काठमाडौं । नेपाल ‘हाइड्रोपावर हब’ भए पनि पछिल्लो समय सौर्य ऊर्जामा पनि आकर्षण बढ्न थालेको छ । तुलानात्मक रुपमा हाइड्रोपावरकोभन्दा निर्माण लागत सस्तो हुने भएपछि लगानीकर्ताले सोलार आयोजनामा लगानी बढाउन थालेका हुन् ।
सरकारले वैकल्पिक ऊर्जाका विभिन्न स्रोतहरूको खोजी र मिश्रणको अवधारणा अगाडि बढाएपछि सौर्य परियोजनामा लगानी गर्नेहरूको सङ्ख्या बढ्न थालेको हो ।
अहिले ५ हजार मेगावाट बराबरका जलविद्युत् आयोजना निर्माणधीन अवस्थामा रहेका छन् । अधिकांश लगानीकर्ताको रोजाइ हाइड्रोपावर क्षेत्र नै रहेको छ । केही लगानीकर्ताले भने हाइड्रोको साथसाथै सौर्य ऊर्जामा पनि लगानी बढाउँदै लगेका छन् ।
चालु आर्थिक वर्षको ६ महिना मात्रै सौर्य ऊर्जामा साढे ७ अर्ब लगानी प्रतिबद्धता आएको छ । उद्योग विभागका अनुसार चालु आवको पुस मसान्तसम्म ९ सोलार आयोजनामा ७ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ लगानी प्रस्ताव आएको हो ।
ती आयोजनाबाट कुल ७२ मेगावाट बिजुली उत्पादन गर्ने योजना छ । १० किलोवाटदेखि १० मेगावाटसम्मका आयोजना निर्माण हुन लागेका हुन् ।
हालसम्म नेपालको बिजुली उत्पादन क्षमता २२०० मेगावाट रहेको छ । सोमध्ये जलविद्युत् आयोजनाबाट २१५० मेगावाट बढी हाइड्रोपावरबाटै उत्पादन भइरहेको छ । सोलारबाट करिब ५० मेगावाट मात्रै बिजुली उत्पादन हुन्छ ।
कहाँ कति मेगावाटको बन्दै छन् ?
चालु आवमा दर्ता भएका आयोजनाले देशका विभिन्न ९ ठाउँमा सोलार प्लान्ट निर्माण गर्ने भएका छन् । इष्ट सोलार प्रालिले झापाको गौरादहमा ५ मेगावाटको सौर्य प्लान्ट निर्माण गर्ने भएको हो । कम्पनीले ६० करोड ५० लाख रुपैयाँ लगानीमा सो आयोजना बनाउन लागेको हो ।
यसैगरी, इलाममा वाटर इनर्जी सोलुसन प्रालिले ८.३ मेगावाटको सोलार आयोजना निर्माण गर्न लागेको छ । कम्पनीले १ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ लगानीमा उक्त प्लान्ट निर्माण गर्न लागेको हो ।
यस्तै, तराई सोलार प्रालिले पर्सामा ५६ करोड रुपैयाँ लगानीमा ७.७ मेगावाटको सोलार प्लान्ट बनाउने भएको छ । यसैगरी, काठमाडौंमा सिम्पल इनर्जी प्रालिले १२ करोडमा ७० किलोवाट, पशुपति रिन्यूएबल प्रालिले कपिलवस्तुमा८८ करोडमा १० मेगावाटको सोलार निर्माण गर्न लागेको छ ।
यस्तै, सर्लाहीमा इको घाम पावर कम्पनीले ८० करोडमा १० मेगावाट, सिराहामा इको सन पावर डेभलपमेन्टले ९६ करोड लगानीमा १० मेगावाट, दाङमा शुभम नङयुआन प्रालिले ९२ करोडमा १० मेगावाट र बर्दियामा भारती लक्ष्मी इनर्जीले ९६ करोड रुपैयाँ लगानीमा १० मेगावाट सोलार आयोजना निर्माण गर्न लागेका हुन् ।
चुम्बकीय प्रविधिबाट विद्युत उत्पादन गरिँदै
पछिल्लो समय ऊर्जाको वैकल्पिक स्रोतहरूको खोजी भइरहेको छ । यसैक्रममा, चुम्बकीय प्रविधिबाट समेत बिजुली उत्पादन गरिने भएको छ ।
ईबीएम नेपाल प्रालिले भक्तपुरमा चुम्बकीय प्रविधिबाट विद्युत उत्पादन गर्ने भएको छ । सो कम्पनीले ५ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ लगानीमा ५० मेगावाटको आयोजना निर्माण गर्न लागेको हो ।
