काठमाडौं । राष्ट्रिय गौरवको आयोजना काठमाडौं तराई/मधेश द्रुतमार्ग (फस्ट ट्रयाक) निर्माणले गति लिन थालेको छ । निर्माण सुरु भएको ६ वर्ष बिते पनि पछिल्लो दुई वर्ष यता आयोजनाको कामले गति लिन थालेको हो । यद्यपि, आयोजनाले लक्ष्य अनुसारको उपलब्धी भने हासिल गर्न सकेको छैन ।
आर्थिक वर्ष २०७३/७४ देखि नेपाली सेनाले जिम्मा लिएर फास्ट ट्रयाक निर्माण गरिरहेको छ । निर्माण अवधि अब २ वर्ष मात्र बाँकी रहे पनि हालसम्म आयोजनाको समग्रमा २१.५ प्रतिशत मात्र भौतिक प्रगति भएको छ ।
निर्माण सुरु भएको सुरुका ४ वर्षमा आयोजनाको जम्मा १० प्रतिशत भौतिक प्रगति भएकोमा पछिल्ला दुई वर्षमा थप ११ प्रतिशत काम सम्पन्न भएको छ । गत वर्षसम्म १६ प्रतिशत भौति प्रगति रहेकोमा चालु आवमा थप ६.५ प्रतिशत प्रगति भएको आयोजनाले जनाएको छ ।
आव २०८०/८१ सम्म सम्पन्न गर्नुपर्ने आयोजनाको अझै ७९ प्रतिशत काम बाँकी रहेको छ । अब २ वर्ष भित्रै सम्पन्न गर्ने लक्ष्य अनुसार नेपाली सेनाले आयोजनाको कामको गति बढाएको छ ।
विगतका वर्षहरुमा सडक निर्माणको ठेक्का लाग्न नसक्दा कामले गति लिन नसकेको नेपाली सेनाका प्रवक्ता नेपाली सेना अन्तर्गत फाष्ट ट्रयाक निर्माण कार्यान्वयन तथा अप्रेशन प्रमुख विश्ववन्धु पहाडीले बताए ।
७२ किलोमिटर लामो फास्ट ट्रयाकलाई विभिन्न ११ प्याकेजमा विभाजन गरी निर्माण भइरहेको छ । सोमध्ये ५ वटा प्याकेजको ठेक्का सम्झौता भई तीव्र गतिमा काम भइरहेको र २ वटा प्याकेजको ठेक्का प्रक्रिया चलिरहेको उनले जानकारी दिए ।
‘विगतमा ठेक्का लगाउन नसक्दा कामले गति लिन सकेको थिएन । ११ खण्डमध्ये ५ खण्डको ठेक्का लागेर काम भइरहेको छ, २ वटा प्रक्रियामा छ,’ उनले चाणक्य पोष्टसँग भने, ‘आगामी आर्थिक वर्षमा बाँकी ४ वटा प्याकेजको पनि ठेक्का लाग्ने छ । सबै ठेक्का लागेको काम तीव्र गतिमा अघि बढ्ने छ ।’ निर्धारित समयमै काम सक्ने लक्ष्य रहेको उनको भनाइ छ ।
हालसम्म कति भयो काम ?
हाल फास्ट ट्रयाक अन्तर्गत जग्गा प्राप्ती, रुख कटान, कटिङ फिलिङ लगायतका कामहरु भइरहेका छन् । साथै, ३ वटा सुरुङ निर्माणका लागि ठेक्का सम्पन्न भई अहिले खन्ने काम सुरु भएको छ ।
त्यस्तै, ८० बढी पुल निर्माणका लागि अहिले ठेक्का प्रक्रियाा चलिरहेको छ । फास्ट ट्रयाकलाई विभिन्न ११ प्याकेजमा विभाजन गरी निर्माण भइरहेको छ । सोमध्ये ५ वटा प्याकेजको ठेक्का सम्झौता भई तीव्र गतिमा काम भइरहेको र २ वटा प्याकेजको ठेक्का प्रक्रिया चलिरहेको पहाडीले जानकारी दिए । यद्यपि, खोकना जग्गा विवाद हालसम्म टुंगिन सकेको छैन ।
चालु आर्थिक वर्षमा सुरुङको लागि दुई वटा प्याकेजमा ठेक्का लागेको हो । पहिलो प्याकेजमा चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन इन्जिनियरिङ कम्पनीले छोक्रेडाँडादेखि धेद्रेसम्मको सुरुङ मार्ग निर्माणको ठेक्का लिएको छ । ३.३५५ किलोमिटर उक्त सुरुङ निर्माणको काम २१ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ लागतमा हुन लागेको हो । दुवै प्याकेजका ३ वटै सुरुङको डिजाइन स्वीकृत भई काम भइरहेको छ ।
दोस्रो प्याकेजमा धेद्रेदेखि लेनडाँडासम्मको सुरुङमार्ग चाइनिज निर्माण कम्पनी पोली च्याङ्दाले गरिरहेको छ । ३.०३ किलोमिटर उक्त सुरुङ मार्गको निर्माण २८ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँमा हुने गरी ठेक्का लागेको हो ।
३ वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी २०७८ वैशाख ३१ मा दुवै कम्पनीलाई ठेक्का दिइएको हो । २०८०/८१ सम्म निर्माण म्याद रहेको फास्ट ट्रयाकको निर्माण अवधि थप ३ वर्षका लागि थपिएको छ ।
हालसम्म ३२ अर्ब खर्च, आगामी वर्षका लागि ३० अर्ब
फास्ट ट्रयाक निर्माणका लागि हालसम्म ३२ अर्ब रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा फास्ट ट्रयाक निर्माणका लागि ८ अर्ब ९२ करोड ७९ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको थियो । उक्त बजेट मध्ये हालसम्म ८ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको पहाडीले बताए । उनले अब चालु आवको केही भुक्तानी हुन बाँकी रहेको बताए ।
‘यो वर्षको बजेट हाम्रो भुक्तानीको लागि पर्याप्त भएको छ, ९७.५ प्रतिशत भुक्तानी गरिसकेका छौं, असार मसान्तसम्म शतप्रतिशत खर्च हुन्छ,’ प्रमुख पहाडीले चाणक्य पोष्टसँग भने ।
त्यस्तै, गत आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा ८ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएकामा ८ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ खर्च भएको थियो । त्यसैगरी, आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा १५ अर्ब रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएकोमा १ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ मात्र खर्च भएको थियो ।
यस्तै, आयोजनाका लागि आगामी आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ३० अर्ब रुपैयाँ बजेट छुट्याइएको छ । आयोजनको कुल लागत १ खर्ब ७५ अर्ब रुपैयाँमा अनुमान गरिएको छ ।
