६२/६३ को जनआन्दोलनको बलमा दोस्रो संविधानसभाले निर्माण गरेको संविधानका पक्षधरहरु र त्यस संविधानले स्थापित गरेका मूल्य र मान्यतालाई निस्तेज पार्न खोज्ने प्रवृति बीचको भीषण राजनीतिक र कानुनी लडाईंमा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त भए पश्चात अहिलेको लागि विराम लागेको छ ।
यो राजनीतिक र कानुनी लडाईंको सघनता तत्कालीन सात दल र राजा ज्ञानेन्द्रको सत्ता बीचको लडाईं भन्दा कम पक्कै पनि छैन ।
हावादारी विकासे गफ र भुत्ते राष्ट्रवादको बैशाखी टेकेर प्रतिगामी ओली प्रवृत्तिको उदय भएको थियो ।
ज्ञानेन्द्र सडक संर्घषको बलमा फालिएका थिए भने अहिलेको संविधानले स्थापित गरेको मूल्य र मान्यतालाई निस्तेज पार्ने प्रवृत्तिको देखिने अनुहारको रुपमा रहेका निर्वतमान प्रधानमन्त्री खड्गप्रसाद ओली सवोच्चको संवैधानिक इजलासको शानदार फैसलाका आधारमा फालिएका छन् ।
त्यसकारण देउवाको सत्तारोहण र ओलीको बर्हिगमनलाई सामान्य सरकार परिर्वतनको रुपमा मात्र बुझिनु हुँदैन । ‘जुन जोगी आए पनि कानै चिरेका’ भन्ने जस्ता भनाइको प्रयोग गरेर अहिलेको राजनीतिक जटिलताको अवमूल्यन गर्ने हो भने अन्ततः संविधान विरोधी प्रवृत्तिहरुलाई नै सहयोग पुग्ने देखिन्छ ।
अहिले संविधानको रक्षा गर्न चाहने र त्यसको मूल्य र मान्यताहरु जोगाउन चाहने शक्तिहरुको गठबन्धन बनेको छ । यस्तै खाले गठबन्धन ज्ञानेन्द्र शासन ढाल्ने बखत पनि बनेको थियो । गठबन्धनको सरकारले त्यसबेला पनि जनतामाझ अभूतपूर्व आशाको सञ्चार गरेको थियो ।
तर, कालान्तरमा गठबन्धनले न सहज रुपमा संविधान बनाउन सक्यो नत जनताले महशुस गर्ने गरि जनचासोका विभिन्न क्षेत्रहरुमा सकारात्मक परिर्वतन नै गर्न सक्यो । अन्ततः परिर्वतनको राप र ताप सेलाउँदै गएपछि विभिन्न कमी कमजोरी सहितको संविधान बनेको थियो । जनतामा चरम निराशा छाएको थियो ।
त्यही निराशाको बलमा हावादारी विकासे गफ र भुत्ते राष्ट्रवादको बैशाखी टेकेर प्रतिगामी ओली प्रवृत्तिको उदय भएको थियो ।
अहिले पनि गठबन्धनमा तिनै पुराना नेताहरु छन् । नेतृत्वमा पटक पटक ‘टेस्ट’ भइसकेका शेर बहादुर देउवा प्रधानमन्त्री छन् । यद्यपि, आशा त गर्नै पर्छ । जनताहरु अझ बढी चेतनशील भएका छन् । नागरिक समाज जाग्न थालेको छ ।
संविधान विरोधी शक्तिहरु विरुद्धको यो भीषण राजनीतिक र कानुनी लडाईंले विकास गरेको चेतना र तापलाई ऊर्जामा बदल्ने, संविधानमा देखिएका कमी कमजोरीहरुमा सुधार गर्ने, सबैलाई समेट्ने, संघीयता, धर्म निरपेक्षता र समावेशीता जस्ता संविधानका मूल्य मान्यताहरुको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने यो गठबन्धन र यसको नेतृत्वकर्ता देउवाको प्रमुख भूमिका हो । उनीहरुसँग ज्ञानेन्द्रकाल पश्चात् आफूले गरेका गल्ती कमीकमजोरीहरुको अनुभव पनि छ ।
यो प्रमुख कार्यभारलाई नजरअन्दाज गरे ज्ञानेन्द्र हिँडेको केही वर्ष पछि प्रतिगामी चरित्रको ओली प्रवृत्तिको उदय भएजस्तै फेरि उही वा फरक अनुहारमा अर्को प्रतिगामी र असहिष्णु प्रवृत्तिको उदयलाई रोक्न सकिन्न ।
