काठमाडौं । घरजग्गा कारोबार लयमा फर्किन थालेको छ । सरकारको नीतिगत अस्थिरता, तरलता अभाव, महँगो ब्याजदर, आर्थिक संकुचन लगात कारणले गत वर्षको जेठदेखि सुस्ताएको घरजग्गा कारोबार चालु वर्षको जेठमा भने लयमा फर्किएको छ ।
भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागको तथ्यांक अनुसार चालु आवको जेठमा ५५ हजार ६९ वटा घरजग्गाको लिखत पारित (किनबेच) भएको छ । यो पछिल्लो १५ महिना यताकै धेरै हो । यसअघि २०७८ चैतमा एक महिनामै ७० हजार ८२९ बढी घरजग्गा किनबेच भएको थियो । त्यसयता कुनै पनि एक महिनामा ५५ हजार बढी घरजग्गा किनबेच हुन सकेको थिएन ।
सरकारले २०७९ जेठदेखि भूउपयोग नियमावली लागू गर्दै कित्ताकाटमा कडाइ गरेको थियो । त्यसयता सुस्ताएको घरजग्गा कारोबार ब्याजदर वृद्धि, कर्जामा कडाइले झनै प्रभावित हुँदै आएको थियो । यद्यपि, चालु आवको कात्तिकदेखि भने क्रमशः बढ्दै गएको थियो भने वैशाखमा घटेको थियो । फेरि जेठमा घरजग्गा कारोबार ह्वात्तै बढेको हो ।
वैशाखको तुलनामा जेठमा १२ हजार ६०८ वटा बढी घरजग्गा किनबेच भएको छ । पछिल्ला महिनाहरूमा बैंकिङ प्रणालीमा भएको तरलता सहज, घट्दो ब्याजदर, कित्ताकाट खुला लगायत कारणले घरजग्गा कारोबार लयमा आउन थालेको हो ।
माघ यता बैंकिङ प्रणालीमा लगानी योग्य रकमको अभाव छैन भने वैशाखदेखि ब्याजदर समेत घट्दो क्रममा छ । पछिल्लो समय बैंकहरूले कर्जा लगानी बढाउन घरजग्गामा आकर्षक स्कीम समेत ल्याइरहेका छन् ।
त्यस्तै, सरकारले वैशाखमा यथास्थितिमै जग्गाको कित्ताकाट खोल्ने निर्णय गरेको थियो । यद्यपि, त्यो निर्णय कार्यन्वयनमा आउन सकेको थिएन । तर, बजेट मार्फत फेरि यथास्थिितिमै कित्ताकाट खुलाइएपछि कारोबार समेत केही बढ्न सहयोग पुगेको हो ।
कुन महिना कति किनबेच ?
भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागका अनुसार जेठमा चालु वर्षकै धेरै ५५ हजार ६९ घरजग्गाको लिखत पारित भएको छ । त्यस्तै, वैशाखमा ४२ हजार ४१६, चैतमा ४९ हजार १५०, फागुनमा ४० हजार ७३४, माघमा ४१ हजार ८६, पुसमा ३८ हजार ८७१, मंसिरमा २९ हजार १८४ घरजग्गा किनबेच भएको थियो ।
त्यसैगरी, चालु आवको असोजमा सबैभन्दा कम २५ हजार ७८९ घरजग्गा किनबेच भएको विभागको तथ्यांक छ । त्यस्तै, कात्तिकमा २७ हजार ९३९, साउनमा ३३ हजार ८३४, भदौमा ३४ हजार ७२० घरजग्गा किनबेच भएको थियो ।
राजस्वमा पनि सुधार
जेठमा घरजग्गा कारोबार बढेसँगै राजस्वमा पनि सुधार भएको छ । वैशाखको तुलनामा राजस्व ७ करोड बढेर जेठमा ३ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ संकलन भएको छ ।
घरजग्गा कारोबार वापत प्राप्त हुने राजस्व संकलन चैतमा वर्षकै सर्वाधिक भएको थियो । सरकारले चैतमा ४ अर्ब ५० करोड ९४ लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको थियो ।
फागुनमा ३ अर्ब ५६ करोड, माघमा ३ अर्ब ७५ करोड, पुसमा ३ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ, मंसिरमा २ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ, कात्तिकमा ३ अर्ब, असोजमा २ अर्ब ५६ करोड, भदौमा ३ अर्ब ५६ करोड र साउनमा २ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको विभागले जनाएको छ ।
