काठमाडौं । सेयर बजार घटेको बेलामा पनि खासै जोखिम नउठाएर बैंकको ब्याजको हाराहारी आम्दानी गर्नका लागि महत्वपूर्ण सूचक हो ‘डिभिडेन्ड यिल्ड’ । कम्पनीले दिने लाभांशलाई कम्पनीको फेस भ्यालु (नेपालको सन्दर्भमा प्रति कित्ता १०० रुपैयाँ) मा व्यक्त गर्दा आउने अंक हो, डिभिडेन्ड यिल्ड ।
कुल लाभांशलाई बुक क्लोज अघिको मूल्यले भाग गर्दा आएको अंकलाई प्रतिशतमा व्यक्त गरेर आउने अंकनै कम्पनीबाट आउने वास्तविक आम्दानी हो । यसैलाई ‘डिभिडेन्ड यिल्ड’ भन्दछन् । र, यसैका आधारमा यहाँ गत वर्षको लगानीमा सबैभन्दा बढी नाफामूलक विकास बैंक र वित्त कम्पनीहरुको सूची यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ ।
सेयर बजारमा पैसा कमाउने दुईवटा तरिका हुन्छन् । पहिलो, आफूले लगानी गरेको कम्पनीको लाभांश प्राप्त गरेर । कम सेयर मूल्यमा राम्रो प्रगति गर्दै गएको कम्पनीमा लगानी गरेको छ भने यो तरिकाबाट राम्रो आम्दानी हुन्छ, लगानीकर्ताहरुलाई । दोस्रो, सेयर बजार बढेर । यस्तो अवस्थामा लगानी गरेको कम्पनीले लाभांश आकर्षक नदिए पनि कम्पनीको सेयर मूल्यमा बढोत्तरी भएको छ भने आकर्षक नाफा कमाउन सकिने भयो ।
समग्रमा भन्दा सेयर बजारमा लगानी गरेर कमाउने भनेको कम्पनीको लाभांशबाट वा बढेको सेयर मूल्यबाट हो ।लाभांश पनि आकर्षक छ र मूल्य पनि बढेको छ भने त झन् सुनमा सुगन्ध भइहाल्यो । त्यस्तै, सेयर मूल्य पनि घटेको छ र कम्पनीले लाभांश पनि दिएको छैन भने त झन् आपत नै परिहाल्यो ।
नेपाली सेयर बजार सुस्ताएको निकै भयो । अहिले पनि बजारले खासै गति लिन सकेको छैन । ‘बजारमा कुनै मुभमेन्ट नै छैन । अहिले बजार तलमाथी भन्दा पनि दायाँबाँया नै हल्लिरहेको अवस्था हो’, एक लगानीकर्ता भन्छन् ।
यस्तो अवस्थामा सेयर मूल्य बढेर कमाउने अवस्था खासै हुँदैन । अर्थात, लगानीमा पूँजीगत लाभ हुने संभावना न्यून हुन्छ । त्यसैले यस्तो अवस्थामा आफ्नो लगानीलाई सुरक्षित राख्ने र थोरै आम्दानी गर्ने भनेकै कम्पनीको लाभांशबाट हो ।
कम मूल्यमा सेयर किनेको छ र कम्पनीले राम्रो लाभांश दिएको छ भने लगानीकर्ताले खासै गुमाउँदैन ।उदाहरणको लागि लुम्बिनी विकास बैंंकलाई लिउँ । बुक क्लोज अघिसम्म बैंकको सेयर मूल्य प्रति कित्ता १ सय ८९ रुपैयाँ थियो । बैंकले गत वर्षको नाफाबाट २० प्रतिशत लाभांश घोषणा गर्यो । यो भनेको कसैले प्रति कित्ता १ सय ८९ रुपैयाँमा सेयर किनेको छ भने उसले कम्पनीको लाभांशबाट कुल १०.५८ प्रतिशत आम्दानी गर्यो ।
यसको मतलब बैंकको मुद्दती खातामा राखेको भए ९ प्रतिशत हाराहारी आम्दानी हुन्थ्यो भने लुम्बिनी विकास बैंकको सेयरमा लगानी गर्दा ९.८० प्रतिशत आम्दानी भयो । फाइदा भयो लगानीकर्तालाइ । सेयर मूल्य पनि बढ्यो भने त झन् मालामाल भइहाल्यो ।
डिभिडेन्ड यिल्डका आधारमा गत वर्षको आम्दानीबाट सबैभन्दा राम्रो आम्दानी लुम्बिनी विकास बैंकका लगानीकर्ताले गरेका छन् । यसैगरी दोस्रो राम्रो आम्दानी गर्नेमा सिन्धु विकास बैंकका लगानीकर्ता रहेका छन् । सिन्धुको डिभिडेन्ड यिल्ड ९.१९ प्रतिशत रहेको छ ।
डिभिडेन्ड यिल्डका आधारमा सबैभन्दा महङ्गो र कम आम्दानी भएको विकास बैंक कामना सेवा रहेको छ । उक्त बैंकमा लगानी गर्नेले ४।८२ प्रतिशतमात्र कुल आम्दानी गरेका छन् ।
वित्त कम्पनीहरुको कुरा गर्दा सबैभन्दा राम्रो डिभिडेन्ड यिल्ड जानकी फाइनान्सको रहेको छ । जानकीको लगानीकर्ताले आफ्नो लगानीको ११.६४ प्रतिशत खुद नाफा कमाएका छन्, पूँजीगत लाभको हिसाब नगर्दा पनि ।
