काठमाडौं । होटल र पर्यटन क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ऋण लगानी बढाउँदै लगेका छन् । देशभर ठूला होटल बनाउने क्रम बढेसँगै बैंकहरूले पनि लगानी बढाएका हुन् ।
होटल व्यवसायमा लगानीकर्ताको बढ्दो क्रेज, होटलमा गरिएको लगानी जोखिम कम हुने, कर्जा नतिरे पनि अन्य सम्पत्तिबाट असुल गर्न सकिने भएपछि बैंक्हरूले यस क्षेत्रमा धमाधम लगानी बढाएका हुन् ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउन मसान्तसम्म पर्यटन र होटल क्षेत्रमा बैंकहरूले २ खर्ब २ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी गरेका छन् । संस्थाहरूले पछिल्लो एक वर्षमा यो क्षेत्रमा कर्जा लगानी ८.८९ प्रतिशतले बढाएका छन् ।
२०७९ साउन मसान्तसम्म १ खर्ब ८५ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी गरेकोमा चालु वर्षको सोही अवधिसम्म आइपुग्दा १६ अर्ब २३ करोड रुपैयाँले बढेको छ । बैंकहरूले होटल र पर्यटन क्षेत्रमा गरेको लगानी कुल कर्जा प्र्रवाहको ४.१६ प्रतिशत हिस्सा हो । यो अवधिसम्म संस्थाहरूले ४८ खर्ब ६१ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी गरेका छन् ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार बैंकहरूले पर्यटन क्षेत्र ट्रेकिङ, माउन्टेनिङ, रिसोर्ट र्याफ्टिङ र क्याम्पिङ लगायतमा २४ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ लगानी गरेका छन् भने होटल क्षेत्रमा १ खर्ब ७७ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी गरेको तथ्यांकले देखाउँछ ।
पछिल्लो समय देशका विभिन्न पर्यटकीय गन्तव्यहरूमा चेन होटल तथा रिसोर्टहरू नयाँ बन्नेक्रम बढ्दो छ । सोही कारण यस्ता क्षेत्रहरूमा बैंकले पनि लगानी बढाइरहेका छन् । कोभिड अवधिमा ठप्पप्रायः भएको पर्यटन तथा होटल व्यवसायमा पछिल्ला दुई वर्षयता सुधार देखिएको छ । अहिले पनि अर्थतन्त्रमा आएको संकुचनका कारण होटल तथा पर्यटन व्यवसाय फस्टाउन नसकेको व्यवसायीहरू बताउँछन् ।
उनीहरूका अनुसार नयाँ लगानी बढ्न नसके पनि अघिल्ला वर्षहरूमा निर्माणाधीन संरचना बनिरहेका छन् । पछिल्ला दुई वर्षमा तीन दर्जन बढी स्टार होटल र क्यासिनोहरूले निर्माण तथा सञ्चालनको अनुमति लिएको पर्यटन विभागको तथ्यांक छ । कोभिड अवधिमा रोकिएका निर्माणाधिन होटल संरचनाहरू पनि अहिले पूर्ण हुने क्रममा छन् । कोभिपछि अनियन्त्रित लगानी र उपभोगले आर्थिक चक्र असन्तुलन भएको थियो । जसलाई ट्रयाकमा ल्याउन राष्ट्र बैंकले घरजग्गा, सेयर धितो, सावारी र उपभोग कर्जामा अंकुश लगाएको थियो । सोही कारण बैंकहरू ऋण लगानीका अन्य क्षेत्र तर्फ आकर्षण हुँदै गएका हुन् ।
राष्ट्र बैंकले कर्जा विविधीकरण गर्न लगानी क्षेत्र तोकेको छ । त्यसैअनुसार बैंकहरूले लगानी गर्दै आएका छन् । उत्पादनका क्षेत्रहरूमा लगानी बढाउने राष्ट्र बैंकको नीति भए पनि वस्तु आयात र उपभोगमै ठुलो हिस्सा ऋण जाने गरेको छ ।
पछिल्लो समय कृषि, पर्यटन, जलविद्युत, होटल तथा रेष्टुरेन्ट लगातका क्षेत्रहरू बैंकको लगानीको प्राथमिकतामा पर्न थालेको बैंकरहरू बताउँछन् ।
कुन बैंकको कति लगानी ?
चालु आवको पहिलो महिनासम्म होटल तथा पर्यटनमा वाणिज्य बैंकहरूले मात्रै १ खर्ब ८४ अर्ब रुपैयाँ लगानी गरेका छन् । आव २०७४/७५ सम्म ९८ अर्ब ५ करोड रहेकोमा यस अवधिमा दोब्बरभन्दा बढीले बढेको देखिन्छ ।
होटलमा सबैभन्दा धेरै लगानी नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको २३ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ लगानी रहेको छ । यस्तै, ग्लोबल आइएमई बैंकको १६ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लगानी रहेको छ ।
यसैगरी, प्रभुले १४ अर्ब ९५ करोड, कुमारी १४ अर्ब ३४ करोड, प्राइम १४ अर्ब २१ करोड, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले १२ अर्ब, हिमालयन ११, लक्ष्मी सनराइज र नबिल ९/९, नेपाल ८ , सिद्धार्थ बैंकले ७ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी गरेका छन् ।
होटल तथा पर्यटन क्षेत्रमा सबैभन्दा कम लगानी स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकले १ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ ऋण लगानी गरेको छ । सिटिजन बैंकले २ अर्ब ८८ करोड, एभरेष्ट बैंकले ३ अर्ब, माछापुच्छ्रे, सानिमा, कृषि विकास बैंकले ४/४ अर्ब, एनएमबी, एसबीआई र एनआइसी एसिया बैंकले ६/६ अर्ब रुपैयाँ बढी कर्जा लगानी गरेका छन् ।
