काठमाडौं । भौतिक निर्माणका क्रममा मेलम्ची खानेपानीका ३० किलोमिटर पाइमा क्षति पुगेको छ । खानेपानी मन्त्रालयका प्रवक्ता रितेशकुमार शाक्यले १६ करोड रुपैयाँ बराबरका मेलम्ची खानेपानीका पाइपहरुमा क्षति पुगेको बताए ।
क्षति पुगेका स्थानहरुमा पुनः पाइप राख्नका लागि अर्थमन्त्रालयले बजेट दिने भएपछि काम सुरु भएको हो । मेलम्ची खानेपानीको पाइप बिछ्याउने क्रममा हालसम्म १४ देखि १५ अर्ब रुपैयाँ खर्च भइसकेको अनुमान गरिएको छ ।
‘सम्बन्धित निकायहरुमा हामीले क्षति पछि त्यसको मर्मत गर्न वा सो क्षतिको रकम उपलब्ध गराउने भनेर चिठ्ठी पठाएका थियौँ, केही जवाफ आएन, अनी अर्थमन्त्रालयले तत्काल निर्माणको रकम दिने भएको छ र सम्बन्धित निकायसँग आफै क्षति रकम असुल गर्नेगरी अहिले हामी मर्मत गरिरहेका छौँ,’ शाक्यले चाणक्य पोष्टसँग भने ।
मेलम्ची आनेपानी आयोजना शुरु भएको १७ वर्ष नाघिसकेको छ । सन् २००१ मा शुरु भएको योजना कहिले ठेकदार त कहिले के कारण अल्झिएको छ । मेलम्चीबाट दैनिक १७ करोड लिटर पानी उपत्यकामा ल्याउने योजना रहेको छ ।काठमाडौंको सडकहरु विभिन्न खालका भएको र पाइप लाइन विछ्याउँदा ७ किसिमको पाइप बिछ्याइने गर्छ ।
उनले मेलम्ची खानेपानीको पाइप राखेका ठाउँहरुको सबै जीआईएस नक्सा बनाइएकाले सो म्यापमार्फत मेलम्ची खानेपानी कहाँ कति गहिराइमा छ कत्रो पाइप राखिएको छ थाहा हुने बताए ।
क्षति भएका पाइपहरु परिवर्तन नगरी पाइपबाट पानी वितरणका लागि ट्रायल समेत गर्न नसकिने उनले बताए । उनले भौतिक पूर्वाधार निर्माण तथा सडक विस्तारका क्रममा धेरै जसो पाइपहरुमा क्षति पुगेको बताए ।
यस्तै आयोजना कार्यानवयन निर्देशनालयका आयोजना निर्देशक भोज विक्रम थापाले भौतिक निर्माणका क्रममा ४० देखि ५० स्थानमा राखिएका पाइहरुमा क्षति पुगेको बताए । उनले हालसम्म ११ सय किलोमिटर पाइप बिछ्याइ सकेकोमा ३० किलोमिटर पाइपमा क्षति पुगेको बताए ।
चक्रपथ विस्तारका क्रममा कंलङकीको सीता पेट्रोल पम्प भएको स्थानमा ९६० मिटर पाइपमा क्षति पुगेको उनले बताए । सो स्थानमा सडक विस्तारको क्रममा पाइपहरु निकालेर यत्रतत्र फ्याकिँएको अवस्थामा पाइएको हो । उपत्यका भित्र धेरै जसो स्थानमा मेलम्चीका पाइपहरुमा अधिक मात्रामा क्षति पुगेको उनले दाबी गरेका छन् ।
‘उपत्यकाभित्र राखिएका धेरै पाइमा क्षति पुगेको छ, उपत्यका बाहिर पनि १३/१४ वटा स्थानमा पाइपमा क्षति भएको बुझिएको छ,’ थापाले चाणक्यपोष्ट सँग भने । भौतिक निर्माण अन्तर्गतका विभिन्न निकायहरुको समन्वयन नहुँदा एक निकायका कारणले अर्को निकायमा सोझै समस्या पर्ने गरेको छ ।
सडक निर्माण मात्र नभई ढल निर्माण, बिजुलीका पाइपहरु जडान गर्ने क्रममा खानेपानीका पाइपहरुमा धेरै क्षति पुगेको बताइएको छ । क्षति भएका पाइपहरु यहि असार मसान्तसम्ममा परिवर्तन गरिसक्ने आयोजना निर्देशक थापाले जानकारी दिएका छन् ।
मेलम्ची आनेपानी आयोजना शुरु भएको १७ वर्ष नाघिसकेको छ । सन् २००१ मा शुरु भएको योजना कहिले ठेकदार त कहिले के कारण अल्झिएको छ । मेलम्चीबाट दैनिक १७ करोड लिटर पानी उपत्यकामा ल्याउने योजना रहेको छ ।काठमाडौंको सडकहरु विभिन्न खालका भएको र पाइप लाइन विछ्याउँदा ७ किसिमको पाइप बिछ्याइने गर्छ ।
२०४७ साल ताका परिकल्पना गरिएको यो आयोजना २०७६ सालमा आइपुग्दा समेत पूरा हुन सकेको छैन । विभिन्न समयमा आयोजना पूरा गर्ने मिति तोकिँदै आए पनि आयोजनाले पूर्णता पाएको छैन ।
आयोजना शुरु भए पश्चात् दुई निर्माण कम्पनीले सम्पन्न गर्न नसकेपछि हाल यो काम चिनियाँ कम्पनी सिनो हाइड्रोलाई सुम्पिइएको हो । सिनो हाइड्रोले २०७६ असोज २४ मा ‘हेडवर्कस’ निर्माणको ठेक्का सम्झौता गरी सोको निर्माण कार्य शुरु गरेको छ । चालू आवका लागि मेलम्चीमा ७ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको थियो ।
विभिन्न समयमा निर्माण पूरा गर्ने मिति तोकिए पनि हालसम्म तोकिएको मितिमा मेलम्ची खानेपानीको काम सम्पन्न हुन सकेको छैन ।
