काठमाडौं । जलविद्युत् क्षेत्रमा लगानीकर्ताको उच्च आकर्षण देखिएको छ । कृषि, उत्पादनमूलक लगायत क्षेत्रमा खासै आकर्षित हुन नुसकेका लगानीकर्ता जलविद्युत् क्षेत्रमा भने आकर्षित भएका हुन् ।
एकपटक लगानी गरिसकेपछि निरन्तर आम्दानी हुने, उत्पादित बिजुली खेर गए पनि सम्झौता अनुसार पैसा आउने, नेपालमा खपत नभए विदेशसम्म निर्यात गर्न सक्ने लगायत कारणले हाइड्रोपावरमा लगानीकर्ताको आकर्षण बढेको हो । साथै, सरकारले जलविद्युत्मा लगानी गर्नेलाई विभिन्न सहुलियत तथा छुट दिएकाले पनि लगानीकर्ता आकर्षित भएका हुन् ।
चालु आर्थिक वर्षको दुई महिनामै जलविद्युत्मा निजी क्षेत्रले सवा ५८ अर्ब लगानी प्रतिबद्धता आएको छ । उद्योग विभागका अनुसार चालु आवको भदौ मसान्तसम्म जलविद्युत् क्षेत्रमा ५८ अर्ब २२ करोड ३५ लाख रुपैयाँ बराबर लगानी प्रस्ताव आएको छ ।
उक्त रकम लगानीमा ३१८.२५ मेगावाट क्षमताका १८ उद्योग दर्ता भएको विभागले जनाएको छ । ४ मेगावाटदेखि १०० मेगावाट क्षमताका जलविद्युत् आयोजनामा लगानी प्रस्ताव आएको छ ।
कहाँ कति मेगावाटको हाइड्रोपावर बन्दैछन् ?
चालु आवमा दर्ता भएका १८ वटा कम्पनीले देशका विभिन्न १२ जिल्लामा हाइड्रोपावर बनाउने भएका छन् । तामाकोशी जलविद्युत् कम्पनीले दोलखाको बिगु गाउँँपालिकामा ९९.८ मेगावाटको तामाकोशी पाँचौँँ जलविद्युत् निर्माण गर्ने भएको छ । उक्त कम्पनीले १६ अर्ब ४५ करोड ९८ लाख रुपैयाँ सो आयोजना बनाउन लागेको हो ।
यस्तै, कार्बोनलेस इनर्जी फण्ड प्रालिले मनाङको नासो गाउँपालिकामा ३०.४० मेगावाटको जलविद्युत् आयोजना बनाउने भएको छ । कम्पनीले ५ अर्ब ९६ करोड २२ लाख रुपैयाँ लगानीमा उक्त जलविद्युत् आयोजना निर्माण गर्न लागेको हो ।
सोलुखुम्बुको महाकुलुङ गाउँपालिकामा १४.५ मेगावाट जलविद्युत् आयोजना बन्ने भएको छ । अरुण भ्याली हाइड्रोपावर डेभलपमेन्ट कम्पनीले १४.५ मेगावाटको बुद्धम खोला जलविद्युत् आयोजना निर्माण गर्ने भएको हो । उक्त आयोजनाको अनुमानित लागत २ अर्ब ५३ करोड २६ लाख रुपैयाँ रहेको छ ।
यस्तै, सोलुखुम्बुको खुम्बु पासाङल्हामु गाउँँपालिकामा सिल्क पावर प्रालिले ४ अर्ब ४० लगानीमा २४.८८ मेगावाट, सोलु दुधकुण्ड नगरपालिकामा नुम्बुर दुधकुण्ड हाइड्रोपावरले २ अर्ब १५ करोड लगानीमा ९.४८ मेगावाट जलविद्युत् आयोजना बनाउने भएको छ ।
यसैगरी, बझाङमा ओमेगा इनर्जी डेभलपर प्रालिले ३ अर्ब ३ करोड लगानीमा १४ मेगावाटको माथिले सुनीगाड नलविद्युत् आयोजना, ट्रष्ट इनर्जी लिमिटेडलले ५ अर्ब ३८ करोडमा ताप्लेजुङको मिक्काखोला गाउँपालिकामा ३० मेगावाट, यारु हाइड्रोपावरले ५ अर्ब ८१ करोड लगानीमा गोर्खाको धार्चे गाउँपालिकामा ३०.५९ मेगावाट, मेवा डेभलपर्स लिमिटेडले २ अर्ब ७ करोड लगानीमा ताप्लेजुङको मिक्काखोला गाउँपालिकामा ९.३० मेगावाटको जलविद्युत् आयोजना निर्माण गर्ने भएको छ ।
यस्तै, एस.कइनर्जी डेभलपमेन्टले भोजपुरको षडानन्द नगरपालिकामा १ अर्ब ३२ करोड लगानीमा ७.२५ मेगावाट, हलेसी हाइड्रोपावर प्रालिले १ अर्ब ७ करोडमा खोटाङको एंैसेलुखर्क नगरपालिकामा ५.४ मेगावाट, शिखर पावर डेभलपमेन्टले १ अर्ब ९ करोडमा बाग्लुङको बडिगाड गाउँपालिकामा ६.०५ मेगावाट, वाग्मती वाटर प्रालिले १ अर्ब ३५ करोड ललितपुरको वाग्मती गाउँपालिकामा ६.५ मेगावाट, माउन्टेन इनर्जी नेपालले १ अर्ब ६१ करोडमा म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा १२ मेगावाटको जलविद्युत् आयोजना बनाउने भएको छ ।
