काठमाडौं । सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को पहिलो महिना (साउन)मा साढे ४३ अर्ब रुपैयाँ सार्वजनिक ऋण लिएको छ । सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयको तथ्यांक अनुसार चालु आवको साउनमा सरकारले कुल ४३ अर्ब ५९ करोड २० लाख रुपैयाँ सार्वजनिक ऋण लिएको हो ।
सरकारले साउनमा ४० अर्ब आन्तरिक र ३ अर्ब ५९ करोड २० लाख रुपैयाँ वैदेशिक ऋण लिएको हो । यससँगै साउनसम्म सरकारले तिर्न बाँकी सार्वजनिक ऋण २४ खर्ब ७२ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को ४३.३४ प्रतिशत हो । यसमध्ये आन्तरिक ऋण जीडीपीको २१ र बाह्य २२ प्रतिशत छ । राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले गत आर्थिक वर्षमा देशको जीडीपी ५७ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँ पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ।
साउनसम्म तिर्न बाँकी कुल सार्वजनिक ऋणमध्ये आन्तरिक ४९ प्रतितश (१२ खर्ब ३ अर्ब रुपैयाँ) र बाह्य ऋण ५१ प्रतिशत (१२ खर्ब ६८ अर्ब रुपैयाँ) रहेको छ ।
पछिल्लो १३ महिनामै सार्वजनिक ऋण १ खर्ब ७२ अर्ब रुपैयाँले बढेको कार्यालयको तथ्यांक छ । २०८० असार मसान्तमा २२ खर्ब ९९ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ रहेको सरकारी ऋण २०८१ असार आइपुग्दा बढेर २४ खर्ब ३१ अर्ब पुगेको थियो ।
हाल सरकारले तिर्न बाँकी सार्वजनिक ऋण हेर्दा अहिले हरेक नेपालीको भागमा करिब ८३ हजार रुपैयाँ बराबर पर्न आउँछ ।
निरन्तर बढ्दो सार्वजनिक ऋणले जोखिम निम्त्याउने संकेत देखिएको अर्थविद् बताउँछन् । राजस्व संकलन वृद्धि नहुँदा सरकारको दैनिक खर्च (तलब, भत्ता लगायत) धान्न नै ऋण लिइरहनु परेको छ । ऋण लिएर पूर्वाधार निर्माणमा खर्च गर्ने हो भने डराउन नपर्ने, तर दैनिक खर्च धान्न खर्च गर्ने हो भने यसले ठूलो जोखिम निम्त्याउने उनीहरूको भनाइ छ ।
गत आर्थिक वर्षदेखि सरकारको विकास खर्चभन्दा ऋणको साँवा-ब्याज तिर्न धेरै रकम खर्चिनु पर्ने अवस्था आएको छ । वर्षेनी सार्वजनिक ऋण बढ्दै जाँदा सरकारलाई भार थपिँदै गएको हो । बढ्दो ऋण दायित्वले वित्तीय असन्तुलनको खतरा हुने जानकारको धारणा छ ।
चालु आवमा सरकारले कुल ५ खर्ब ४७ अर्ब रुपैयाँ सार्वजनिक ऋण उठाउने लक्ष्य लिएको छ । यस्तै, सरकारले चालु आवमा ३ खर्ब ७ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ ऋणको साँवा र ब्याज तिर्नुपर्नेछ ।
ऋण तिर्न ऋण लिँदै सरकार
सरकारले ऋण तिर्न ऋण लिनु पर्ने अवस्था आएको छ । साउनमा उठाएको आधा बढी ऋण यसअघि लिइएको ऋण तिर्न खर्च गरेको छ ।
साउनमा सरकारले साढे ४३ अर्ब रुपैयाँ ऋण उठाउँदा २३ अर्ब १८ करोड ९९ लाख रुपैयाँ ऋण तिर्न खर्च गरेको छ ।
साउनमा सरकारले २० अर्ब ६० करोड आन्तरिक ऋण ९साँवा–ब्याज० तिरेको छ भने २ अर्ब ५८ करोड विदेशी ऋणको साँवा ब्याज तिरेको छ ।
