सेयर बजार अहिले धेरै तल आइसकेको छ । विगतमा राम्रो लाभांश बाँढ्दै आएको इतिहास भएको कम्पनीहरुको सेयर खरिद गरेको खण्डमा बैंकले दिने ब्याजदरकै हाराहारीमा ती कम्पनीले पनि लाभांश दिने अवस्था आइसकेको छ । ३ सय रुपैयाँ प्रति कित्ता सेयर भएको कम्पनीले २५ देखि ३० प्रतिशत लाभांश दिइरहेको छ ।
त्यसैले जानकारहरु यो नै दीर्घकालिन रुपमाम सेयर बजारमा लगानी गर्ने उपयुक्त समय भएको बताउन थालेका छन् । यद्यपी सर्वसाधारण लगानीकर्ताहरु भने डराइरहेको स्थित छ । उनीहरु किन्ने उपयुक्त समय भएको तथ्यसँग सहमत भए पनि कस्ता कम्पनीहरु छान्ने भन्ने अन्यौलमा रहेका छन् ।
यस्तो अवस्थामा सेयरको चरित्र पर्गेल्न सकियो भने निर्णय लिन सजिलो हुने विज्ञहरु बताउँछन् । मानिसहरुको जस्तै कुनै पनि कम्पनीको सेयरको पनि आफ्नै अन्तर्निहित चरित्र हुन्छ ।
र, जसरी हामी कसैलाई आफ्नो साथी वा जीवनसाथी बनाउँदा उसको चरित्रको बारेमा खोजिनीति गर्छौं र उनीहरुको त्यो चरित्र आफू अनुकूल छ भने मात्र सम्बन्ध स्थापित गर्न अघि बढ्छौं, त्यसै गरि कुनैपनि कम्पनीको सेयर किन्दा उक्त कम्पनीको सेयरको चरित्रको पनि खोजिनीति गर्नु आवश्यक हुन्छ ।
अस्थिर चरित्रका सेयर
मान्छेको जस्तै कुनै पनि सेयरको चरित्र अस्थिर हुन्छ । कुन समयमा कस्तो ब्यवहार देखाउँछ भन्ने आँकलन गर्नै नसकिने । राम्रो समाचार आउँदा सहज रुपमा मूल्य पनि नबढ्ने र नराम्रो समाचार आउँदा सेयर बेचेर उम्कने मौका पनि नदिई ह्वात्तै झरिहाल्ने । कम्पनीको प्रगति वा दुर्गतिसँग मूल्यको तादम्यता पनि नराख्ने ।
कुनै पनि सेयर खरिद गर्दा यस्ता अस्थिर प्रकृतिका सेयरहरु खरिद नगरेकै राम्रो । जसरी हामी बालेको कुराको ठेगान नहुने कस्तो परिस्थितिमा कस्तो व्यवहार देखाउने हो थाहा नहुने मानिसलाई साथी बनाउन रुचाउँदैनौं नी, सेयरको मामीलामा पनि कुरा त्यस्तै हो ।
र, एउटै सेक्टरका सयर छन् भने पनि तिनका चरित्र बेग्लाबेग्लै हुन्छन् । परिपक्व लगानीकर्ता हुन यस्ता चरित्रहरु पर्गेल्नु जरुरी हुन्छ ।
लामो समयसम्म साथ दिने चरित्र
साथी बनाउँदा वा सेयर किन्दा यो चरित्रको ख्याल राख्नु महत्वपूर्ण हुन्छ । अप्ठ्यारो परेका बेला साथ नदिने , बोलाएको बेला नआउने मानिसलाई साथी नबनाए जस्तै अप्ठ्यारो परेको बेलामा बेच्न गाह्रो हुने, पैसाको खाँचो परेका बेला लाभांश नदिने सेयरहरु खरिद गर्नु हुँदैन ।
सस्ता चरित्र
विशेषगरी साना तथा नयाँ लगानीकर्ताहरु सस्ता सेयर पनि आकर्षित भएको पाइन्छ, थोरै पैसामा धेरै कित्ता सेयर पाइन्छ भनेर । तर, उनीहर त्यो सेयर किन यस्तो सस्तो भयो भनेर चाहीँ सोच्दैनन् ।
जसरी हामी कसैलाई साथी बनाउँदा जोकोहीलाई पनि एकदमै सहज पहुँच दिने, हल्काफुल्का सम्बन्ध गाँसिहाल्ने र सम्बन्धहरुका धर्म ननिभाउने मानिसहरुलाई साथी वा जीवनसाथीको रुपमा स्वीकार्दैनौं त्यसै गरी धेरै सस्ता, जो कसैले पनि सहजै संख्यामा किन्न सक्ने सेयरहरु किन्नु हुँदैन ।
विश्वसनीय चरित्र
विश्वसनीयता लगानीकर्ताले सेयर खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने अर्को चरित्र हो । यस्ता सेयरहरु अन्य सेयरहरुको तुलनामा बजार घटेका बेला कम घट्छन् ।
कम्पनी चलाउने मानिसहरु भरपर्दा, इमान्दार र सक्षम छन् । निरन्तर लाभांश दिएर पूँजीगत घाटाको पूर्ती गर्छन् , त्यसैगरी जसरी विश्वसनीय साथीले आपतविपतमा साथ दिन्छन् र अप्ठ्यारो परेका बेला मुन्टो बर्टादैनन् ।
