काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले कोरोनाको संक्रमण थाहा पाउन ‘नेपाल कोविड–१९ निगरानी प्रणाली’ मोबाइल एप्लिकेसन सञ्चालनमा ल्याएको छ ।
आफू र आफू नजिक भएको व्यक्तिमा कोरोना संक्रमण छ कि छैन थाहा पाउन र भएको पत्ता लागे उपचारमा सहज पहुँच राख्न पनि यो प्रणाली प्रभावकारी हुने अनुमान गरिएको छ ।
‘मोबाइल एप्लिकेसन डाउनलोड गरिसकेपछि आफूलाई सजिलो लाग्ने भाषा छनौट गरौँ । त्यसपछि संक्रमणको अवस्था थाहा पाउन ‘त्रियाज परीक्षण’ गर्न थाल्नोस् । यस परीक्षणका लागि आफू वा आफू नजिक भएको व्यक्तिसँग कोरोना भाइरस संक्रमणको अवस्थाका बारेमा केही प्रश्नहरु छन् । ती प्रश्नहरुको ‘छ’ वा ‘छैन’ मा उत्तर दिनुपर्छ । प्रश्न आफूसँग सम्बन्धित ‘छ’ भने क्लिक गर्नुपर्छ, सम्बन्धित ‘छैन’ भने त्यतिकै छोड्न सकिन्छ ।
कोरोना भाइरसको लक्षण देखिएर तत्काल विशेषज्ञ सेवा लिनुपर्यो भने आपतकालीन नोट लेख्ने ठाउँ छ । त्यहाँ गएर तत्काल सेवा लिन सकिने व्यवस्था छ ।
यसमा सोधिने प्रश्नहरु कोरोना (कोभिड -१९) का लक्षणसँग सम्बन्धित विश्वव्यापी अभ्यासका आधारमा चिकित्सकहरुले तयार पारेका हुन् । प्रश्नहरुको उत्तर ड््यास बोर्डमा रहेका विशेषज्ञ र आपतकालीन स्वास्थ्यकर्मी डाक्टरकोमा पुग्ने छ । यही उत्तरहरुलाई ‘त्रयाज स्केल’ को आधारबाट संक्रमण भए नभएको वा छ भने कुन अवस्था (स्केल) मा छ भन्ने कुरा थाहा पाउन सकिने छ ।
त्रियाज परीक्षणका हरेक प्रश्नमा दिइएको अङ्क भारका आधारमा ‘कोभिड संक्रमण देखिँदैन’, ‘संक्रमणको सम्भावना कम छ’, ‘कोभिडको सम्भावना छ’ र ‘कोभिडको धेरै सम्भावना देखियो’ गरी ४ प्रकारका परिणाम आउँछन् । त्रियाज स्केल भनेको उपचारको क्रम निर्धारण गर्ने विधि हो । यसले कुन समुहलाई सबै भन्दा पहिला उपचार गर्नुपर्छ भन्ने निर्णय गर्न सहयोग गर्दछ ।
यस विधिको विकास चीनमा कोभिड भाइरस संक्रमितमा देखिएका लक्षण पत्ता लगाउन विश्व स्वास्थ्य संगठनको विज्ञ समूह ‘२५ इन्टरनेशनल एक्सपर्ट डब्ल’एचओ टिम फाइन्डिङ् अफ कोभिड -१९ सिम्प्टम्स इन चाइना’ बाट प्राप्त तथ्याङ्कको आधारमा नेपालका स्वास्थ्यकर्मीहरु डा. रमेशक’मार महर्जन र डा. रष्मिशा महर्जनले विकास गरेका हुन ।
यो विधि आपतकालीन स्वास्थ्य सेवा कोभिड-१९ को त्रियाज मानक (इमर्जेन्सी हेल्थ केयर कोभिड — १९ त्रियाज स्केल) लाई आधार मानेर विकास गरिएको छ ।
यस मानकबाट प्राप्त परिणामहरुमध्ये ‘कोभिड संक्रमण देखिँदैन’लाई नीलो रङ्गमा, ‘संक्रमणको सम्भावना कम छ’ लाई हरियो रङ्गमा, ‘कोभिडको सम्भावना देखिन्छ’ लाई पहेँलो रङ्गमा र ‘कोभिडको धेरै सम्भावना देखियो’ लाई रातो रङ्गमा संकेत गरिन्छ ।
यसको अर्को विशेषता भनेको विवरण विश्लेषण गर्न ‘ड््यास बोर्ड’मा विशेषज्ञ डाक्टरहरु हुन’ पनि हो । स्वास्थ्य विज्ञान र उपचार पद्धतिका आधारमा कुल ३१.३ अङ्कमा बिरामीको अवस्था छुट््याइन्छ । प्रयोगकर्ताहरुले आफ्नो स्वास्थ्य स्थितिलाई एक दिनमा बिहान, दिउँसो र बेलुका विवरण दिन सूचित गरिने छ । यदि सामान्य अवस्था रहेछ भने सुरक्षित घरमै रहन अनुरोध गरिएको छ ।
प्रयोगकर्ताले भरेको विवरणका आधारमा यदि ० देखि १५.५ सम्म अङ्क प्राप्त भयो भने यो कोभिड नभएको अवस्था हो । यसलाई नीलो रङ्गले संकेत गरिन्छ । यसप्रकार परिणाम आएका प्रयोगकर्तालाई ‘नाकबाट फ्ल’ आएको भएपनि अरु प्रकारको फ्लु हुन सक्छ । पछिल्लो १४ दिनअघि बिदेशको भ्रमण गरेको वा संक्रमित कोही व्यक्तिको नजिक रहेको छ भने आफूलाई अलगै राख्न र चिकित्सकसँग सल्लाह गर्न सुझाव गरिएको छ ।
त्यस्तै १५.६ देखि १९.३ सम्म अङ्क प्राप्त भयो भने यसलाई हरियो रङ्गले संकेत गरिन्छ । यो भनेको कोभिड १९ संक्रमणको कम सम्भावना भएको अवस्था हो । यस प्रकारको परिणाम आएका प्रयोगकर्तालाई सजकताकालागि अलग्गै बस्ने र आफ्ना लक्षण सम्बन्धित विवरण भरेर दिनको ३ पटक अपडेट गर्न सुझाव दिइएको छ ।
१९.४ देखि २४.५ सम्म अङ्क प्राप्त गर्नेहरुलाई पहेलो रङ्ले संकेत गरिन्छ । यो भनेको संक्रमणको सम्भावना हो । सजगताकालागि अलगै बस्ने र आफ्ना लक्षणहरु दिनको ३ पटक भरेर पठाउन सुझाव दिइएको छ ।
रातो रङ्गले संकेत गर्ने परिणामका प्रयोगकर्ताले घाँटी र नाकको स्वाब परीक्षणकालागि तत्काल अस्पताल जानुपर्छ । त्रियाज परीक्षणमा २४.६ देखि ३१.३ सम्म अङ्क प्राप्त गर्नेहरु यस बर्गमा पर्दछन् । यस्ता बिरामीलाई भौगोलिक सूचना प्रणालीका आधारमा बसोबास गर्ने ठाउँ पत्ता लगाएर महानगरको सहयोगका सञ्चालन भएको एम्बुलेन्स सेवा १०२ लाई तत्काल पठाइन्छ र संक्रमणको जोखिममा रहेका व्यक्तिलाई परीक्षणकालागि अस्पताल पर्याइन्छ ।
यसरी एप्लिकेसन प्रयोगकर्ताले आपतकालीन स्वास्थ्य सेवामा काम गर्ने डाक्टरको परामर्श र आवश्यक भए एम्बलेन्स र अस्पतालसम्मको पहुँच प्राप्त गर्न सक्ने छन् ।यो प्रणाली गुगल को ‘प्ले स्टोर’ वा महानगरपालिकाको ‘वेबसाइट’ वा एनरेनको वेबसाइटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ ।
यस प्रणालीमार्फत भण्डारण भएका तथ्याङ्क तथा सम्बन्धित सूचना सम्बन्धि अधिकार महानगरपालिकासँग मात्र हुनेछ । यसमा बिरामीको गोपनीयतालाई सुरक्षित राखिनेछ ।
