काठमाडौं । आगामी आर्थिक वर्षमा औद्योगिक क्षेत्रको योगदान बढाउने अर्थमन्त्रालयको योजना रहेको छ । मन्त्रालयले निर्माणाधीन औद्योगिक क्षेत्र र औद्योगिक ग्रामहरूको निर्माण कार्य सम्पन्न गरी सञ्चालनमा ल्याउने योजना बनाएको छ ।
उत्पादनमूलक उद्योग स्थापना र सञ्चालन गर्न प्रोत्साहन गर्ने सरकारले आगामी आयोजनामा राखेको छ । निजी क्षेत्रलाई आर्थिक वृद्धिको इञ्जिनको रूपमा अगाडि बढाउन निजी क्षेत्रमैत्री नीति तथा कार्यक्रम निर्माण गरिने अर्थमन्त्रालयको २०७९ को सिद्धान्त र प्राथमिक्तामा राखिएको छ ।
सरकारले औद्योगिक विकासको लागि वैदेशिक लगानी प्रवर्द्धन गर्ने र लघु घरेलु तथा साना उद्योगहरूको प्रबर्द्धन गर्ने योजना बनाएको छ । सार्वजनिक निजी साझेदारीमा समेत औद्योगिक क्षेत्र सञ्चालन गर्ने व्यवस्था मिलाइने कुरा प्राथमिकतामा राखिएको हो ।
सरकारले एक प्रदेश एक औद्योगिक क्षेत्र स्थापनाका लागि १८ सयभन्दा बढी जग्गा औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडको नाममा दर्ता गराएको छ । औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडले २०४५ सालपछि हुन नसकेको औद्योगिक क्षेत्र विस्तारका लागि खरिदको जिम्मा लिएको थियो ।
प्रदेश नम्बर १ को झापा–दमकमा ४५३ बिघा, वाग्मती प्रदेशको हेटौंडा–मयुरधापमा २०० बिघा, लुम्बिनी प्रदेशको रूपन्देही–मोतीपुरमा ८१३ बिघा र बाँके–नौबस्तामा ३३८ बिघा जग्गा खरिद गरी दर्ता भइसकेको छ ।
करिब ६ हजार रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको औद्योगिक क्षेत्रभित्र साना–ठूला गरी ६९२ उद्योग स्थापना भएका छन् । १० औद्योगिक क्षेत्रभित्र रहेका उद्योगमा नेपाल सरकारको ४४ करोड ६० लाख रुपैयाँ र निजी क्षेत्रको २ हजार २७ करोड रुपैयाँ बराबरको लगानी छ ।
साना २३ उद्योगका लागि ७ देखि १० कट्ठा, ४४ मझौला उद्योगका लागि १०–२० कट्ठा र ३३ ठूला उद्योगका लागि एकदेखि ५ बिघा जग्गा छुट्याइएको छ । सरकारको वान स्टप सर्भिर सेन्टर नीतिका आधारमा औद्योगिक क्षेत्रभित्र उद्योग दर्ताको भन्सार तथा कर कार्यान्वयन स्थापन गर्न मिल्ने पूर्वाधार डिजाइनसमेत भएको छ ।
पहिलो पटक २०१९ सालमा बालाजु औद्योगिक क्षेत्र स्थापना भएको थियो । सरकारले १० वटा औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापनका लागि २०४५ सालमा औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेड स्थापना गरेको थियो । लिमिटेडले नै १० वटा औद्योगिक क्षेत्रको व्यवस्थापन गर्दै आएको छ । भारत सरकारको सहयोगमा पाटन औद्योगिक क्षेत्र २०२०, धरान २०२९, नेपालगन्ज २०३० र गजेन्द्रनारायण २०४४ सालमा स्थापना गरिएको थियो ।
यसैगरी बालाजु औद्योगिक क्षेत्र र हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्र अमेरिकाको सहयोगमा स्थापना भएको हो । पोखरा २०३१ र बुटवल २०३२ मा नेपाल आफैंले स्थापना गरेको थियो । भक्तपुर २०३६ सालमा जर्मन र वीरेन्द्रनगर २०३८ सालमा नेदरल्यान्डको सहयोगमा स्थापना गरिएको थियो ।
