काठमाडौं। चालु आर्थिक वर्ष २०७६/७७ भित्रमा १ हजार ४ सय मेगावाट विद्युत केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिने भएको छ । विभिन्न ५० वाटका आयोजना केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा थप्ने योजना रहेको नेपाल विद्युत प्राधिकरणले जानकारी गराएको हो । यसरी उक्त ५० वाट विद्युत थपिदाँ प्रसारण लाइनमा १ हजार ४ सय मेगावाट विद्युत थप हुने भएको छ ।
हाल निर्माणाधीन क्रममा रहेका ५० वटा आयोजना यसै वर्ष सम्पन्न हुने र प्रसारण लाइनमा जोडिने प्राधिकरणका प्रवक्ता प्रवल अधिकारीले बताएका छन् । ‘यो वर्ष करिब १ हजार ४ सय मेगावाट विद्युत केन्द्रीय प्रणालीमा जोडिँदै छ’, प्रवक्ता अधिकारी भन्छन्, ‘हामीले यसका लागि सबै ठाउँमा प्रसारण लाइन निर्माण गरी सकेका छैनौं । यस्तो अवस्थामा विद्युत उत्पादनसंगै चुनौती पनि थपिएको छ । साथै त्यसकारण हामीले वैकल्पिक प्रसारणको प्रयोग गर्नुपर्ने देखिन्छ’
यो विद्युत प्रसारण लाइनमा जोडिँदा हालको मागलाई धान्न सक्ने देखिएको प्रवक्ता अधिकारीले बताए । यी आयोजनाको विद्युत केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिँदा हालको मागभन्दा बढी विद्युत उत्पादन हुने भएपछि प्राधिकरणले विद्युत बेच्ने तयारीसमेत गर्न थालेको छ ।
चालु आवमा केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा सय मेगावाटभन्दा ठूला २ आयोजना, २० मेगावाटभन्दा ठूला ९ वटा आयोजना, १० मेगावाटभन्दा ठूला ५ वटा आयोजना र १० मेगावाटभन्दा साना ३४ वटा आयोजना थपिने प्राधिकरणको भनाई छ । तीमध्ये ३५.५ मेगावाटका ८ वटा सौर्य विद्युत आयोजना रहेका छन् ।
प्राधिकरणका अनुसार हाल नेपालको ‘पिक’ समयको विद्युत माग १ हजार १६८ मेगावाट रहेको छ । जसमध्ये प्राधिकरणबाट ४८१ मेगावाट विद्युत केन्द्रीय प्रणालीमा जोडिएको छ । निजी क्षेत्रबाट ३२० मेगावाट र भारतबाट ३६७ मेगावाट आयात गरेर विद्युत आपूर्ति भइरहेको हालको अवस्था छ ।
यो तथ्यांकलाई आधार मान्ने हो भने हाल हाम्रो स्वदेशी उत्पादन जम्मा ८०१ मेगावाट रहेको छ । यदी, चालु आवमा १ हजार ४ मेगावाट विद्युत केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिने हो भने जम्मा उत्पादन १८ सय ५ मेगावाट हुन जान्छ, जुन हाम्रो मागभन्दा करिब ६ सय ३५ मेगावाट बढी हुने देखिन्छ । यसरी उक्त बढी भएको विद्युत विक्रिका लागि प्राधिकरणलाई बाटो खुलेको छ ।
उत्पादित विद्युत बढी भएको खण्डमा प्राधिकरणले ढल्केबर–मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनमार्फत भारतमा बेच्ने तयारी गरेको छ । यसका लागि प्राधिकरणले भारतको विद्युत व्यापार निगमसंग विद्युत खरिद सम्झौता (पीपीए) गरिसकेको बताइएको छ । विद्युत खरिदका लागि भारतको ऊर्जा मन्त्रालयले कार्यविधि तयार गरिरहेको प्राधिकरणले बताएको छ ।
त्यस्तै, कार्यविधि आउनासाथ हामीलाई बढी भएको विद्युत ढल्केबर–मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनमार्फत बिक्री गर्न बाटो खुला हुनेछ । विद्युत कारोबार गर्दा अनलाइनमार्फत मूल्यस्तर निर्धारण हुनेछ । यस्तो मूल्य हरेक १५/१५ मिनेटमा निर्धारण हुने प्राधिकरणको भनाई छ । त्यस्तै, अनलाइनले २४ घण्टामा ९६ वटा मूल्य निर्धारण गर्ने प्राधिकरणले थप स्पष्ट पार्यो ।
विद्युत व्यापारकै लागि प्राधिकरणले ४ सय केभी क्षमताको ढल्केबर–मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण गरिरहेको छ । यो प्रसारण लाइनले १ हजार मेगावाट विद्युत धान्न सक्ने प्राधिकरणको दाबी छ । उक्त प्रसारण लाइनको निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको र अबको १ महिनामा निर्माण सम्पन्न हुने प्राधिकरणले बताएको हो । यसको निर्माण प्रक्रियासंगै भारतमा विद्युत व्यापारमा सहजता आउने प्राधिकरणको दाबी छ ।
चालु आवमा केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा सय मेगावाटभन्दा ठूला २ आयोजना, २० मेगावाटभन्दा ठूला ९ वटा आयोजना, १० मेगावाटभन्दा ठूला ५ वटा आयोजना र १० मेगावाटभन्दा साना ३४ वटा आयोजना थपिने प्राधिकरणको भनाई छ । तीमध्ये ३५.५ मेगावाटका ८ वटा सौर्य विद्युत आयोजना रहेका छन् ।
ठूला आयोजनाका रुपमा रहेको ४५६ मेगावाटको माथिल्लो तामाकोसी र १११ मेगावाटको रसुवागडी जलविद्युत आयोजनासमेत यसै वर्ष केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिनेछ । पछिल्लो ५ महिनामा (साउनदेखि मंसिरसम्म) ७ वटा जलविद्युत अयोजना केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिएका छन् । त्यस्तै, माउन्टेन हाइड्रो नेपाल, पशुपति इन्भाइरोमेन्टल पावर, बैराङ हाइड्रोपावर, युनाइटेड आईडी मार्दी एन्ड आरबी हाइड्रो, अपी पावर, अरुण काबेली र रंगुन खोला जलविद्युत आयोजना राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडिएका छन् ।
