काठमाडौं । दशैं लागेसँगै काठमाडौं उपत्यकामा खसीबोका, च्याङ्ग्रा लगायत चौपाय भित्रिन थालेका छन् । व्यापारीहरुले वीरगञ्ज, हेटौंडा, पोखरा लगायत स्थानबाट खसीबोका ल्याएर बेच्न थालेका हुन् ।
केही व्यापारीले खसीबोका काठमाडौं ल्याइसकेका छन् भने केहीले ल्याउने क्रममा रहेका छन् । अहिले भक्तपुरको सल्लाघारी, कलंकी लगायत स्थानबाट खसीबोका विक्री शुरु भएको छ ।
यो वर्ष काठमाडौंमा खसी, बोका, भेडा च्याङ्ग्राको माग कति हुने हो अझै अनुमान गर्न सकिएको छैन । विगतका वर्षहरुमा दशैंमा कलंकी खसी बजारबाट औसत ५० देखि ६० हजार चौपाया विक्री हुने गरेको थियो । काठमाडौं चौपाया खरिद विक्री प्रालिले यसपटक दशैंमा करीब ४० हजार चौपाया खपत हुने अनुमान गरेको छ ।
पशुसेवा महाशाखा प्रमुख बमका अनुसार चौपायहरुलाई उनीहरुको स्वास्थ्य अवस्था अनुसार सिङमा निलो र रातो रङ लगाइएको छ । स्वस्थ्य चौपायाहरुमा हरियो रङले चिनो लगाइएको छ भने अस्वस्थ चौपायाको सिङमा रातो रङको चिनो लगाइएको छ ।
दशैंको बेला धेरै मासु खपत हुने मौका छोपी व्यापारीहरुले अस्वस्थ्य खसीबोका समेत बेच्ने गरेको पाइन्छ । यसलाई नियन्त्रण गरी उपभोक्तालाई स्वस्थ्य मासु खुवाउन सरकारले खसीबोका, च्याङ्गा लगायत चौपायको स्वस्थ्य जाँचका लागि अनुगमन गर्ने भएको छ ।
काठमाडौं महानगरले चौपायाको स्वास्थ्य जाँचका लागि महानगरबाट ३ वटा टोली परिचालन गर्ने भएको छ । ती टोलीले खसीबोकाको स्वास्थय अवस्था जाँच गरी स्वस्थ्य र अस्वस्थ्य खसीबोका छुट्याउने काठमाडौं महानगरका पशुसेवा महाशाखा प्रमुख डम्बरबादुर बमले जानकारी दिए ।
यसरी छान्नुहोस् स्वस्थ्य खसीबोका
पशुसेवा महाशाखा प्रमुख बमका अनुसार चौपायहरुलाई उनीहरुको स्वास्थय अवस्था अनुसार सिङमा निलो र रातो रङ लगाइएको छ । स्वस्थ्य चौपायाहरुमा हरियो रङले चिनो लगाइएको र अस्वस्थ चौपायाको सिङमा रातो रङको चिनो लगाइएको बमले बताए ।
‘सबैलाई खसी, बोका, च्याङग्रा किन्दा सिङमा हरियो रङ भएको मात्र किन्न अनुरोध गछौँ, हरियो रङ लगाइएको स्वथ हुन्, सिङ्मा रातो रङ छ भने सस्तोमा दिए पनि नलिनुहोला,’ बमले चाणक्य पोष्टसँग भने ।
उनले शनिबार र आइतबार भएको चौपाया अनुगमनमा ३ वटा खसीबोकामा मात्र अस्वस्थ भेटिएर रातो रङ लगाइएको बताए । ती चौपायाहरुलाई छुट्टै आइसोलेसनमा अथवा छुट्याएर राख्न निर्देशन दिइएको उनले बताए ।
दशैंमा खानका लागि प्रयोग हुने मासुजन्य खाद्य उत्पादनलाई स्वस्थ्य, स्वच्छ र गुणस्तरीय बनाउन महानगरले ३ वटा टोली खटाउने महानगरको पशु सेवा महाशाखाका प्रमुख अवधेश झाले बताए । महानगरले पूजा खनाल, अञ्जिरमान सिंह डंगोल र डम्मरबहादुर बमको नेतृत्वमा ३ वटा टोली बनाएर चौपायाको स्वास्थ्य जाँच गर्न शुरू गरेको जनाएको छ ।
‘संघ र प्रदेश सरकारसँग समन्वय गरेर तोकिएका ठाउँबाट स्वस्थ्य चौपाया विक्री गर्ने गराउने हाम्रो दायित्व हो । त्यसैले तोकिएका ठाउँको व्यवस्थापन र नतोकिएका ठाउँबाट हुने विक्रीलाई नियमन गर्नेछौं,’ महाशाखाका प्रमुख झाले भने ।
साथै माछा मासुजन्य, खाद्यवस्तु, दूध र डेरीजन्य खाद्यवस्तुको नमूना संकलन गर्ने, प्रयोगशालामा परीक्षण गरेर यसको स्वच्छता कायम गराउने काम बजार निरीक्षणका क्रममा गरिने उनले बताए ।
च्याङ्ग्राको भाउ आकाशियो
यस वर्ष चीनबाट दशैंका लागि च्याङ्ग्रा आयात नभएको र स्वदेशमै उपलब्ध च्याङ्ग्रा कम भएकाले भाउ बढेको छ । चौपाया खरिद विक्री प्रालिका अध्यक्ष जनककुमार खड्काका अनुसार मुस्ताङ्मा च्याङ्ग्राको मूल्य जिउँदोमा प्रति किलो ७५० रुपैयाँ पुगेको छ । स्थानीय प्रशासनले शुरूमा यसको मूल्य प्रतिकिलो ६०० तोकेको थियो । यो मूल्यमा विक्री नभएपछि पछि बढाएर ७५० पुर्याइएको हो ।
काठमाडौंमा भने जिउँदो च्याङ्ग्राकै प्रतिकिलो १ हजार रुपैयाँ हाराहारी पनै व्यापारीहरु बताउँछन् । जिउँदो खसीको भने प्रतिकिलो ६००देखि ६२५ रुपैयाँसम्म रहेको छ ।
काठमाडौंको कलंकी खसी बजार सबैभन्दा ठूलो मानिन्छ । यो बजारमा स्टल लिएर व्यापार गर्ने २९ जना व्यापारी रहेका छन् । तीमध्ये १६ वटाले व्यापार छाडेका छन् । अहिले बाँकी १६ स्टलबाट खसीबोका, च्याङ्ग्रा विक्री भइरहेको छ ।
कलंकी खसी बजारमा लकडाउनले व्यापारीको संख्या घटेको पाइन्छ । चौपाया खरिद विक्री प्रालिका पदाधिकारीका अनुसार यस बजारबाट मासिक औसत ४० हजार चौपाया खरिद विक्री हुने गरेको छ । पछिल्लो समय सहरका केही ठाउँका मासु पसलले महिनामा १ हजार वटाभन्दा धेरै चौपायाको मासु बेच्न थालेको चौपाया विक्रेता बताउछन् ।
मासु पसलेले समेत आफै चौपाया सोझै खरिद गरेर ल्याउन थालेकाले झन बजारमा खसीबोका विक्री हुन मुस्कील परेको व्यापारि बताउछन् ।काठमाडौं महानगरको कलंकी र टुकुचामा खसी बजार छ । यसै गरी दशैका बेला काठमाडौंका आकाशेधारा कपन, चाल्नाखेल, चन्द्रागिरी, भक्तपुरको लोकन्थली र सल्लाघारी, ललितपुरको लगनखेलमा पनि चौपाया बजार लाग्ने गरेको छ ।
स्वच्छ मासुका लागि काठमाडौं भित्रिने नाकाहरु नागढुङ्गा, दक्षिणकाली, बालाजु, साँगामा निगरानी बढाइएको महानगरले जनाएको छ । काठमाडौं ल्याइने च्याङग्राहरुको संकलन मुस्ताङ्को कोरला नाकामा हुने भएकोले यस क्षेत्रमा पनि विशेष निगरानी बढाउने महानगरले जनाएको छ । ।
