काठमाडौं । चालू आर्थिक वर्ष २०७७/७८ शुरू भए यता ऊर्जातर्फ लगानी घट्न थालेको छ । चालू आवको भदौमा २ वटा मात्र नयाँ उद्योग ऊर्जातर्फ दर्ता भएका छन् । गत आवको सो महिनामा ३ नयाँ उद्योग दर्ता भएका थिए ।
चालू आवको भदौमा सौर्य ऊर्जा उत्पादनका लागि पोजेटिभ इनर्जी र जलविद्युत् उत्पादनका लागि सुपर बागमती हाइड्रोपावर (४१ मेगावाट) कम्पनी दर्ता भएक छन् ।
सुपर बागमती हाइड्रोपावरः भदौ ४ गते उद्योग विभागमा सुपर बागमती हाइड्रोपावर सञ्चालनका लागि दर्ता गरिएको छ । मकवानपुरको बागमती गाउपालिकामा सञ्चालन गर्ने गरी दर्ता गरिएको उक्त हाइड्रोपावर आन्तरिक लगानीमा बन्न लागेको हो । ५ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ लगानीमा बन्ने भएको हो । यसले ४१.८६ मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्ने छ ।
पोजेटिभ इनर्जीः पोजेटिभ इनर्जी कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिका वडा नम्बर ८ मा बनाउने गरी दर्ता भएको छ । सो इनर्जी ९४ करोड रुपैयाँ लगानी बनाउने तयारी भएको हो । पोजेटिभ इनर्जीबाट सोलार इनर्जी उत्पादन गरिने छ । पोजेटिभ इनर्जी सञ्चालनले १० जनालाई रोजगार दिलाउने छ । यसका लागि भदौ १ गते कम्पनी दर्ता गरिएको थियो । यसले १० मेगावाटको सोलार विद्युत उत्पादन गर्ने छ ।
यस अघि साउन महिनामा २६ नयाँ उद्योग दर्ता भएका थिए । सोमध्य ऊर्जातर्फ ५ नयाँ उद्योग दर्ता भएका थिए । उक्त उद्योगहरू सञ्चालनका लागि ३० अर्ब लगानी गरिने भएको थियो ।
यसरी हेर्दा ऊर्जा तर्फ स्वतः लगानी घट्दै गएको छ । ऊर्जामा लगानी घट्नुका कारण निषेधाज्ञा जारी हुनु रहेको उद्योग विभागका सूचना अधिकारी विनोद खड्का बताउछन् । उनले भदौमा निषेधाज्ञा कायम रहेकाले कार्यालय समेत बन्द हुँदा उद्योग दर्ताको संखया कम भएको बताए । ‘निषेधाज्ञाले उद्योग बन्द थियो, केही समय खुल्यो खुलेको बेला उद्योग दर्ता गराउन आउने थोरै भए,’ खड्काले भने ।
यस्तै स्वतन्त्रण ऊर्जा उत्पादक संघका अध्यक्ष आशिस गर्गका अनुसार पछिल्लो समय कोभिडका कारण ऊर्जा लाइसेनस लिन खोज्नेको संखया धेरै भए पनि कोभिडका कारण कमैले उद्योग दर्ता गराएको छन् ।
हाइड्रोपावरमा दर्ता नभएसम्म जेनेरेसन लाइसेनस लिन नपाइने व्यवस्था छ । कुनै उद्योग दर्ता गर्नु अघि सर्भे लाइसन्स लिनु पर्छ । त्यसपछि मात्र उद्योग दर्ता गरी जेनेरेसन लाइसेनस लिइने गरेको छ ।
उनले अझै ५ सय मेगावाटका ऊर्जा आयोजनाहरू कोभिडका कारण दर्ता हुन नपाउँदा उनीहरूले लाइसेनस लिन नसकेकाले ऊर्जा तर्फ कम लगानी देखिएको बताए । ‘ऊर्जामा लगानी कम भएको हैन लाइसेन्स लिनु अघि उद्योगमा दर्ता गर्नु पर्छ, कोभिड १९ ले गर्दा विभाग बन्द थियो त्यसैले कम भएको हो,’ गर्गले चाणक्य पोष्टसँग भने । उनले कोभिडका कारण ऊर्जा उत्पादनमा जान चाहानेहरू हाइड्रोपावर उद्योग कम भएको बताए ।
चालू आर्थिक वर्षको भदौ महिनामा ७ वटा नयाँ उद्योग दर्ता भएका छन् । पर्यटन तर्फ ३ नयाँ उद्योग दर्ता भएको छ । ऊर्जा तर्फ २ नयाँ उद्योग दर्ता भएको छ । उत्पादन तथा कृषि तर्फ १/१ वटा उद्योग दर्ता भएका छन् ।
सो उद्योगहरू कुल ८ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ बराबर लगानीमा सञ्चालनमा आउने तयारी भएको हो । उक्त उद्योगहरूले सञ्चालनपछि ८ सय ४६ लाई रोजगार दिन सक्ने छन् । पर्यटनतर्फ ९६ करोड रुपैयाँ लगानीमा ३ नयाँ उद्योग दर्ता भएका हुन् । सो उद्योगले १५० लाई रोजगार दिने अनुमान गरिएको छ । ऊर्जातर्फ २ नयाँ उद्योग ६ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँ लगानीमा सञ्चालनमा ल्याउने तयारी भएको हो ।
