काठमाडौं। पछिल्लो डेढ महिनादेखि बन्द रहेको छिमेकी मुलुक चीनसंगको नाका सुचारु हुन अझै केही समय लाग्ने भएको छ । कोराना भाइरस (कोभिड १९) का कारण विगत डेढ महिना भन्दा लामो समयदेखि चीनसंगको सबै नाका बन्द रहेका छन् । चीनमा कोरला भाइरस संक्रमण पूर्ण रुपमा नियन्त्रणमा नभएकाले स्वास्थ्य संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्र्दै मुख्य नाका खोल्न हतार नगरिने सरकारी अधिकारीहरुले बताएका छन् ।
नेपाल–चीन व्यापारका प्रमुख दुई नाकाहरु रसुवाको रसुवागढी र सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी माघ १५ यता पूर्णरुपमा बन्द छन् । उक्त नाकाहरु बन्द हुँदा हालसम्ममा नेपाली व्यापारीका ५०० भन्दा बढी कन्टेनर चीनको केरुङ र खासामा रोकिएका छन् । ती कन्टेनरमा ५ अर्बभन्दा बढीका वस्तु तथा सामग्री रहेको व्यापारीहरुको भनाइ छ ।
उत्तरी नाका खुलाउने वा नखुलाउने भन्ने विषयमा गत साता चार मन्त्रालयका वरिष्ठ अधिकारीहरुको बैठक बसेको थियो । अर्थ, गृह, स्वास्थ्य र वाणिज्य सचिवहरुको सो बैठकले उत्तरी नाकाहरुमा स्वास्थ्य परीक्षणका उपकरण उपलब्ध नभएसम्म नाका सुचारु गर्ने अवस्था नरहेको निष्कर्ष निकालेको छ ।
हामीसंग चीनबाट आउने मानिसको स्वास्थ्य परीक्षणका लागि आवश्यक उपकरण छैन– अर्थ मन्त्रालयका प्रवक्ता उत्तरकुमार खत्री भन्छन् । तसर्थ उपकरणको उपलब्धता पश्चात मात्रै नाका सुचारु गर्ने पक्षमा रहेको उनले स्पष्ट पारे । खत्रीका अनुसार नाका सुचारु गर्ने भन्दा पनि मुलुकको सुरक्षालाई सरकारले तत्कालको प्राथमिकतामा राखेको हो ।
‘चीनबाट ल्याइएका विद्यार्थीलाई गत सोमबार घर पठाइएको अवस्था छ । यद्यपी संक्रमणको त्रास कायमै छ, खत्री भन्छन् । मुलुकको सुरक्षालाई दृष्टिगत गर्दै नाका निर्बाध संचालनमा आउन समय लाग्ने देखिएको छ ।’ नाकामा स्वास्थ्य परीक्षणका लागि पर्याप्त उपकरणको व्यवस्था गर्ने तयारी भइरहेको समेत प्रवक्ता खत्रीले जानकारी गराए । संक्रमण कम भएपछि उचित सुरक्षा प्रणाली अपनाई निर्बाध रुपमा नाका संचालनमा ल्याइनेछ,’ उनले भने ।
गत साता बसेको बैठकमा सीमालाई कडा निगरानीमा राख्न चुनौती रहेको बताउँदै चेकजाँचलाई चुस्त पारेर छिट्टै नाका खुलाउनेबारे छलफल अघि बढाइने उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति राज्यमन्त्री मोतीलाल दुगडले बताएका थिए । यसका लागि मन्त्रालयको पहलमा सीमा नाकामा चेकजाँच बलियो बनाउनेबारे अर्थ, वाणिज्य, गृह, स्वास्थ्य मन्त्रालयका उच्च अधिकारीहरु निरन्तर छलफलमा रहेको समेत जानकारी गराएका थिए ।
भारतपछिको नेपालको वैदेशिक व्यापारको दोस्रो ठूलो बजार भनेको चीन रहेको छ । भन्सार विभागको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार चालू आर्थिक वर्षको७ महीनाको अवधिमा नेपालले चीनबाट १ खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तुहरु आयात गरेको छ । यता नेपालबाट भने चीनमा सोही अवधिमा मात्रै १ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ बराबरका विविध सामाग्री निर्यात भएका छन् ।
कोरोना संक्रमणका कारण आयातसंगै आवतजावत पनि ठप्प हुँदा चिनियाँ श्रमिक संलग्न रहेका केही महत्वपूर्ण पूर्वाधार आयोजनाको काम समेत प्रभावित बनेको पछिल्लो अवस्था छ । यसरी, मुख्य नाका अझै लामो समय बन्द भएमा बजारमा चीनबाट आयात गरिने वस्तुको अभाव हुने व्यवसायीहरुको दाबी छ ।
नेपालले चीनबाट आयात गर्ने मुख्य वस्तुहरुमा इलेक्ट्रोनिक सामाग्री, मेशिनरी उपकरण, तयारी पोशाक, खेलौना, दूरसञ्चार सामग्री, फूटवेयर तथा रबररप्लास्टिका वस्तुहरु साथै विद्युतीय बत्ती लगायत रहेका छन् ।
