काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको असोज महिनामा घरजग्गा कारोबारमा झिनो सुधार देखिएको छ । भदौको तुलनामा असोजमा घरजग्गा किनबेच ४ हजार १०७ वटाले बढेको छ ।
भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागको तथ्यांक अनुसार असोजमा देशभरका मालपोत कार्यालयबाट ३९ हजार ७९३ घरजग्गा किनबेच (लिखत पारित) भएको छ । जबकि भदौमा ३५ हजार ६८६ घरजग्गा किनबेच भएको थियो ।
यस्तै, गत वर्ष असोजको तुलनामा चालु आवमा घरजग्गा कारोबार ५५ प्रतिशतले बढेको छ । गत असोजमा २५ हजार ७०९ घरजग्गा किनबेच भएकोमा यस वर्ष झन्डै ४० हजार पुगेको हो ।
चालु आवको पहिलो महिना साउनमा ४९ हजार २६३ घरजग्गा किनबेच भएको विभागको तथ्यांक छ । सरकार र नेपाल राष्ट्र बैंकले नीतिगत सहजता गरिदिएसँगै घरजग्गा कारोबारमा ससुधार देखिएको हो । सरकारले यथास्थितिमै कित्ताकाट खुलाए र राष्ट्र बैंकले घरजग्गा कर्जामा लचिलो नीति हुँदा कारोबारमा केही सुधार देखिएको हो ।
सरकारले २०७९ जेठमा भूउपयोग नियमावली कार्यान्वयनमा ल्याएपछि ओरालो लागेको घरजग्गा व्यवसायले अझै गति लिन नसके पनि गत वर्षको भन्दा सुधार हुँदै गएको छ ।
घरजग्गा कारोबार सुस्त हुँदा समग्र अर्थतन्त्र नै मन्दीमा गएको भन्दै सरकारले गत साउन अन्तिम साता भूउपयोग नियमावली संशोधन गरेर यथास्थितिमै कित्ताकाट खुला गर्ने निर्णय गरेको थियो ।
त्यस्तै, नेपाल राष्ट्र बैंकले पनि मौद्रिक नीति मार्फत घरजग्गा कारोबारमा सुधार ल्याउन व्यक्तिगत घर कर्जाको सीमा बढाएर २ करोड पुर्याएको छ भने रियल स्टेट कम्पनीलाई दिइने कर्जाको भार १०० प्रतिशतमा झारेको छ ।
त्यसपछि पनि राष्ट्र बैंकले घरजग्गामा प्रवाह हुने कर्जामा लचकता अपनाउँदै लगेको छ । राष्ट्र बैंकले यही असोजमा घरजग्गा धितो कर्जाको सीमा पनि बढाएको थियो । ५० लाख रुपैयाँसम्म व्यक्तिगत आवसीय कर्जा प्रवाह गर्दा ‘लोन टु भ्यालु रेसियो’ ५० प्रतिशत पुर्याएको छ । यसअघि लोन टु भ्यालु रेसियो काठमाडौं उपत्यकामा ३० प्रतिशत र उपत्यका बाहिर ४० प्रतिशत थियो ।
यस्तै, राष्ट्र बैंकले काठमाडौं उपत्यका भित्र रियल स्टेट कर्जाको धितो सरुक्षण मा ‘लोन टु भ्यालु रेसियो’ ५० प्रतिशत पुर्याएको छ । तर, बैंकहरूले निजी आवासीय घर कर्जा र नियमानुसार दर्ता भई सञ्चालनमा रहेका नेपाल सरकारबाट स्वीकृति प्राप्त घर निर्माण व्यवसाय कम्पनीरपरियोजनाहरूलाई आवासीय घर निर्माणको लागि प्रदान गरिने कर्जाको हकमा यस्तो अनुपात बढीमा ६० प्रतिशतसम्म कायम गर्न सक्नेछन् ।
यसअघि यस्तो सीमा ४० प्रतिशत थियो । यी व्यवस्थाले पनि घरजग्गा क्षेत्रमा कर्जा लगानी गर्न केही सहज हुने र कारोबार बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ । यद्यपि, यस नीतिको असर देखिन अझै केही समय लाग्नेछ ।
घरजग्गा व्यवसायमा नीतिगत लचकता अपनाइए पनि समग्र अर्थतन्त्र चलायमान हुन नसक्दा कारोबार बढ्न नसकेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । साथै, अहिले बैंकको ब्याजदर महँगो रहेको र घरजग्गा किनबेचको अफसिजन समेत भएकाले कारोबारमा सुधार आउन नसकेको उनीहरूको भनाइ छ ।
असोजमा यी ठाउँमा भयो धेरै किनबेच
विभागका अनुसार असोजमा सर्वाधिक घरजग्गा किनबेच तराईका जिल्लाहरूमा भएको छ । सुनसरीको इनरुवा मालपोत कार्यालयबाट सर्वाधिक १ हजार ९४१ वटा घरजग्गा किनबेच भएको छ ।
त्यस्तै, धनुषाको जनकपुर मालपोत कार्यालयबाट १ हजार ७३८ , झापाको भद्रपुरबाट १ हजार ५६३, मोरङको बेलवारीबाट १ हजार ४१९, राजविराज सप्तरीबाट १ हजार ३२८ र बाँकेको नेपालगञ्ज मालपोत कार्यालयबाट १ हजार ८८ वटा घरजग्गा किनबेच भएको विभागले जनाएको छ ।
बढ्यो राजस्व संकलन
चालु आवको असोजमा घरजग्गाको किनबेच बढेसँगै राजस्व संकलन पनि बढेको छ । मुख्य सहरी र तराईका क्षेत्रहरूमा किनबेच बढ्दा राजस्व संकलन पनि बढेको हो ।
विभागका अनुसार भदौको तुलनामा राजस्व संकलन एक अर्ब रुपैयाँ बढीले बढेको छ । असोजमा सरकारले घरजग्गा कारोबार बापत ४ अर्ब ४३ करोड ५४ लाख ८८ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ ।
विभागका अनुसार सेवा करबापत ३७ करोड ५ लाख रुपैयाँ, रजिष्ट्रेशन दस्तुरबापत २ अर्ब ५५ करोड ९१ लाख रुपैयाँ र पूँजीगत लाभकरबापत १ अर्ब ४६ करोड ९१ लाख रुपैयाँ र अन्य विभिन्न सेवा बापत राजस्व प्राप्त भएको हो ।
घरजग्गा कारोबार बापत सरकारले भदौमा ३ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ र असोजमा कुल २ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको थियो ।
असोजमा सरकारले सबैभन्दा बढी मालपोत कार्यालय डिल्लीबजारबाट ४२ करोड ५ लाख, लगनखेलबाट ४० करोड ८२ लाख, भक्तपुरबाट ३१ करोड ३२ लाख, चावहिलबाट २९ करोड ६० लाख, कलंकीबाट २७ करोड ६८ लाख र मकवानपुरबाट १६ करोड रुपैयाँ राजस्व प्राप्त गरेको छ ।
