काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो महिना (भदौ)मा घरजग्गा कारोबारमा गिरावट आएको छ । सरकारले अर्थतन्त्र चालयमान बनाउन भन्दै कित्ताकाट खुकुलो बनाए पनि कारोबार भने झन् घटेको हो ।
भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागको तथ्यांक अनुसार भदौमा ३५ हजार ६८६ घरजग्गा किनबेच (लिखत पारित)भएको छ । यो साउनको तुलनामा ३ हजार ५७७ वटाले कम हो । साउनमा देशभरका मालपोत कार्यालयहरूबाट कुल ३९ हजार २६३ घरजग्गा किनबेच भएको थियो ।
त्यस्तै, असारको तुलनामा भदौमा घरजग्गा किनबेच १३ हजारले घटेको छ ।असारमा देशभरका मालपोत कार्यालयहरुबाट ४८ हजार ७७१ लिखत पारित भएको थियो।
घरजग्गा व्यवसायमा गिरावट आएसँगै सरकारले त्यसवापत प्राप्त गर्ने राजस्व समेत प्रभावित हुँदै आएको छ । सरकारले २०७९ जेठमा भूउपयोग नियमावली कार्यान्वयनमा ल्याएपछि ओरालो लागेको घरजग्गा व्यवसायले अझै गति लिन सकेको छैन ।
घरजग्गा कारोबार सुस्त हुँदा समग्र अर्थतन्त्र नै मन्दीमो गएको भन्दै सरकारले गत साउन अन्तिम साता भूउपयोग नियमावली संशोधन गरेर यथास्थितिमै कित्ताकाट खुला गर्ने निर्णय गरेको थियो ।
त्यस्तै, नेपाल राष्ट्र बैंकले पनि घरजग्गा कारोबारमा सुधार ल्याउन व्यक्तिगत घर कर्जाको सीमा बढाएर २ करोड पुर्याएको छ भने रियल स्टेट कम्पनीलाई दिइने कर्जाको भार १०० प्रतिशतमा झारेको छ । तर, सरकार र राष्ट्र बैंकले घरजग्गा कारोबार उकास्न नीतिगत प्रयास गरे पनि कारोबार भने झन् घटेको हो ।
घरजग्गा व्यवसायमा नीतिगत लचकता अपनाइए पनि समग्र अर्थतन्त्र चलायमान हुन नसक्दा कारोबार बढ्न नसकेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । साथै, अहिले बैंकको ब्याजदर महँगो रहेको र घरजग्गा किनबेचको अफसिजन समेत भएकाले कारोबारमा सुधार आउन नसकेको उनीहरूको भनाइ छ ।
राजस्व भने बढ्यो
चालु आवको भदौमा घरजग्गाको किनबेच घटे पनि राजस्व भने बढेको छ । मुख्य सहरी र तराईका क्षेत्रहरूमा किनबेच बढ्दा राजस्व संकलन पनि बढेको हो ।
विभागका अनुसार साउनकाे तुलनामा भदौमा राजस्व संकलन १३ करोड ५५ लाख रुपैयाँले बढेकाे छ । घरजग्गा कारोबार वापत साउनमा सरकारले कुल २ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन भएकाेमा भदौमा ३ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।
भदाैमा यी ठाउँमा भयाे धेरै किनबेच
विभागका अनुसार भदौमा सर्वाधिक घरजग्गा किनबेच तराईका जिल्लाहरूमा भएको छ । सुनसरीको इनरुवा मालपोत कार्यालयबाट सर्वाधिक १ हजार ८७१ वटा घरजग्गा किनबेच भएको छ ।
त्यस्तै, धनुषाको जनकपुर मालपोत कार्यालयबाट १ हजार ४०९, झापाको भद्रपुरबाट १ हजार ३९९, मोरङको बेलवारीबाट १ हजार ३२१, बाँकेको नेपालगञ्ज मालपोत कार्यालयबाट १ हजार ११८ घरजग्गा किनबेच भएको विभागले जनाएको छ ।
त्यसैगरी, सप्तरीको राजविराज मालपोत कार्यालय १०८८, पर्साबाट ८७०, ललितपुरको लगनखेल र भक्तपुरबाट ८४०/८४०, महोत्तरीको जलेश्वर मालपोत कार्यालयबाट ७९७ र सर्लाहीको मलंगवा मालपोत कार्यालयबाट ७८२ घरजग्गा किनबेच भएका छन् ।
