काठमाडौं । कुनै बेला नेपाली बैंकिङ क्षेत्रका दुई चिर प्रतिद्धन्दी बैंकहरू थिए, नबिल बैंक र नेपाल इन्भेष्टमन्ट बैंक । व्यवसाय सम्बद्ध हरेक सूचकहरूमा यी दुई बैंकहरूको दह्रो प्रतिस्पर्धा हुने गरेको थियो । तर, केही ठूला ऋणहरू प्रोभिजनिङ गर्नुपरेपछि केही वर्ष यता नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंक यो प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिएको छ ।
छोटो समयको लागि नबिल बैंकको प्रतिस्पर्धी कोही नभए झैं देखियो । तर, अहिले एनआइसी एशिया बैंकको जसरी छोटो समयमै उदय भयो, त्यसले अब नेपालको बैंकिङ क्षेत्रको लिडर एनआइसी एशिया बैंक नै बन्ने संकेत देखिन थालेको छ ।
भारतको निजी क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो बैंक एचडीएफसी बैंकको व्यवसायीक रणनीतिबाट साह्रै प्रभावीत रहेको एनआइसी एशियाले विगत २–३ वर्षमा नै लामो दूरी पार गरिसकेको छ, सबै क्षेत्रमा । अत्याधिक बलियो शाखा सञ्जालद्धारा रिटेल लेन्डिङलाई आफ्नो बलियो हतियार बनाएको यो बैंकले डिजटल बैंकिङमा पनि उल्लेख्य कामहरू गरेको छ ।
‘एनआइसी एशिया बैंक धेरै ठूलो बन्नकै लागि लागिपरेको बैंक हो । त्यसै अनुरूप यसका संरचनाहरू धेरै फराकिला र बलिया बनाइएका छन् । यो बैंकको संरचना नेपालको परम्परागत बैंकिङ संरचना भन्दा धेरै बलियो छ,’ एक पूर्व कर्मचारी भन्छन् ।
पछिल्लो समय एनआइसी एशियाको विस्तार र वृद्धिले लामो समयसम्म नेपाली बैंकिङ क्षेत्रको लिडरको रूपमा रहेको नबिल माथि पनि धेरै दवाव परेको छ । नबिलले पनि समयको माग अनुसार डिजिटल बैंकिङलाई आक्रामक रूपमा प्रर्बद्धन गर्न शुरू गरिसकेको छ । वित्तीय उत्पादनहरू पनि त्यसै अनुसारको विकास गरिरहेको छ नबिलले । नबिलका कार्यकारी प्रमुख अनिल शाहले सार्वजनिक रूपमै एनआइसी एशियाको कारण आफूहरू माथि पनि धेरै दवाव परेको बताउने गरेका छन् ।
यी दुई बैंक बीच प्रतिस्पर्धा कसरी चल्दै जाला त्यो त अब भविष्यले नै बताउला । तर, चालू आर्थिक वर्षको त्रैमाससम्मको वित्तीय विवरण हेर्दा भने एनआइसीले नबिललाई धेरै सूचकहरूमा पछि पारेको छ ।
सेयर लगानीकर्ताहरूले धेरै चासोका साथ हेर्ने सूचकहरू प्रति सेयर आम्दानी र मूल्य आम्दानी अनुपातको कुरा गर्दा यसमा एनआइसी एशिया अगाडि देखिएको छ ।
चालू आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमाससम्म एनआइसी एशियाको प्रतिसेयर आम्दानी ४२ रूपैयाँ रहेको छ भने नबिलको ४१ रूपैयाँ रहेको छ । सेयर बजारमा नबिलको भन्दा एनआइसीको सेयर मूल्य कम भएका कारण एनआइसी एशियाको मूल्य आम्दानी अनुपात नबिलको भन्दा राम्रो रहेको छ । एनआइसीको मूल्य आम्दानी अनुपात १५.३ गुणा छ भने नबिलको २१.६ रहेको छ ।
खराब कर्जाको कुरा गर्दा नबिलको खराब कर्जा ०.६५ छ भने एनआइसीको ०.४० छ । यसमा पनि एनआइसी अगाडि देखिएको छ ।
एनआइसी एशियाले अघिल्लो आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासको भन्दा चालू आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमाससम्ममा आफ्नो जगेडा कोषमा २०.७ प्रतिशतले बढोत्तरी गरेको छ भने सोहि अवधिमा नबिलको जगेडाकोष ०.३३ प्रतिशतले ऋणात्मक रहेको छ ।
यसैगरी सोही अवधिमा एनआइसीले नाफा १.१३ प्रतिशतले बढाएको छ भने नबिलको नाफा ७.८ प्रतिशतले घटेको छ । एनआइसीको ब्याज आम्दानी ७.७ प्रतिशतले बढेको छ भने नबिलको ब्याज आम्दानी १७.९६ प्रतिशतले घटेको छ ।
समीक्षा अवधिमा एनआइसीको निक्षेप र कर्जा क्रमश १४.७३ र १८.५ प्रतिशतले बढेको छ भने नबिलको २.८ र ६.०५ प्रतिशतले मात्र बढेको छ ।
यसरी हेर्दा पछिल्लो समय एनआइसी एशिया नबिलको कडा प्रतिस्पर्धी मात्र नभएर लिडर नै पो बन्न थालिसकेको होकी भन्ने जस्तो देखिन थालेको छ । महामारीको यो समयका कारण समग्र व्यवसायीक सूचकहरूको वस्तुनिष्ठ तुलना हुन पनि संभव नहोला । तर पनि यी दुई बैंकहरू बीचको रोचक प्रतिस्पर्धा भने अबको भविष्यमा देख्न पाइने नै भएको छ ।
