काठमाडौं । सेयर धितो (मार्जिन प्रकृतिको) कर्जाको ब्याजदर सस्तिँदै गएको छ । पछिल्लो समय बैंकहरूको बेसरेट सस्तिँदै जाँदा सेयर धितो कर्जाको ब्याजदर पनि घट्न थालेको हो ।
बैंकहरूले चालु आर्थिक वर्षको कात्तिकदेखि लगातार निक्षेपको ब्याजदर घटाउँदै आएका छन् । निक्षेपको ब्याजदर घटेसँगै बैंकहरूको लागत घट्न गई बेसरेट सस्तिँदा कर्जाको ब्याजदर पनि घटेको हो
अहिले बैंकहरूको आधारदर (बेसरेट) डेढ वर्ष यताकै कम छ । वाणिज्य बैंकहरूले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार औसत बेसरेट ९.३४ प्रतिशतमा झरेको छ । फागुनसम्म १८ बैंकको बेसरेट एकल अंकमा झरिसकेको छ ।
अर्थतन्त्रमा आएको संकुचनका कारण डेढ वर्ष यता कर्जाको माग बढ्न सकेको छैन भने बैंकिङ प्रणालीमा तरलता थुप्रिने क्रम बढ्दो छ । कर्जाको माग नबढ्ने तर, एकोहोरो निक्षेप थुप्रिरँहदा बैंकहरूले आफ्नो खर्च घटाउन निक्षेपको ब्याजदर महिनैपिच्छे घटाउँदै आएका हुन् । जसको सकारात्मक प्रभाव कर्जाको ब्याजदरमा देखिएको हो ।
गत वर्ष १८ प्रतिशतसम्म पुगेको कर्जाको ब्याजदर १३/१४ प्रतिशतमा झरेको छ । अहिले बार्गेनिङ गर्न सक्ने ग्राहकलाई बैंकहरूले एकल अंकको ब्याजदरमै ऋण दिन थालेका छन् । केही बैंकले घरकर्जा र सवारी कर्जामा एकल अंकको ब्याजदरको स्कीम नै ल्याएका छन् ।
कुन बैंकले कतिमा दिन्छन् सेयर कर्जा ?
बैंकहरूले बेसरेटमा प्रिमियम जोडेर कर्जा लगानी गर्छन् । कर्जाको ब्याजदर बेसरेटले फरक पार्छ । तुलनात्मक रूपमा कम बेसरेट भएका बैंकहरूले सस्तोमा ऋण दिन सक्छन् भने बेसरेट धेरै भएका बैंकको ब्याजदर महँगो हुन्छ ।
अहिले वाणिज्य बैंकहरूले आधारदरमा अधिकतम ५ प्रतिशतसम्म प्रिमियम जोडेर ऋण दिँदै आएका छन् । यद्यपि, ऋणको प्रकृति अनुसार बैंकहरूले प्रिमियम दर कम र धेरै जोड्ने गरेका छन् ।
हाल संचालनमा रहेका २० वटामध्ये १९ वटा बैंक (स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बाहेक)ले सेयर कर्जा लगानी गरिरहेका छन् । जसमा अधादजर्न बैंकले १० प्रतिशत हाराहारीमै सेयर कर्जा उपलब्ध गराउने भएका छन् । राष्ट्रिय वाणिज्य, एनएमबी, माछापुच्छ्रे, सानिमा, नबिल र एभरेष्ट बैंकले बेसरेटमा न्यूनतम १ प्रतिशत बेसरेट जोडेर १० प्रतिशत हाराहारीमै सेयर कर्जा दिने जनाएका छन् ।
एभरेष्ट बैंकले सबैभन्दा सस्तो ९.४८ प्रतिशत ब्याजदरमै सेयर कर्जा दिने भएको छ । ८.४८ प्रतिशत बेसरेटममा न्यूनतम १ देखि ३ प्रतिशत प्रिमियम जोडेर एभरेष्टले ९.४८ देखि ११.४८ प्रतिशत ब्याजदरमा सेयर कर्जा दिने भएको हो ।
त्यस्तै, ८.८६ प्रतिशत बेसरेट रहेको नबिलले १ देखि ४ प्रतिशत प्रिमियम जोडेर ९.८६ देखि १२.८६ प्रतिशत ब्याजदरमा सेयर कर्जा उपलब्ध गराउँछ । त्यसैगरी, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले बेसरेटमा २.५ देखि २.७५ प्रतिशत प्रिमियम जोडेर १०.४२ देखि १०.६७ प्रतिशत, सानिमाले १.५ प्रिमियम जोडेर १०.७७ देखि १२.७७ प्रतिशत ब्याजदरमा सेयर कर्जा दिने भएको छ ।
बेसरेट महँगो भएका बैंकहरूले पनि अहिले बेसरेटमा न्यूनतम प्रिमियम जोडेर १२ प्रतिशत हाराहारीमा सेयर कर्जा दिन थालेका छन् । एकल अंकको बेसरेट भएका बैंकहरूले पनि न्यूनतम १/१.५ प्रतिशत प्रिमियम जोडर सेयर कर्जा दिन थालेका छन् । यद्यपि, बार्गेनिङ गर्न सक्ने ग्राहकलाई मात्र बैंकहरूले थोरै प्रिमियम जोड्छन् । बैंकहरूले ग्राहक अनुसार सेयर कर्जामा ५ प्रतिशतसम्म प्रिमियम जोड्ने गरेका छन् ।
अहिले ५ प्रतिशत प्रिमियम जोड्दा पनि बैंकहरूले अधिकतम साढे १४ प्रतिशत ब्याजदरमा सेयर कर्जा दिन्छन् । हिमालयन, प्राइम कमर्शियल, प्रभु र माछापुच्छ्रेले अधिकतम ५ प्रतिशतसम्म प्रिमियम जोड्ने गरेका छन् । अन्य बैंकले सेयर कर्जामा न्यूनतम १ देखि ४ प्रतिशत प्रिमियम जोडर सेयर कर्जा लगानी गर्ने गर्छन् ।
बढ्दै सेयर कर्जाको माग
आर्थिक शिथिलताका कारण अन्य क्षेत्रमा कर्जाको माग बढ्न नसकेपछि बैंकहरूले अहिले घरजग्गा, सवारी, सेयर कर्जामा सस्तो ब्याजदरको स्कीम ल्याउन थालेका छन् । अन्य क्षेत्रको तुलनामा यी क्षेत्रमा कर्जाको माग बढ्दै गएको छ ।
पछिल्लो समय नेपाल राष्ट्र बैंकले नीतिगत लचकता अपनाएसँगै सेयर धितो कर्जाको माग बढ्न थालेको छ । राष्ट्र बैंकले सेयर धितो कर्जाको सीमा बढाएर व्यक्तिगततर्फ १५ करोड र संस्थागत २० करोड पुर्याएको छ । त्यस्तै, ५० लाख रुपैयाँसम्मको सेयर कर्जाको जाखिमभार १०० प्रतिशत र सोभन्दा माथिको कर्जाको १२५ प्रतिशतमा झारेको छ ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आवको ७ महिनामा सेयर धितो कर्जा ११.६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । चालु वर्षमा मात्रै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले ८ अर्ब ८६ करोड सेयर कर्जा लगानी गरेका छन् ।
गत असार मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कुल ७६ अर्ब ३० रुपैयाँ सेयर धितो कर्जा प्रवाह गरेकोमा माघ मसान्त आइपुग्दा बढेर ८५ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । चालु वर्षमा औसतमा मासिक १ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ सेयर धितो कर्जा प्रवाह भइरहेको हो ।
