काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको भाउ बढेको भन्दै नेपाल आयल निगमले ९ दिनमै पेट्रोलियम पदार्थको भाउ दुई पटक बढाएको छ ।
चुवानको भोलिपल्ट (वैशाख ३१ गते) भाउ बढाएको निगमले सोमबार राति १२ बजेदेखि लागू हुने गरी डिजेल, पेट्रोल र मट्टीतेलमा प्रतिलिटर १० रुपैयाँ मूल्य वृद्धि गरेको हो ।
पछिल्लो ९ दिनमै डिजेल, पेट्रोल र मट्टीतेलको भाउ लिटरमै २० रुपैयाँ बढाएको छ । यसरी भाउ बढाउँदा पनि आगामी १ महिनामा ६ अर्ब ७० करोड घाटा लाग्ने निगमले जनाएको छ ।
मट्टीतेल र हवाइ इन्धनमा नाफा रहे पनि पेट्रोल, डिजेल र एलपी ग्यासमा घाटा रहेको निगमको भनाइ छ । निगमले हाल पेट्रोल ११७.१८ रुपैयाँमा किनेर १८० रुपैयाँ, डिजेल १३४.५४ रुपैयाँमा किनेर १६३ र एपी ग्यास २००८.१५ रुपैयाँमा किनेर १८०० रुपैयाँमा बेच्दै आएको छ ।
यसरी किनेभन्दा धेरैमा बेच्दा पनि अहिले पेट्रोलमा प्रतिलिटर १४.६४ रुपैयाँ, डिजेलमा प्रतिलिटर २६.८२ रुपैयाँ र एपी ग्यासमा प्रतिसिलिण्डर ८७९.७५ रुपैयाँ घाटा रहेको निगमले जनाएको छ ।
किनेभन्दा बढीमा बेच्दा पनि कसरी हुन्छ त घाटा ?
निगमका अनुसार घाटा हुनुको मुख्य कारण भनेको सरकारले लगाएको अचाक्ली कर हो । सरकारले हाल विभिन्न शिर्षकमा पेट्रोलमा प्रतिलिटर ६३.२३ रुपैयाँ कर लगाउँदै आएको छ । साथै, सरकारी करको अलावा प्रतिलिटर निगम प्रशासन खर्च ०.६० रुपैयाँ, बीमा खर्च ०.०७ रुपैयाँ, ढुवानी भाडा ६.६ रुपैयाँ, प्राविधिक नोक्सानी १.३८ रुपैयाँ, डिलर खर्च र नाफा ६.१२ रुपैयाँ थप शुल्क लिने गरेको छ ।
यसरी ११७.१८ रुपैयाँमा किनेको पेट्रोल काठमाडौं आइपुग्दा १९४.६४ रुपैयाँ पुग्ने निगमले जनाएको छ । तर, विक्री मूल्य १८० रुपैयाँ मात्र हुँदा पेट्रोलमा प्रतिलिटर १४.६४ रुपैयाँ घाटा रहेको निगमको भनाइ छ ।
यसैगरी, सरकारले डिजेलमा ४५.९१ रुपैयाँ कर लिने गरेको छ । त्यसमा निगमले प्रशासन खर्चबापत ०.६० रुपैयाँ, बीमा खर्च ०.०८ रुपैयाँ, ढुवानी भाडा २.९२ रुपैयाँ, प्राविधिक नोक्सानी बापत ०.९४ रुपैयाँ, डिलर खर्च र नाफा ४.८३ रुपैयाँ लिने गरेको छ । यसरी निगमले १३४.५४ रुपैयाँमा किनेको डिजेल काठमाडौं आइपुग्दा १८९.८२ रुपैयाँ पुग्ने गरेको छ । डिजेल १६३ रुपैयाँमा बेच्दा प्रतिलिटर २६.८२ रुपैयाँ घाटा हुने निगमको भनाइ छ ।
रुस युक्रेन युद्धका कारण पछिल्लो समय अन्तर्राष्ट्रिय बजारमै कच्चा तेलको भाउ आकाशिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमै कच्चा तेलको मूल्य आकाशिँदा नेपालमा पनि पेट्रोलियम पदार्थको भाउ बढ्नु स्वभाविक नै भए पनि सरकारले लगाउने अचाक्ली करले उपभोक्ताको ढाड सेकेको छ ।
अचाक्ली लगाइएको कर घटाइ राहत दिनु पर्ने आवाज उठे पनि सरकार भने कानमा तेल हालेर बसेको छ । शनिबार मात्रै भारत सरकारले इन्धनको मूल्य बढ्दा महँगी बढेको भन्दै डिजेल र पेट्रोलमा लगाइएको अन्तःशुल्क घटाएर राहत दिएको छ । तर, नेपाल सरकार भने जनाता महँगिले पिल्सिँदा पनि राहत दिनुको साटो त्यसलाई नदेखे झैं गरी बसेको देखिन्छ ।
