काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको कात्तिकमा जग्गाको कित्ताकाटमा भारी गिरावट आएको छ । गत साउनदेखि लगातार बढिरहेको कित्ताकाट कात्तिकमा भने सुस्ताएको हो ।
भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागका अनुसार कात्तिकमा ३० हजार कित्ता जमिनको कित्ताकाट गरी ७० हजार टुक्रा बनाइएको छ । यो ९ महिना यताकै कम हो भने असोजको तुलनामा ३४ प्रतिशतले कम हो ।
असोजमा देशभरका मालपोत कार्यालयबाट ४७ हजार कित्ता जमिनको कित्ताकाटपछि १ लाख ६ हजार टुक्रा पारिएको थियो । पछिल्लो एक महिनामा ३६ हजारले जमिनको कित्ताकाट घटेको तथ्यांकले देखाउँछ ।
गत वर्षको कात्तिकको तुलनामा भने यो महिना जग्गाको कित्ताकाट ४७ हजारले बढेको छ । २०७९ को कात्तिकमा २२ हजार कित्ताकाट भएको थियो । कात्तिकमा समग्र घरजग्गा व्यवसायमा गिरावट आएका कारण कित्ताकाट घटेको हो । दशैंतिहार लगायत चाडपर्व भएकाले आधा महिना मात्रै कारोबार हुँदा व्यवसायमा सुस्तता देखिएको व्यवसायीहरू बताउँछन् । विभागका अनुसार यो महिना जग्गाको कारोबार ३५ प्रतिशत र राजस्व संकलन पनि आधाले घटेको छ । सरकार र नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आवदेखि घरजग्गा व्यवसायलाई टेवा पुग्नेगरी खुकुलो नीति लिएका छन् ।
सरकारले गत जेठमै भूउपयोग नियमावली संशोधन गरेर कित्ताकाट खुलाउने बताएको थियो । तर, सो निर्णय कार्यान्वयन भने साउन मसान्तमा आएर भएको थियो । सरकारले घरजग्गा कारोबारमा आएको सुस्तताले आर्थिक मन्दीलाई सहयोग पुर्याएको भन्दै गत साउनमा भूउपयोग नियमावली २०७९ संशोधन गरेर यथास्थितिमै कित्ताकाट खुलाएको थियो ।
भूमि व्यवस्था सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयले २०७९ जेठमा भूउपयोग नियमावली कार्यान्वयनमा ल्याएसँगै त्यसपछिको एक वर्ष कित्ताकाट र कारोबारमा शिथिलता देखिएको थियो ।
पछिल्लो समय बैंकिङ प्रणालीमा थुप्रिएको तरलता र घट्दो ब्याजदरका कारण घरजग्गा व्यवसायमा सुधार हुने व्यवसायीहरू बताउँछन् । अफ सिजन भएकाले अहिले कारोबार घटे पनि सन्तोषजनक रहेको उनीहरूको भनाइ छ ।
कुन महिना कति कित्ताकाट ?
विभागका अनुसार भालु आवमा सबैभन्दा धेरै असोजमा जग्गाको कित्ताकाट भएको छ । सबैभन्दा न्यून भने यही कात्तिकमा कित्ताकाट भएको तथ्यांकले देखाउँछ ।
असोजमा देशभरका मालपोत कार्यालयबाट ४७ हजार जमिनलाई कित्ताकाट गरेर १ लाख ६ हजार टुक्रा पारिएको छ । भदौमा ३६ हजार २८० कित्ता जमिनलाई खण्डीकरण गरी ८० हजार ३१७ टुक्रा पारिएको थियो । त्यस्तै, साउनमा ३५ हजार कित्ता जमिनको कित्ताकाट गरेर ७७ हजार बनाइएको विभागले जनाएको छ ।
यी हुन सर्वाधिक कित्ताकाट भएका ठाउँ
कात्तिकमा सर्वाधिक कित्ताकाट उपत्यका र तराईका जिल्लामा भएको छ । विभागको तथ्यांक अनुसार भूमि सुधार तथा मालपोत कार्यालय झापाको भद्रपुर र दमक मालपोत कार्यालयबाट सबैधन्दा धेरै कित्ताकाट भएको छ ।
कात्तिकमा भद्रपुर मालपोत कार्यालयबाट १२९९ कित्ता जमिलानलाई २८७७ र दमक कार्यालयबाट ४९२ कित्तालाई १२२३ टुक्रा पारिएको छ ।
सुनसरीको इनरुवा मालपोत कार्यालयबाट १ हजार ५० जमिनको कित्ताकाट गरेर २ हजार ५३, मोरङको बेलवारी मालपोत कार्यालयबाट ७१२ कित्ता जमिनको कित्ताकाट गरेर २ हजार ३० टुक्रा, रङगेली मालपोतबाट २३३ लाई ४७३ टुक्रा बनाइएको छ ।
बाँकेको नेपालगञ्ज मालपोत कार्यालयबाट ५३८ कित्ता जमिनलाई १ हजार १५३ टुक्रा, कैलालीको धनगढीमा ९८५ बाट १९८२, पर्साबाट ९०३ लाई १७९५, मालपोत कार्यालय सप्तरीको राजविराजबाट ११२९ कित्तालाई २९०७ टुक्रा बनाइएको छ ।
उपत्यकामा ललितपुरको लगनखेलबाट ६१९ लाई ११३५, भक्तपुर मालपोत कार्यालयबाट ४०९० कित्तालाई ९४०, काठमाडौंको डिल्लीबजारबाट ६१ कित्तालाई ९६, कलंकीबाट ३७६ कित्तालाई ८१२ र साँखु मालपोत कार्यालयबाट १५३ कित्ता जमिनलाई ४२४ टुक्रा पारिएको विभागको तथ्यांक छ ।
