काठमाडौं । विद्युत् अभावमा निर्माण सामग्रीको उत्पादनमा गिरावट आउन थालेको छ । औद्योगिक क्षेत्रमा अघोषित रुपमा १२ घण्टासम्म लोडसेडिङ हुन थालेपछि सिमेन्ट, डण्डी लगायत निर्माण सामग्रीको उत्पादन घटेको हो ।
साथै, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कोइलाको मूल्य बढ्दा इँटा उत्पादनमा समेत गिरावट आउन थालेको उद्योगीहरु बताउँछन् । विद्युत्को विकल्पमा रहेको इन्धनको मूल्य वृद्धि हुँदा उद्योगहरु चर्को मारमा परेका हुन् ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भारतबाट प्रतियुनिट ३८ रुपैयाँमा बिजुली किनेर दिन नसक्ने भन्दै उद्योगहरुलाई दिँदै आएको बिजुली कटौती गर्दा सिमेन्ट, डण्डी लगायत उद्योग नराम्ररी प्रभावित भएका छन् । विद्युत्को विकल्पमा उद्योगहरुले डिजेल लगायत इन्धन प्रयोग गर्दै आएका भए पनि त्यसको अचाक्ली मूल्य बढ्दा उद्योगहरु संकटमा पर्न थालेका हुन् ।
ऊर्जा अभावमा उद्योगहरुले उत्पादन आधा कटौती गर्न थालेका छन् । महँगोमा इन्धन किनेर उत्पादन गर्दा लागत बढ्ने हुँदा उद्योगहरु आधा समय बन्द हुन थालेको व्यवसायी बताउँछन् । पछिल्लो समय कच्चा पदार्थको मूल्य वृद्धि भइरहेको बेला ऊर्जा संकट थपिँदा व्यवसायी झन मारमा परेका हुन् ।
पूरै समय उद्योग चल्न नपाएपछि उद्योगहरुको उत्पादन क्षमता झन्डै आधाले घटेको छ । बिजुली पनि नहुँदा र महँगोमा डिजेल, कोइला जस्ता इन्धन किनेर उद्योग चलाउन नसक्दा डण्डी, सिमेन्ट लगायतको उत्पादमा गिरावट आएको छ ।
‘उद्योग चल्न सक्ने अवस्थामा छैनन्, निर्माण सामग्रीको मूल्य स्वतः बढ्छ’
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले राज्यले उद्योगलाई प्राथमिकतामा नराखेको बताएको छ । दैनिक १२ घण्टासम्म लोडसेडिङ भएपछि उद्योग बन्द हुने अवस्थामा पुगेको संघको ठहर छ ।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका उपाध्यक्ष अञ्जन श्रेष्ठ उद्योगहरु पूर्ण क्षमतामा चल्न नपाउँदा निर्माण सामग्रीको मूल्य स्वतः बढ्ने बताउँछन् । ‘दैनिक १२ घण्टा लोडसेडिङ छ । इन्धनको मूल्य बढेकोबढ्यै छ । कच्चा पदार्थको भाउ अस्वभाविक बढीरहेको छ,’ उनले चाणक्य पोष्टसँग भने, ‘यस्तो अवस्थामा उद्योग कसरी संचालन हुन्छ, हाल संचालनमा रहेका केही उद्योग पनि २/४ दिनमा बन्द हुन्छन् । उत्पादन लागत धैरै भएकाले मूल्य स्वतः बढ्छ ।’
श्रेष्ठका अनुसार विद्युत् प्राधिकरणले आफू घाटा खाएर उद्योगलाई विद्युत् दिनुहुँदैन भन्ने सोचाइले उद्योग बन्द गर्ने अवस्थामा पुगेको बताए । विराटनगर, वीरगंज, भैरहवा र नेपालगञ्ज करिडोरका व्यवसायीहरुले उद्योग संचालन हुन नसकेको र दिनमा २÷३ घण्टा मात्र संचालन गरेको श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
‘एक महिना अघिसम्म विद्युत् प्रयोग गर भन्ने, अहिले विद्युत् दिन सक्दैनौं भन्ने प्राधिकरणको व्यवस्थापन कस्तो हो ?,’ उनी प्रतिप्रश्न गर्छन् ।
सिमेन्टको मूल्य २५ प्रतिशत बढ्ने
यता सिमेन्ट उद्योग संघको भनाइ पनि उस्तै छ । लागत धेरै गरेर उत्पादन भएका वस्तुको मूल्य बढ्ने संघको भनाइ छ । ‘उद्योगमा लामो समयसम्म लोडसेडिङ भएको छ, जसले गर्दा उद्योग संचालन गर्न नै नसक्ने अवस्था रहेको छ । अन्य वैकल्पिक माध्यमबाट उद्योग संचालन गर्दा लागत धेरै लाग्छ, लागत धेरै भएपछि उत्पादित वस्तुको मूल्य वृद्धि हुन्छ,’ नेपाल सिमेन्ट उद्योग संघका अध्यक्ष ध्रुवराज थापाले चाणक्य पोष्टसँग भने ।
थापाका अनुसार यही अवस्था रहे सिमेन्टको मूल्य २५ प्रतिशत बढ्ने सम्भावना छ । लोडसेडिङका बाबजूद उत्पादन जारी रहे पनि लागत बढेकाले मूल्य बढ्ने उनले बताए । कच्चा पदार्थ र इन्धनको लागत बढ्दा उद्योगी मर्कामा परेको उनको भनाइ छ ।
माघ फागुनमा सिमेन्टको माग घटे पनि चैतमा क्रमशः बढ्दै गएको उनले बताए । पछिल्लो समय पूर्वाधार निर्माणले गति लिँदा माग बढ्दै गएको उनको भनाइ ।
इँटाको मूल्य पनि बढ्ने
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भएको कोइलाको मूल्य वृद्धिका कारण इँटाको लागत दोब्बरले बढेको नेपाल इँटा उद्योग महासंघले जनाएको छ । पछिल्लो ३ महिनाको अवधिमा कोइलाको मूल्य प्रतिटन १५० डलरबाट बढेर २७० डलर हाराहारीमा पुगेकाले इँटा उत्पादन लागत झन्डै दोब्बरले बढेको संघको भनाइ छ ।
महासंघका अध्यक्ष महेन्द्रबहादुर चित्रकारले इँटा उत्पादन लागत बढेकाले अब मूल्य पनि बढ्ने बताए । ‘सबै निर्माण सामग्रीको उत्पादन लागत बढेको छ । लागत बढेपछि मूल्य पनि बढ्छ, उनले चाणक्य पोष्टसँग भने,’ ‘अब इँटाको मूल्य पनि बढ्छ । तर, मूल्य कति वृद्धि हुन्छ भन्ने अहिले टुंगो लागेको छैन ।’
