ अर्थमन्त्रालको नेतृत्वले विगत ४/५ वर्षदेखि देखाउँदै आएको छ ।

त्यसमा पनि अहिलेका अर्थमन्त्रीले हरेक क्षेत्र अस्थिर बनाएका छन्, त्यसको साक्षी अर्का समाजवादी प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा बन्दै आएका छन् । यहाँ एउटा चलन छ । भारत र अमेरिकालाई ठूला शब्दले गाली गर्न सक्ने मानिस र राजनीतिक दल राष्ट्रवादी बन्छ ।

त्यो खोक्रो राष्ट्रवादको दलदलमा फस्दै जाँदा नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध नै क्षिण हुँदै गएको छ । यसलाई बलियो बनाउन कसरी काम गर्ने ? अर्थ कुटनीतिको विषयमा हाम्रो बुझाई के हुने जस्ता विषय कसैको चासोको विषय नै बन्दैन । त्यसैले हाम्रो राष्ट्रवाद नै हामी टाट उल्टने बाटो बन्ने खतरा रहेको छ ।

अन्त्यमा २० वर्ष पुरानो चाणक्यको यात्रा डिजिटल संस्करणमा पनि ३ वर्ष पुरा भएको छ । हामी आफुलाई म्याग्जीनकै रुपमा राख्न चाहन्छौं र त्यही प्रयास पनि गर्दै आएका छौं ।

यी २० वर्षमा हामीले भोगेका र देशले भोगेका अर्थ राजनीतिको पाटोलाई केलाउँदै अगाडिको यात्रा तय गर्ने प्रण गर्दछौं ।

Advertisement Section
१९औँ धान दिवसः घट्दो उत्पादन, ६३ प्रतिशत जमिन सिँचाइ सुविधा विहीन Read Previous

१९औँ धान दिवसः घट्दो उत्पादन, ६३ प्रतिशत जमिन सिँचाइ सुविधा विहीन

सानिमा जनरल इन्स्योरेन्सको साधारण सभाले दियो मर्जरको निर्णय गर्ने जिम्मा संञ्चालक समितिलाई Read Next

सानिमा जनरल इन्स्योरेन्सको साधारण सभाले दियो मर्जरको निर्णय गर्ने जिम्मा संञ्चालक समितिलाई