विश्वकै अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो आइपीओमा ‘साउदी अरामको’ कम्पनीले २५.६ अर्ब डलर रकम बजारबाट उठाएको छ । साउदी अरबको अर्थतन्त्रलाई पुर्नसंरचना गर्ने युवराज मोहम्मद बिन सलमानको योजनामा यो आइपीओ आधारित रहेको छ ।
अरामकोको सेयर प्रति कित्ता ३२ रियाल (८.५३ डलर) मा बिक्री भएको हो । कम्पनीको कूल मूल्याङ्कन १.७ ट्रिलियन डलर रहेको छ । आइपीओ कूल आवेदन भने १ सय १९ खर्ब डलरको परेको थियो ।
अर्थतन्त्र पुर्नसंरचना गर्ने महत्वकांक्षी योजनाको हिस्सा रहेको यो आइपीओ निष्काशनमा केही समस्या नदेखिएका होइनन् । यमनको युद्ध र वासिङ्टन पोष्टका जमल खसहोगीको हत्याले यो निष्काशनमा व्यवधान खडा गरेका थिए ।
युवराजले शुरुमा १ सय अर्ब डलरको आइपीओ जारी गर्ने योजना बनाए पनि हाल १.५ प्रतिशतमात्र सेयर बिक्री गरेर २५.६ अर्ब डलरको आइपीओ जारी गरेका हुन् । उनले शुरुमा कम्पनीको कूल मूल्याङ्कन २ ट्रिलियन डलर गर्ने योजना बनाएका थिए ।
यो आइपीओको बिक्रीको लागि अरामको घरेलु बजारमा नै बढी केन्द्रीत भएको छ । रियादकै संस्थाहरुबाट आइपीओमा ३ सय ९७ अर्ब रियादको आवेदन परेको थियो । राजपरिवारका धनाढ्य व्यापारीहरुले यो आइपीओमा ठूलो लगानी गरेको अनुमान छ ।
अरामको विश्वकै ठूलो सार्वजनिक निष्काशन गरिएको कम्पनी भएको छ । हाल कम्पनीको कूल मूल्याङ्कन १.२६ ट्रिलियन रहेको छ ।
अरामको एकदमै गोप्य कम्पनी थियो, जसको नाफाले दशकौंसम्म शासक परिवार र मुलुकलाई आर्थिक सहयोग गरेको थियो । अरामको अहिलेसम्म वित्तीय विवरण प्रकाशित गरेको छैन र अन्तर्राष्ट्रिय ऋण बजारबाट पैसा पनि उठाएको छैन । सन् १९७० मा राष्ट्रियकरण भएपछि साउदी सरकार बाहेक कम्पनीका अन्य सेयरधनीहरु पनि थिएनन् ।
साउदी अरबले यो आइपीओलाई सफल पार्न हरसम्भव प्रयास गरेको थियो । अरामकोको कर दरलाई ३ गुणाले घटाएको थियो भने लगानीकर्तालाई आकर्षक लाभांश वितरण गर्ने वाचा पनि गरेको थियो ।
विख्यात इन्भेष्टमेन्ट बैंक गोल्डम्यान स्याच्ससँग अरामकोको ४५ करोड कित्ता सेयरको अधिकार रहेको छ । बैंकले यो सबै वा आंशिक सेयर किन्न पाउने अवस्था छ । यदि बैंकले सबै सेयर किनेमा आइपीओको आकार २९.४ अर्ब डलर पुग्नेछ । आइपीओबाट उठेको रकम सार्वजनिक लगानी कोषमा जम्मा गरिने कम्पनीले जनाएको छ ।
