काठमाडौं । गत आर्थिक वर्षदेखि दबाबमा रहेको अर्थतन्त्रमा सुधारको संकेत देखिएको छ । रेमिट्यान्स आप्रवाहमा वृद्धि, विदेशी विनियम संचिति बढ्नु, व्यापार घाटा कम हुनु, शोधनान्तर स्थिति नाफामा जान थालेसँगै अर्थतन्त्रमा सुधारको संकेत देखिएको हो ।
यद्यपि अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिका कारण मूल्यवृद्धिको ग्राफ भने उकालो लागेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबार सार्वजनिक गरेको चालु आवको चार महिनाको अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार विप्रेषण आप्रवाह २०.४ प्रतिशतले बढेको छ ।
यस्तै, समीक्षा अवधिमा आयात १८.१ प्रतिशत घट्दा व्यापार घाटा १५.९ प्रतिशतले घटेको छ । यसैगरी, शोधनान्तर स्थिति २० अर्ब ३ करोडले बचतमा छ भने विदेशी विनिमय सञ्चिति १२४६ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ रहेको छ । मुद्रास्फीति भने ८.०८ प्रतिशत पुगेको छ ।
यस्तो छ मुख्य सूचकको अवस्था
२०.४ प्रतिशतले बढ्यो रेमिट्यान्स : चालु वर्षको चार महिनामा विप्रेषण आप्रवाह २०.४ प्रतिशतले वृद्धि भई ३७८ अर्ब ४ करोड पुगेको छ ।
अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा विप्रेषण आप्रवाह ७.० प्रतिशतले घटेको थियो । अमेरिकी डलरमा विप्रेषण आप्रवाह १०.८ प्रतिशतले वृद्धि भई २ अर्ब ९३ करोड पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो आप्रवाह ७.३ प्रतिशतले घटेको थियो ।
समीक्षा अवधिमा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत–नयाँ) लिने नेपालीको संख्या १०२.५ प्रतिशतले वृद्धि भई १,९५,१९६ पुगेको छ । त्यसैगरी, वैदेशिक रोजगारीका लागि पुनः श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या समीक्षा अवधिमा ४६.४ प्रतिशतले वृद्धि भई ८७,४२८ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो संख्या २४९.१ प्रतिशतले बढेको थियो ।
चालु खाता र शोधनान्तर स्थितिमा सुधार
यस अवधिमा चालु खाता ३५ अर्ब ४० करोडले घाटामा रहेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा चालु खाता २२० अर्ब ९१ करोडले घाटामा रहेको थियो ।
।
गत वर्ष शोधनान्तर स्थिति १५० अर्ब ३८ करोडले घाटामा रहेको थियो भने समीक्षा अवधिमा १४ करोड ९६ लाखले बचतमा रहेको छ ।
विनिमय सञ्चितिको दबाब कम
गत वर्षको दोस्रो त्रैमासदेखि आयात वृद्धिले सरकारको टाउको दुखाइरहेको विदेशी विनिमय संचितिमा रेमिट्यानस आप्रवाहले सकारात्मक बनाएको छ ।
२०७९ असार मसान्तमा १२१५ अर्ब ८० करोड बराबर रहेको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति २.५ प्रतिशतले वृद्धि भई कात्तिक मसान्तमा १२४६ अर्ब २७ करोड पुगेको छ । आर्थिक वर्ष २०७९/८० को चार महिनाको आयातलाई आधार मान्दा बैकिङ्ग क्षेत्रसँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति ९.७ महिनाको वस्तु आयात र ८.४ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
मूल्यवृद्धि भने नियन्त्रण बाहिर
समीक्षा अवधिमा मूल्य वृद्धि सरकारको नियन्त्रण बाहिर पुगेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार कात्तिक महिनामा वार्षिक बिन्दुगत उपभोक्ता मुद्रास्फीति ८.०८ प्रतिशत पुगेको छ ।अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा यस्तो मुद्रास्फीति ६.०४ प्रतिशत रहेको थियो ।
राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीति मार्फृत ७ प्रतिशतको हाराहारीमा मूल्यवृद्धि कायम राख्ने लक्ष्य लिएको थियो ।कात्तिकमा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मुद्रास्फीति ७.३८ प्रतिशत र गैर–खाद्य तथा सेवा समूहको मुद्रास्फीति ८.६३ प्रतिशत रहेको छ । तर, त्यसअनुसार लक्ष्य पूरा गर्न सकेको देखिँदैन ।
बाह्य दबाबका कारण मूल्यवृद्धिको प्रभाव सबै वस्तुमा परेको छ । केही समय अघि राष्ट्र बैंकले गरेको अध्ययन प्रतिवेदनले १२ प्रतिशतसम्म मूल्यवृद्धि पुग्न सक्ने प्रक्षेपण गरेको थियो ।
