काठमाडौं । अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले बैंकहरुले व्यवसायको प्रकृति र व्यवसायीको प्रतिष्ठा र विश्वसनियता हेरेर बैंकहरुले ऋण लगानी गर्नुपर्ने बताएका छन् । नेपाल चेम्बर अफ कर्मसले आयोजना गरेको एक कार्यक्रममा अर्थमन्त्री खतिवडा उक्त कुरा बताएका हुन् ।
‘बैंकले सधैं घर र जमिन मात्र हेरेर ऋण दिने हो भने त व्यवसाय नै गर्नु परेन नी । राम्रो–राम्रो जग्गा भएकाले मात्र ऋण पाउने भए,’ अर्थमन्त्री खतिवडाले बताए ।
नेपालमा हाल बैंकहरुले बाटोघाटो भएका, राम्रा र महङ्गा घर–जग्गाहरुलाइ मात्र धितोको रुपमा स्वीकार गरेर ऋण लगानी गर्दै आएका छन् । त्यसमा पनि उनीहरुले घरको कुनै व्यक्तिलाई ऋण लगानी गर्नुपरे एकाघरका अन्य सबै सदस्यहरुलाई समेत जमानी राख्दै आएका छन् ।
यस्तो प्रवृतितर्फ संकेत गर्दै अर्थमन्त्रीले उक्त कुरा बताएका हुन् । ‘धितो भनेको त दोस्रो तहको सुरक्षा मात्र हो’, उनले भने ।बैंकले ब्याजदरसमा पनि खेलबाड गरेको मन्त्री खतिवडाको भनाई थियो । ‘बैंकहरुले ब्याजदरमा खेलवाड नगर्नुस् भनेर मैले भनेको छु । १ वर्ष भित्रै १० प्रतिशत विन्दुको ब्याजदर बढाउनु भएन । ऋण दिएपछि कम्तीमा २–३ वर्ष त ब्याज स्थिर हुनुपर्यो,’ उनले भने ।
अर्थमन्त्रीले व्यवसायीहरुले वस्तुपरक ब्याजदर स्वीकार गर्न नसकेको बताए । ‘व्यवसायीहरुले पनि यर्थाथलाई स्वीकार्नुपर्यो । ५–६ प्रतिशतमा नेपालमा ऋण पाईन्छ भनेर व्यवसायीहरुले पनि आश गर्नु भएन । नेपालमा पैसा महङ्गो छ’, उनले भने ।
उद्योग खोल्ने नाममा जग्गा किनेर प्लटिङ गर्न पाइँदैन
अर्थमन्त्री खतिवडाले उद्योग खोल्नका लागि लिएको जग्गामा उद्योग नै खोल्नु पर्ने र उद्योग सम्बन्धी कामका लागि मात्र बेचबिखन गर्नुपर्ने बताए ।‘उद्योगको नाममा जमिनमा सट्टेबाजी नहोस भनेर सरकारले चाहेको छ ।
होटलको नाममा बिसौं बिघा जमिन लिने र १–२ बिघामा होटल बनाएर बाँकी प्लटिङ गरेर बेच्ने कामलाई त सरकारले निरुत्साहित गर्छ ।
पोल्ट्री र्फाम खोल्दा पनि पोल्ट्रीको त के नै भर छ र ? जग्गाको भाउ बढ्यो भने कमाउने हो भनेको पनि सुनियो । तर, आफूले लिएको जग्गा व्यवसाय बढाउनलाई वा प्रर्बद्धन गर्नलाई बेच्नै पाइँदैन भन्ने पनि भएन । यसमा सन्तुलन हुनुपर्छ । हद भन्दा बढी जग्गा बैंकले पनि धितो लिँदैन’, मन्त्री खतिवडाले भने ।
पैतृक सम्पत्तिमा करका बारे छलफल
पछिल्लो समय निकै चर्चा पाइरहेको पैतिृक सम्पत्ति हस्तान्तरण करको बारेमा अर्थमन्त्रीले छलफलमात्र चलेको बताए ।
‘यसमा कुनै कर वा दर तोकिएको पनि छैन । सरकारको निर्णयको रुपमा आइसकेको पनि होइन । यसलाई छलफलमा ल्याउन खोजिएको हो ।
करको दायरामा आएपछि पैतिृक सम्पत्ति पनि औपचारिक हुन्छ भन्ने हाम्रो बुझाई हो । व्यवसाय गर्न पनि सुरक्षित धितो हुनसक्छ कि भन्ने पनि लाग्छ । यो ठिक हो वा होइन भन्ने पनि वहस शुरु गरौं भन्ने सरकारको योजना हो’ मन्त्री खतिवडाले भने ।
पैतिृक सम्पत्तिमा कर विश्वव्यापी रुपमा चलेको छ । तर, त्यत्ति लोकप्रिय भने छैन । विश्वव्यापी चलनको मान्यता नै पक्रेर शुरुवाती छलफल मात्र भएको अर्थमन्त्रीले बताए । उनले यो राजश्व छलफलको एजेण्डा मात्र भएको बताए ।
यसैगरी, हालसाले सरकारले लागू गरेको प्यानको व्यवसायीहरुले विरोध गरिरहेको समयमा मन्त्री खतिवडाले प्यानको शुरुवात अनौपचारिक व्यवसायलाई औपचारिक बनाउनका लागि शुरु गरिएको बताए ।
