काठमाडौं । आवासीय (व्यक्तिगत) घर कर्जामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले लगानी बढाउन थालेका छन् । बैंकिङ प्रणालीमा तरलता थुप्रिरहँदा लगानी बढाउनुपर्ने दबाबमा रहेका बैंकहरूले घरजग्गामा गरिएको नीतिगत लचकतासँगै धमाधम ऋण लगानी गर्न थालेको हुन् ।
पछिल्लो एक महिनामा मात्रै बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ११ अर्ब घर कर्जा लगानी गरेका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनमा समग्र बैंकिङ प्रणालीमा कर्जा लगानी १९ अर्बले घट्दा व्यक्तिगत घर कर्जा भने ११ अर्बले बढेको छ ।
गत असार मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाले व्यक्तिगत घर कर्जामा ३ खर्ब ४८ अर्ब रुपैयाँ लगानी गरेकोमा साउनमा १० अर्ब ६४ करोड रुपैयाँले बढाएर ३ खर्ब ५९ अर्ब रुपैयाँ पुर्याएका छन् । यो महिना आवसीय घर कर्जा ३.०५ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो ।
कर्जा लगानीमा नियामक निकायले लिएको केही नीगित लचकता र माग वृद्धिले आवासीय कर्जा वृद्धि भएको बैंकरहरू बताउँछन् । घरजग्गामा सरकार र राष्ट्र बैंकले यसअघि गरेको कडाइ खुकुलो बनाएसँगै ऋण लगानी बढ्न थालेको हो । राष्ट्र बैंकले चालु आवको मौद्रिक नीतिमार्फत व्यक्तिगत घरकर्जाको सी बढाउनुको साथै जोखिम भारसमेत घटाएको थियो ।
राष्ट्र बैंकले व्यक्तिगत आवासीय कर्जाको सीमा डेढ करोड रुपैयाँबाट बढाएर २ करोड रुपैयाँ कायम गरेको थियो । घर कर्जा लगानीमा गरेको यस नीतिगत लचकताले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई ऋण प्रवाहमा सहजता भएको छ । जसको कारण एकै महिना आवासीय कर्जा ह्वात्तै बढाएका छन् ।
यस्तै, सरकारले २०७९ जेठदेखि भू उपयोग नियमावली लागू गर्दै कित्ताकाटमा कडाइ गरेको थियो । त्यसपछि घरजग्गाको व्यवसायमा चरममन्दी आउँदा समग्र अर्थतन्त्रमै समस्या आएको भन्दै गत साउनदेखि कित्ताकाटमा खुकुलो बनाएको छ । जसले क्रमशः घरजग्गा व्यवसायमा सुधार आउने अपेक्षा छ ।
गत वर्षको मध्यदेखि कर्जाको माग नहुँदा व्यवसाय विस्ता गर्न नसकेका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू अहिले कर्जा लगानीमा आक्रमक हुन थालेका छन् । अहिले बैंकिङ प्रणालीमा झन्डै ४ खर्ब रुपैयाँ तरलता थुप्रिएको छ । आर्थिक शिथिलताका कारण बजारमा उपभोग्य वस्तुको माग बढ्न नसक्दा उत्पादनमूल, व्यापार क्षेत्रमा कर्जाको माग बढ्न सकेको छैन । अन्य क्षेत्रमा कर्जाको माग आएपछि नीतिगत लचकताको फाइदा उठाउँदै बैंकहरूले घरजग्गा र अटो क्षेत्रमा कर्जा लगानीमा आक्रमक हुन थालेका छन् । बैंकहरूले घर र सवारी कर्जामा सस्तो ब्याजदरका स्कीम ल्याएरै ऋण दिन प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन् ।
अघिल्लो वर्षदेखि अर्थतन्त्रको बाह्य क्षेत्रमा परेको चाप र वित्तीय प्रणालीको तरलता संकट कम गर्न राष्ट्र बैंकले घरजग्गा, सेयर बजार र सवारी साधन लगायतका क्षेत्रमा हुने कर्जा लगानीमा कडाइ गरेको थियो । सोही कारण गत वर्ष सामान्य वृद्धि भएको ऋण प्रवाह यस वर्ष भने तरलता सहज र नीगित अंकुस हटाएका कारण वृद्धि हुने देखिएको छ ।
राष्ट्र बैंकले चालु वर्षमा सेयर धितो कर्जा, हायरपर्चेज कर्जा र रियल स्टेट क्षेत्रमा कर्जा लगानी गर्न बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई जोखिमभार पुनरावलोकन गरेर सहज बनाएको छ । बैंकहरूले चालु वर्षसम्मको साउनसम्म रियलस्टेट र व्यक्तिगत आवासीय गरेर घरजग्गा क्षेत्रमा ५ खर्ब ९९ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी गरेका छन् । जसमा २ खर्ब ४० अर्ब रुपैयाँ रियल स्टेटमा ऋण प्रवाह गरेको तथ्यांकले देखाउँछ ।
